İHTİLÂC (SEĞİRME)

(Vücutta meydana gelen kas titremeleri ve genel mânaları)
             
İhtilac-ı piş-i ser Oldu devlete eser Başın önünün seğirmesi, Devlete eser oldu.
İhtilac-ı cenb-i ser Sağ u solu hayr eder Başın yan tarafının seğirmesi, Gerek sağ ve gerek sol, hayırdır.
İhtilac-ı cebhe ter Sağı iyş u sol haber Alın seğirmesinde; Sağ iyş (zevk u sefa), sol haberdir
İhtilac-ı Hacib ol Dostluk oldu sağ u sol Kaş seğirmesinde; Sağ ve sol dostluktur.
Evsat ederse ger Sağı zevk u sol keder Kaşların ortası seğirirse; Sağı zevk, solu kederdir.
İhtilac etse enb Sağı hüzn u sol tareb Dil seğirirse; Sağı hüzün, solu şenliktir.
İhtilac-ı zahr-ı ayn Sağda levm u solda zeyn Gözün dışının seğirmesi; Sağda kötüleme, solda zînettir.
İhtilac-ı beyt-i nur Sağı renc u sol sürur Göz bebeği seğirmesi; Sağı ağrı, solu sürurdur.
Ve ihtilac-ı dünbal Sağda mehf ü solda mal Göz kuyruğu seğirmesi; Sağda sevinç, solda maldır.
İhtilac-ı zir-i çeşm Sağda mihr ü solda hışm Gözaltı seğirmesi; Sağda sevinç, solda hışımdır.
İhtilac-ı rahda dal Sağda hayr u solda mal Yanak seğirmesi; Sağda hayır solda maldır.
İhtilac-ı enfe rah Sağda kahr u solda câh Burun kaşınması yoldur: Sağda kahır, solda mevkidir.
İhtilac-ı fevk-i leb Sağda rızk u sol tareb Dudak üstü seğirmesi; Sağda rızık, solda şenliktir.
İhtilac-ı künc-i leb Sağ zırr u sol tareb Dudak ucu seğirmesi; Sağda zarar, solda şenliktir.
İhtilac-ı zîr-i leb Sağ u solda yahşi hep Dudak altı seğirmesi; Sağ ve solda yahşidir.
İhtilac eden zekân Sağ iyş ü solda hüsn Seğiren çene; Sağda iyş, solda güzelliktir.
İhtilac gûş eder Sağda solda hoş haber Kulak seğirir; Sağ ve solda hoş haberdir.
İhtilac hulk hem Sağda mal u solda gam Boğaz da kulakla seğirirse; Sağda mal, solda gamdır.
İhtilac dûş eder Sağda hüzn ü sol keder Döş seğirirse; Sağda hüzün, solda kederdir.
İhtilac-ı bazu el Sağda rızk u solda mal Pazu ve el seğirmesi; Sağda rızık, solda maldır.
Bilek ihtilac eder Sağda solda hoş haber Dirsek seğirir; Sağda ve solda hoş haberdir.
İhtilac-ı saideyn Sağda lagv u solda şeyn Kolların seğirmesi;  Sağda kötüleme, solda manevî ayıptır.
İhtilac-ı rusg-ı yed Sağda mal u solda ked Bilek seğirmesi; Sağda mal, solda meşakkattir.
İhtilac-ı zahr-ı kef Sağda hüzn ü solda şeref El üstü seğirmesinde; Sağda hüzün solda şereftir.
İhtilac-ı kefden al Sağ iz solda rızk u mal El seğirmesi; Sağ ve sola rızık ve maldır.
İhtilac-ı İbham Sağda haml ü solda kâm Başparmak seğirmesi; Sağda yük, solda kâmdır.
Titrer ise sebbabe Sağda solda esbabe Şahadet parmağı titrerse; Sağda ve solda sebeplerdir.
İhtilac-ı vusta hep Sağda hüzn ü sol tareb Orta parmak; Sağda hüzün, solda şenliktir.
İhtilac-ı bınsır hem Sağda makam, solda gam Serçe parmak seğirmesi; Sağda mevki, solda gamdır.
İhtilac-ı hınsır al Solda hayr u sağda mal Yüzük parmağı seğirmesi; Solda hayır, sağda maldır.
İhtilac-ı sadr olur Sağda hüzn ü solda sürür Göğüs seğirmesi olur; Sağı hüzün, solu sürurdur.
İhtilac-ı sedy hep Sağda makam, sol tareb Meme seğirmesi; Sağda mevki, solda şenliktir.
İhtilac-ı batne tam Sağda vasl ü solda kâm Karının tam seğirmesi; Sağda birleşme, solda kâmdır.
İthtilac-ı naf olur Sağda hüzn ü sol sürür Göbek seğirmesi; Sağda hüzün, solda sürurdur
İhtilac-ı pehlev al Sağda renc ü solda mal Bedenin bir yanının seğirmesi; Sağı sevinç, solu maldır.
İhtilac-ı tehigah Solu rızık, sağı cah Böğür seğirmesi, Solu rızık, sağı mevkidir.
İhtilac-ı oyluk ol Sağı mihr u sol oğul Oyluk seğirmesi; Sağı mihr, solu oğuldur.
İhtilac-ı âne ber Sağ cim’a u sol sefer Kasık seğirmesi; Sağ cima, sol seferdir
İhtilac-ı husye hem Sağda tıfl u solda gam Husye seğirmesi; Sağda çocuk, solda gamdır.
İhtilac-ı mak’ad al Solda yol u sağda mal Makat seğirmesi, Solda yol, sağda maldır.
İhtilac-ı fehz eder Sağda ıyş u sol sefer Baldır seğirmesi; Sağ iyş, sol seferdir.
İhtilac-ı rekb olur Sağda hüzn ü sol sürûr Diz seğirmesi; Sağda hüzün, solda sürurdur.
Taht-ı rekb kılınsa ger Sağda yol, solda keder Diz altı seğirmesi; Sağda yol, solda kaderdir.
İhtilac-ı saka rah Sağda mal u solda cah Bacak seğirmesi; Sağda mal, solda mevki ve yolculuktur.
İhtilac-ı vech-i sak Sağda rah u sol erzak Bacak dışı seğirmesi; Sağda yol, solda erzaktır.
İhtilac-ı batn-ı sak Sağda mal u sol firak Bacak içi seğirmesi; Sağda mal, solda ayrılıktır.
İhtilac-ı kâb eder Sağda mal u sol sefer Topuk seğirmesi; Sağda kavuşma, solda seferdir.
İhtilac-ı püşt-i pâ Sağda hüzn ü sol safâ Ayak arkası seğirmesi; Sağda hüzün, solda safadır.
İhtilac-ı kâb-ı el Sağda meşy ü, solda mal Topuk ve el seğirmesi; Sağda yürüme, solda maldır.
İhtilac ederse kef Sağda yol solda şeref Taban seğirirse; Sağda yürüme, solda şereftir.
İhtilac-ı İbhâm Sağda mal ve solda kâm Başparmak seğirmesi; Sağda mal, solda kâmdır.
Usbu-u sâni eder Sağda solda hoş haber İkinci parmak seğirmesi; Sağa ve solda hoş haberdir.
Usbu-u vustadan al Sağda ve solda cidal Orta parmak; Sağda ve solda cidaldir.
Usbu-u binsır bulur Sağda cedl ve sol sürur Serçe parmak seğirmesi; Sağda cidal, solda sürurdur.
Usbu-u hınsırda kal Sağ ü solu rızk ü mal Serçe parmak yanındakinin seğir.; Sağ ve solu rızık ve maldır.
Muhtelic olsa eğer Bir yerin eyle nazar Eğer bir yerin seğirirse, Bak,
Bunda kim ahkâmı yâd Şüphesiz et itimad Burada hükümleri hatırla ve Şüphesiz itimat et.
Kim damar oynar neden Hak'dır onu debreden Damar neden oynar?   Hak'dır onu titreten
Anla işârâtını Bekle beşarâtını İşaretlerini anla ve, Müjdelerini bekle.

