Mânevi seyr (yolculuk) ve ilerleme makamları

(Vahdet-i Vücûd adlı eserden)

1- İmkân Dâiresi (Tüm yaratılmışlar âlemi)

Üç velilik:

2- Velâyet-i Suğra Dâiresi

3- Velâyet-i Kübrâ Dâiresi

4- Velâyet-i Ulyâ Dâiresi

Üç kemâlât:

5- Kemâlât-ı Nübüvvet Dâiresi

6- Kemâlât-ı Risâlet Dâiresi

7- Kemâlât-ı Ulü'l-azm Dâiresi

Bu seyirlerden her birinin kendisine has muameleleri, tecellileri ve semereleri vardır.

Bu yedinci seyrden sonra mürşid, yukarıdaki şemada gösterildiği üzere, ilâhi hakîkâtlere veya peygamberlerin hakîkatlerine yönlendirir. Bunlardan, ilk yönlendirilen hakikatlerde seyir tamam olduktan sonra öbür hakîkatlerde seyre başlanır. Bu yönlendirme genel olarak önce "İlâhî hakikatler"e olur. İlâhi hakikatlerde evvela Hakîkât-i Kâbe Dâiresi'nde seyir gerçekleşir. Ardından Hakîkât-i Kur'an Dâiresi'nin seyri tamamlanır ve en son Hakîkât-i Salât (Namaz) Dâiresi'nde seyre başlanır.

Konumuz namaz (salât) olduğu için namazla ilgili seyir ve namazın iki parçası olan Hakîkât-i Kâ'be ve Hakîkât-i Kur'an Dâiresi'nde seyir hakkında ve ardından da Ma'budiyyet-i Sırf Dâiresi'ndeki seyir hakkında bilgi verilecektir.

Namazla ilgili seyir nihâî seyirdir. Bundan sonra adım atılacak bir mertebe yoktur. Bundan öte ancak ve sadece bakmaya müsaade vardır.

İlâhî hakikatler:

8 - Hakîkât-i Kâbe Dâiresi

9 - Hakîkât-i Kur'an Dâiresi

10 - Hakîkât-i Salât (namaz) Dâiresi

11- Ma'budiyyet-i Sırf Dâiresi

Bu seyirlerden sonra aşağıdaki sıraya göre ikinci yönlendirme yapılır.

Peygamberlerin hakîkâtleri:

12 - Hakîkât-i İbrâhimiyye Dâiresi

13 - Hakîkât-i Mûseviyye Dâiresi

14 - Hakîkât-i Muhammediyye Dâiresi

15 - Hakîkât-i Ahmediyye Dâiresi

16 - Hubb-i Sırf-ı Zâtî Dâiresi

17 - Zât-ı Baht-i Ehadiyyet Dâiresi