
Hamd Allah’a mahsustur. O bize kâfidir. Salat-u selam Allah’ın seçtiği
kullar üzerine olsun.
Allah’tan şiddetli aşkı talep eden fakir kul Halid’den (k.s), ulu hilâfet
merkezinde ikâmet eden, ihlas ve kerem sahibi kardeşlerine.
Allah (c.c)
saltanat merkezi İstanbul’u hâinlerin hilelerinden korusun. Allah’ın
yardımı; orayı ve tüm İslam beldelerini himaye eden padişaha kıyamete
kadar devam etsin!
Hepinize kâmil selâm, hürmet ve ikram. Zâtınızın sıhhatine delâlet eden
mektubunuz geldi. Münkirlerin devamlı sıkıştırmalarına rağmen aydınlık ve
yüce tarikattaki sebatınız bizi sevindirdi. Defalarca Allah’a hamd ettim.
Hakk’el-yakîn sırlarından gâfil olan bazı kimselerin râbıtayı bid’at
saydıkları ve râbıtanın aslının, hakîkatinin olmadığına itikat ettiklerine
dair söylentiler bize kadar ulaştı.
Hayır, öyle değildir. Hakîkatte râbıta, yüce Nakşibendî Tarikâtı'nın
esaslarından büyük bir esastır. Hatta Kitab-ı Aziz ve sünnet-i Resûle
yapışmaktan sonra Allah-ü Teala’ya vâsıl olmanın en büyük sebebi râbıtadır.
Hatta Nakşibendî sâdatının bir kısmı terbiye ve tâlimde yalnız onunla
yetinirdi. Bazısı da râbıtadan başkasını da emrederdi. Bununla beraber fenâ fillahın
başlangıcı olan, fenâ fişşeyh'e giden yolların en kısasının râbıta
olduğunu kesin olarak söylerlerdi.
Sâdatımızın bir kısmı râbıtayı yüce Allah’ın (c.c);
“Ey iman edenler, Allah'tan korkunuz ve sâdıklarla beraber olunuz” (Tevbe
119)
Meâlindeki kavl-i celilesiyle isbât ederdi. Sâdatımızın ulularından
Şeyh Hâce Ubeydullah Ahrar’ın (k.s) sözünün hülâsası şudur;
“Âlemlerin Rabbi olan Yüce Allah’ın (c.c) kelâmındaki sâdıklarla beraber
olmak emri, zahirî veya mânevi beraberliği gerektirir. Mânen beraber olmak
ise râbıta ile tefsir edilmiştir.” Râbıta ise ehlinin nezdinde meşhur olup,
"Reşâhat" adlı kitapta tafsilatlıca yazılmıştır. Sanırım ki: Râbıtayı inkâr
edenler onun ıstılahtaki mânasının ne olduğunu düşünmüyorlar. Şâyet
düşünselerdi inkâr etmezlerdi.
Râbıta: Tarikâtta müridin, kâmil ve fenâfillah makâmında bulunan şeyhinin
ruhâniyetinden medet istemesidir. Şeyhin suretini düşünmek edep ve terbiyeyi
muhafaza ettirir. Müridin şeyhinin yanında hazır olduğunu düşünmesi feyz
alabilmesini sağlar. Huzûru ve nûru tamamlanır. Bu râbıta sebebiyle mürid,
kötü ve çirkin işlerden uzaklaşır.
Bunları, alnında Cenab-ı Allah’ın sapık olarak yazdığı, gazap ve mahrum
olmakla damgaladığından başkası inkâr edemez. Râbıtayı inkâr eden kimse
evliyâya inanıyorsa, onların sözlerini dinlemelidir. Veliler, râbıtanın
güzel ve faydasının çok olduğunu söylemişlerdir. Hatta bu konuda görüş
birliği etmişlerdir. Onların (ks.e) kudsî kelimelerini araştırıp, hoş
sohbetlerinin kokusunu koklayanlara bunlar gizli değildir. Şayet râbıtayı
inkâr eden kişinin, velilere itikâdı yoksa, şeriat imamlarının, usûl-ü fıkıh
ile furû-u fıkıh ilminin üstadlarının sözlerine itikâd etmesi lâzımdır. Dört
hak mezhepten imamlar açıkça veya imâen râbıtadan bahsetmişlerdir. Onların (rh.a) söylediklerinin bir kısmını burada zikredip, yerlerini de göstereceğim.