 

(Kaynak: Ma'rifetnâme)                  

 

BEYT

Her ne can kim duyar işâretten,

Hürrem olsun dili beşaretten.

Anatomi ve bedenle canın özgürlüğünün faydaları ve menfaatleri; azanın kuvvetlerinin ayrıntılı olarak anlatılması uzun olup, bizim maksadımız olan Hak'kı tanımaya bunca temsil ve teshille bu özetleme dahi yardımcı ve delil olmakla, beden durumlarının açıklanması, insanlık âleminde uzatılmadan kısa söz ile meramın elde edilmesi, izamın düzenlenmesi ve makamın tamamlanması olmuştur. Zira ki en güzel biçimde yaratılan ve iki cihanı toplamış bulunan insanın şerefli bedeninin, her bir latif uzvunda olan yaratıcı ve bâri Allah'ın ince sanatlarına hayretle bakıp, ibretle seyir ve temaşa kılınıp, düşünme ve fikretmeyle hayal olundukta; anlayış ve idrakte, akıllar âciz ve kısa kalıp, vasıf ve beyanında şaşkın bulunmuştur. İnsanı en güzel şekilde yaratan, benzersiz hakîm, şekil verici bâri ve yaratıcı olan Allah münezzehtir. O, ne güzel mevla, ne güzel yardımcıdır. Yaratıcıların en güzeli olan Allah yücedir.

İbrahim Hakkı Erzurumi