MEVZUU:

a) Kurb (yakınlık) ve Bu'dün (uzaklığın) husulü.
b) Farkın ve vaslın, (ayrılığın ve birliğin,) alışılmamış şekilde mânâlandırılması.
Üstteki mevzular, bu makama münasip ilimlerle anlatılacaktır.

NOT: İmâm-ı Rabbânî Hz. bu mektubu büyük şeyhi Muhammed Bakibillah'a yazmıştır.

***

Bu babda hizmete duranların en küçüğünden bir arzuhaldir. Şöyle ki:

Ara hayli uzadı. Bu yüce kapıya hizmete duranların hallerine, benim için hiç ittila nasip olmadı. Bu hale intizar da arttı.

Üstteki mânâda bir şiir şöyledir:

Şaşılmaz, can bulur ruhum geldiği zaman;
Selâm, uzaktaki vefalı dosttan haman.

Bu mânâda söylenen bir başka şiir de şöyledir:

Bildim gayrı, katılamam kervanına;
Kâfi, uydum çan sesinin yankısına.

Ne kadar şaşılacak bir iştir. Şöyle ki: Bu'dün nihayetine kurb ismini vermişler; firakın sonuna da vuslat.. Sanki onlar, bu mânâ zımnında, şuna işaret etmektedirler: Vuslat ve kurb yoktur..

Bu mânâda bir şiir şöyledir:

Veya (tercümede olduğu gibi):

Nasıl erilir o saadete hep oralar;
Yüksek yüksek dağlar, tehlikeli uçurumlar.

Şüphesiz sonsuz hüzün, daimî tefekkür imdada ve yardıma gelir; işin sonunda murad olan, iradesi ile mürid olur. Mahbub ise; muhib ve sevilen zatın muhabbeti ile mübtelâ olur.

Üstte anlatılan mânâda, Resulullah (ﷺ) efendimizin hali bilinen bir durum.. Zira onun: Murad olma, mahbub olma makamı var iken; mürid ve muhib oldu. Şüphesiz bu halini de kendisi anlattı. Kaldı ki o: Daimî bir hüzün ve tefekkür içinde idi.

Anlatılan mânâda, Resulullah (ﷺ) efendimiz söyle buyurdu:

– «Hiç bir peygambere, bana olduğu kadar eziyet edilmemiştir.»

Asıl muhibler, (sevenler) muhabbetin ağırlığına tahammül edenlerdir. Böyle bir ağırlığı taşımak, mahbublara (sevilenlere) zor gelir.

Bu mânâda bir şiir:

O şeyin ki çok kıssası var;
Yapılsa nice şerhi çıkar.

Bir başka şiir de şöyledir:

Hep böyledir aşkın hikâyesi;
Olmaz hiç bitip tükenmesi..

***

Bu arzuhali getiren Şeyh İlâhbahş'ta; cezbe ve muhabbet çeşidi bir hal başladı. Onun teşviki ile, hizmetinizin devamı ile şerefyâb olanlar şanında birkaç kelime meydana geldi.

Onun hakkında asıl gaye şu ki: Kendisi mülâzemet (sımsıkı bağlılık) şevki izhar etti; bu hadde kadar geldi. Daha önce irade babında bazı şeyleri izhar eylemişti. Bu Fakir, onda; bir duraklama, esas muradına erme işinde tehir mânâsı sezince, mücerret mülakatla yetindi. İşbu cümleleri, anlatılan mânâdan ötürü sıraladık.

***

Bu hususta daha fazla açılmak, edep dışı sayılır.

Hakîkat Kitâbevi Tercümesi