Tâ ki kalbinde hastalık bulunmayan kişiler oralara müracaat etsinler. Nefsanî
arzularına uyarak velileri inkâr etmesinler. En doğru yola hidâyet eden Allahü Teâla'dan tevfik dileyerek derim ki:
Cenâb-ı Hakk’ın buyurduğu: “Şâyet Yusuf (a.s) Rabbinin burhanını görmeseydi.”
(Yusuf/24) meâlindeki ayeti celilenin tefsirinde, ruhanî tasarruf ve imdada
işaret olduğunu, müfessirlerin çoğu açıkça söylemişlerdir. Müfessirlerin
çoğunluğuyla aynı görüşte olanlardan biri de ‘Keşşaf’ tefsirinin sahibidir.
Bu zât Zemahşerî, mu’tezili olmakla birlikte der ki:
"Âyetteki ‘burhan’ kelimesi şöyle tefsir edilmiştir: Yusuf (a.s) kadına
yaklaşmak isterken ‘sakın, sakın’ diye bir ses işitti.
Hz. Yusuf (a.s) bu sese aldırış etmedi. Sesi ikinci sefer işitti yine önem
vermedi. Üçüncü sefer ‘ondan yüz çevir’ diye işitti. Bu söz de kendisine
tesir etmeyince, Yakub'un (a.s) sûreti ‘parmağının ucunu ısırır bir halde' Yusuf’a
(a.s) göründü. Bazıları da Hz. Yakub'un (a.s) Hz. Yusuf’un (a.s) göğsüne eliyle vurduğunu
nakleder. Bu hususta başka rivayetler de mevcuttur.”
Hanefî imamlarından, eş-Şeyh İmam Ekmelüddin, ‘Şerhü’l-Meşârik’ adlı kitabında
Peygamber Efendimiz (a.s):
“Beni rüyasında gören, gerçek olarak beni görmüştür. Zîra şeytan benim
sûretime girip de görünemez.” Hadisinin şerhinde demiştir ki:
"İki şahsın ister uykuda isterse uyanık iken bir arada bulunmalarına sebeb,
aralarında birleştirici bir unsurun olmasıdır. Bu da beş şekilde
gerçekleşebilir.
1- Zatta ortaklık,
2- Sıfatlarda ortaklık,
3- Halde ortaklık,
4- Fiillerde ortaklık,
5- Mertebelerde ortaklık,
Bu münasebetler nasıl düşünülürse düşünülsün, bu beş asıldan dışarıya
çıkmaz. İki şeyin arasındaki birleştirici vasıfların, ayrıca sıfatlarla kuvvet
bulması veya ondan daha zayıf olmasına göre, aralarında münasebet bulunan
iki zâtın birleşmesiyle çoğalır veya azalır. (Birleştirici sebepler ayırıcı
sebeplerden fazla ise, birleşmeleri de fazla olur. Ayırıcı sebepler
birleştirici sebeplerden daha fazla ise birleşmek ve görüşmek daha az olur.)
Bazen birleştirici sebepler, zıddı olan ayırt edici sebeplere o kadar baskın
olur ki, muhabbet kuvvetlenir ve o iki şahıs birbirinden ayrılmaz. Bazen de
bunun aksi olabilir. Kim bu saydığımız beş aslı tahsil eder de geçmiş zâtların ruhları arasında münasebet kurabilirse, istediği zaman onlarla
birleşebilir.”
Yine Hanefîlerden ‘El-Eşbah’ Kitabı'na haşiye yazan Seyyid Ahmed bin Muhammed
el Hamevî, ‘Nefahâtül-Kurb vel-İttisâl’ Kitabı'nda özet olarak şöyle
demiştir:
"Muhakkak ki, velilerin ruhâniyetleri cisimlerine galip geldikleri için,
bazen birkaç sûrette zahir olurlar. Sahih olarak rivâyet edilen hadis-i
şerifte peygamber efendimiz (a.s):
'(Kıyamette) Cennet ehlinden bir kısım, cennet kapılarının her bir
kapısından çağrılır.' Buyurduklarında, Hz Ebu Bekir (r.a):
– Yâ Rasulellah (a.s) tüm kapılardan girebilen olur mu? Diye sorduklarında
Peygamber Efendimiz (a.s):
– Evet, vardır. Senin de onlardan olduğunu ümid ederim.” Buyurdular. Bu
hadis-i şerif söylediğimiz mânaya delil kabul edilmiştir. (Cisim ile değil,
ruhâniyet ile birkaç sûrette görüldüğünde, her kapıdan girebilmesi
mümkündür.)"
Büyükler, rûh-i küllî olduğu vakit, yetmiş bin sûrette zahir olabilir,
demişlerdir. Bu, dünyada böyledir, berzah âleminde ise bu sûretlere girmesi
daha da kolaydır. Zîra berzah âleminde rûh cesetten ayrıldığı için, daha
kuvvetli ve müstakil olur.
Şafiî imamlarından Gazâlî (r.a) İhyâ Kitabı'ndaki, namazın her rüknünde kalbin
hazır olmasını anlatan babda şöyle der;
"Peygamber Efendimizin sûretini ve kerim şahsını kalbinde hazır eyle. 'Es-selâmu aleyke eyyühe'n-nebiyyu', derken inan ki senin selâmın kendilerine
ulaşır ve O, daha kâmili ile sana cevap verir.
Şeyh Şihâb-i Hafacanî’nin şeyhi olan Allâme Şihab Ahmet El Mekkî ‘Şerhu'l-Bab’
adlı kitabında, teşehhüd (tahiyyat) kelimelerinin mânalarını açıklarken
şöyle der:
“'Es-selâmu aleyke' cümlesi ile Peygamber Efendimiz'e (a.s) hitap edilmesinden
maksat; namaz kılan ümmetinden Efendimizin haberdar olmasıdır. Bu şekilde
Peygamber Efendimiz (a.s) namaz kılanın yanında bulunup, kıyamet gününde en
faziletli ameli için şahitlik yapması mümkün olur. Ayrıca O’nun (a.s) hazır
olduğunun hatırlanması huşûnun artmasına sebeb olur.” Sonra bu sözlerini
İhyâ Kitabı'nda geçen yukarıdaki sözlerle doğrulamıştır.
Şeyhlerin şeyhi, İmam Arif Sühreverdî (k.s) Avarifü'l Maârif adındaki
kitabının, 'kurbiyyet ehlinin namazı' konusunda İbn-i Hacer El Mekki’nin
sözlerinin aynısını söylemiştir.
Bir ibaresinde de:
“Peygamber efendimize selâm verip, O’nun (a.s) şemâilini kalbinin arasında
tasavvur eder.” Demiştir.
Yine Allâme Şihab İbn-i Hacer El Mekkî, ‘Şemâil’ adlı kitabının şerhinin
sonunda, Hâfız Celalüddin es Suyutî’nin ‘Tenviru'l Halek Fi Ruveyti-n Nebiyyi
vel Melek’ adındaki kitabında söylediği söze ittifak ederek şöyle demiştir:
"İbn'ü Abbas’dan (r.a) rivâyet olunur ki; O, Peygamber Efendimizi
(a.s) rüyasında
görmüştür. Peygamber Efendimizin’in (a.s) aynasına baktı. O aynaya
baktığında da kendisini değil, Peygamber Efendimizi (a.s) gördü. İşte bu,
tasavvuf ehlinin ıstılahında, râbıtada fenâ olmaktır. 'Sözümüz ve itirazımız
Peygamber Efendimizin sûreti hakkında değildir', denilmesin. Zira biz deriz
ki; bu, peygamberler’in (a.s) özelliklerinden değildir. Sadece peygamberlere
ait olmayan özellik ve hasletler, onlar ile veliler arasında müşterektir..
Ehil olanların nezdinde bunda hiç şüphe yoktur."
Peygamber Efendimizden (a.s) başka birine hitap etmek namazı bozar. Namazda
O’nun (a.s) sûretini göz önüne getirmek, o sûretin sahibine selâm vermek;
varlığın ruhu, Makam-ı Mahmud'un sahibi olan Hz. Fahr-i Âlem'in
özelliklerindendir. O’na, âline, ashâbına salât ve selâmın en kâmili olsun.
Bunu anlatmak maksadımız değildir. (Biz râbıtadan bahsediyoruz, namaz
içindeki sûreti hayaline getirmekten bahsetmiyoruz) Bunu anla…
Yine Şafiîlerden El Hafız Celaluddin es Suyutî, bu konuda yazmış olduğu
örneklerle dolu, ‘Kitabül-Münceli fî Tatavvuril-Veli’ adlı risâlesinde,
Şafiî olan İmam Sübkî’nin (r.a) ‘Tabaktü’l Kübra’ adındaki kitabından naklen
şöyle der:
“Kerâmet çok çeşitlidir. Kerâmetin yirminci bölümü, velinin bir halden başka
bir hale geçmesidir ki, sûfiler buna misâl âlemi derler. Sûfiler, ruhların
cesetlere girmesi ve çeşitli şekillerde olmalarının da misâl aleminde
olduğunu söylemişlerdir. Buna delil olarak da Cenab-ı Hak Teâla’nın:
“Cibril (a.s) Meryem için kâmil bir insan sûretine girdi” (Meryem,17) kavli celilesini gösterirler.” Yine değişik sûretlere girmeye misal olarak Kadibü’l-Ban’ın
kıssasını ve başkalarını zikr etmiştir.
Yine Şafiîlerden İmam eş-Şarâni (k.s) “en-Nefahatü’l Kudsiyye” adındaki
kitabında zikrin edeplerini sayarken şöyle demiştir:
“Yedinci âdab, kendi şeyhinin şahsını (sûretini) iki gözünün arasında
tasavvur etmektir. Bu, sûfilerin nezdinde edeplerin en sağlamıdır” Ben
diyorum ki, sûfilerin güvenilir kitaplarının hepsi şahittir; biz
Nakşîbendiyye zümresinin yanında râbıta bundan başka bir şey değildir.
Şafiîlerden, Allâme es-Setiri el-Halebî, Buharî’nin şerhinde; Buharî'nin
“Sonra Peygamber Efendimiz’e (a.s) tek kalmak sevdirildi” sözünü açıklarken
şöyle der:
– “Şeytan aleyhi’l-lâne Peygamber Efendimiz'in (a.s) sûretine giremediği gibi,
kâmil velilerin sûretlerine de giremez.” Ancak kitabında, bunu bir şarta
bağlamıştır. O da mürşid-i kâmilin hakîki sûretine giremez. Başka bir surete
girebilir veya ufak bir noksanlıkla ona benzeyebilir ve bunu ayırt etmek de
güçtür."
Hanefî âlimlerinin büyüklerinden, Allâme Seyyid Şerif el-Cürcanî (k.s)
Mevâkıf Kitabı'nın şerhinin sonunda, İslamî fırkaların zikrinden hemen önce
ve ‘Şerhu’l-Matali’ Kitabı'nın haşiyesinin hemen başlarında, velilerin
sûretlerinin müridlerine görünmelerinin, ölümlerinden sonra da olsa sahih
olduğunu, hatta müridlerin onlardan feyz alabileceklerini söylemiştir.
Yine Hanefîlerden, İmam el-Arif-i billah, eş-Şeyh Tacüddin el-Hanefî
en-Nakşibendî el-Osmanî (k.s), Taciyye adındaki risâlesinde Allah'a ulaşan
yolları beyan ederken şöyle der:
– "Üçüncü yol, müşahede makâmına vâsıl olmuş ve zâtiye sıfatlarını kendinde
bulundurmuş olan şeyhin râbıtasıdır. Zira;
'Onlar öyle kişilerdir ki, görüldüğü zaman Allah (c.c) hatırlanır.' (6)
meâlindeki hadis-i şerif mucibince, onları görmek, zikrin faydasını verir.
Böyle bir mürşidin sohbeti ise 'Onlar Allah (c.c) ile meclis kuranlardır.'
(7) sözünün gereği olarak, Allah-u Teâla'nın sohbetinin verdiği neticeyi
verir. Öyle ise şeyhinin sûretini hayalinde muhafaza edersen ve çam kozalağı
şeklindeki kalbine yönelip, kendi nefsinde kaybolursan, fenâ fiş-şeyh
makâmına erersin. Terakki ve yükselişten döndüğün vakit, şeyhinin sûretini
sağ omzunun üstüne alıp, omzundan kalbine doğru bir çizgi gibi uzatacaksın. Şeyhini o çizgi üzerine getirip, kalbine koyacaksın. Böyle yapmakla senin
için fenâ hali ve kendinden gaybet ümid edilir. Muhakkiklerin önderi ve
müteahhirlerin imam-ı olan el-Ârif-i billah-i Teâla eş-Şeyh Abdulgani en-Nablusî
el Hanefî ‘Miftahu’l-Maiyye’ adındaki Taciyye’nin şerhinde, bu geçen sözü
takviye edip, aynı yolla hareket etmiştir.
Hanbeliye Mezhebi'nin âlimlerinden ulu gavs ve yüce imam efendim Şeyh
Abdülkadir el-Ceyli (k.s) şöyle der.:
"Fakir –Hak yolcusu salik– kişi, veliler ile râbıta kurar. O râbıtadan dolayı
da, onlardan faydalanır. Zahiren onlara fazlaca ikramda bulunmazsa da
sakınca yoktur. Yabancı olup da onlara batınî râbıta yapmayan kişi onlardan
faydalanamaz. Bu sözler, İmam Sühreverdî’nin Avârif adındaki kitabının,
'müridin şeyhi ile olan edepleri' bâbında zikr edilmiştir. Ben diyorum ki, bu
konuda büyük âlimlerin sözleri sayılamayacak kadar çoktur. Bunda apaçık bir
delil vardır ki, veliler için vefatlarından sonra gerçekleşen bir nev'i
tasarruf vardır. Bu konuda bir çok muhakkik, ifadeleri yaklaşık aynı ve
kesin olan risâleler yazmışlardır. Onun için, hidâyet yoluna ulaştırılan kişi
bunu inkâr etmekten sakınsın, zîra inkârı tehlikelidir.
Malikiyye Mezhebi'ndeki imamlardan büyük imam, meşhur Muhtasar’ın sahibi Şeyh
Halil (rh.a) şöyle diyor:
“Bir veli, velayetinde sabit olduğu zaman, ruhânî sûretlere girmeye gücü
olur. Birkaç sûrete girme kudreti kendisine verilir. Bu ise muhal değildir.
Zîra müteaddit (birçok) olan zahirî cisim değildir, ruhânî sûretlerdir. Ârifi billah
kişilere göre, ruhâniyette birkaç sûrete girmek bilinen şeylerdendir.”
Yukarıdaki bilgiler, el Hâfız Es Suyutî'nin adı geçen kitabından alınmıştır.
Yine Hâfız Es Suyutî, adı geçen kitabında, Malikî şeyhlerinden, iki büyük
imam olan eş Şeyh Ebu'l Abbas el Mursî ile talebesi İbn-i Ataullah el
İskenderî'den (ks.e) bu mânadaki durumları, rivâyet etmiştir. İşleri ümmetin
yükünü çekmek ve dertlerine şifâ bulmak olan veliler ve büyük âlimler bu
hükümleri bu kadar açıkladıktan sonra, âvam tabakasından olan kişiler, nasıl
bu hakikatleri inkâr ederler? Halbuki büyüklerin bir kısmı, vasıtasız olarak
ledünni ilmi, bâki olan el Hayyu'l Kayyum'dan (c.c) alırlar. Usandırmaktan ve
yormaktan korktuğum için bu kadar ile iktifa ettim (yetindim). Yoksa yardım edici olan
Melik-i Zülcelâl'ın (c.c) yardımıyla, bu konuda bir çok meseleyi içine alan
bir cüz kitap yazacaktım. Kâmil velilerin (ks.e) hallerini inkâr eden din
kardeşlerimize şefkat etme riâyeti olmasaydı, bu sırların bazılarının
açıklanmasına yönelmezdim... Beni bu sırların açıklanmasına zorlayan iki sebep
vardır:
Birincisi, tarikât; Allah'a (c.c) vâsıl olmanın yoludur. Allah Teâla'nın
rızâsını ve Peygamberimizin (a.s) sevgi ve ahlaklarını kazandırır.
Yükselmeye vesile olur. Tarikâtın esasları; fırka-i Nâciye (kurtulan
topluluk) olan ehl-i
sünnetin akâidine yapışmak, azimetleri alıp, ruhsatlardan kaçınmak, devamlı Allahu Teâla'ya yönelip, kontrol edildiğini düşünmektir. Dünyanın süs ve
zînetinden, hatta Allah'ın (c.c) mâsivasından (yani O'ndan başka her şeyden) yüz çevirmek, hadis-i şerifte
“ihsan” ile tabir edilen Allah ile bulunmayı alışkanlık haline getirmektir.
Hadisi Şerifte:
“(İhsan odur ki, Allah'ı (c.c) görür gibi ibâdet yapmandır. Zîra, sen O'nu
görmesen de, O (c.c) muhakkak ki seni görür.)” buyurulmuştur. Yine bu yol
cemiyet ve cemaat arasında olduğun vakit, tek başına olduğun vakitteki gibi
zikir ve fikirle meşgul olmaktan ibarettir. Bunlarla birlikte, din
ilimlerini öğrenip, istifade edip, başkalarına faydalı olmaktır. Mü'minlerin
âvam tabakasındaki kisve ve kıyafetine girerek zikrini gizlemek,
nefeslerini o kadar muhafaza etmek ki, kerim olan Allah'tan (c.c) gâfil bir
nefes dahi alıp vermemek ve en yüce ahlak sahibi olan fahr-i Âlem'in (a.s)
ahlakıyla ahlaklanmaktan müteşekkildir. Bu özelliklere sahip olan tarikâtı
korumak için bunları yazdım.
Hulâsa-i kelam, bu tarikât şerefli Sahabe-i Kiram'ın (r.a) yollarının tâ
kendisidir, üzerinde bir fazlalık ve eksiklik yoktur. Hakikatte o, Kitap ve
sünnetin azimetleriyle amel etmektir. Bunun içindir ki, tarikâtın imamı,
mahlukların gavsı, hak, hakikat ve dinin ziyneti, Şah-ı Nakşibend diye
tanınan Es Seyyid Muhammed el Buharî (k.s) şöyle demiştir:
‘Kim tarikatımızdan yüz çevirirse onun dini büyük bir tehlikededir.’
İkinci sebep ise, sizleri, gafillerin uydurmaları ve çirkin olan şeyleri
güzelleştirmelerine karşı uyandırmaktır. Şâyet inkâr edilirse, onun
uğursuzluğu –Allah korusun– öyle bir kapıya değecektir ki, sâdık fakirler
devamlı Allahu Teâla'ya yalvarıp, o kapının takviyesi, bâki kalması, hasedçilerin ve düşmanların fitnelerinden korunması için duâ ederler. Bu
fakir, geçen edeplerin hepsini yerine getirmeyi sizlere tavsiye eder. Kitap
ve sünnete muhalif olan, Peygamberimiz (a.s) ile sahabelerin (r.a)
yollarına ve hidâyetlerine tâbi olmayandan uzaklaşıp, Allahu Teâla'ya
sığınmanızı hatırlatır; sizleri sabah ve akşamleyin, İslamın dayanağı olan
Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye’nin doğrulukla devamı ve din düşmanları ile
çirkin mürtedlere gâlip olması için duâ etmenizi emr ederim. Allah'ın selâmı,
rahmeti ve bereketi başta ve sonda sizlerle olsun.