MEVZUU:
İrfan sahibinin muamelesi (davranışları) öyle bir mertebeye ulaşır ki; ona nisbetle diğerlerinin seyyiâtı hasenât olur (Başkalarında günah olan davranışlar onda sevap olur).
NOT:
İmâm-ı Rabbânî Hz. bu mektubu, Mevlâna Abdulkadir Enbali'ye yazmıştır.
***
Rahman Rahim Allah'ın adı ile...
Allahu Teâlâ şöyle buyurdu:
"İşte, Allah bunların kötülüklerini iyiliklere çevirir."(25/70)
İrfan sahibinin muamelesi, Allahu Teâlâ'nın inayeti, Habibi'nin hürmeti ile o mertebeye ulaşır ki; başkalarının seyyiâtı, onun hakkında hasenat olur. Başkasına nisbetle düşük sıfat dahi, ona nisbetle iyi olur.
Meselâ, riyâ ve sum'a (görsünler ve işitsinler için iş yapmak) seyyiattan ve düşük sıfatlardan sayılırlar. Amma o irfan sahibi hakkında bunlara iyilik arız olur; hamd ve şükür hükmünü alır.
O derviş, kibriyâ ve azamet kısımlarından hepsini kendisinden atıp yüce mukaddes Sultan Hakka bağlar. Bütün hasene, cemal ve hayır çeşitlerini kendisinden atıp hepsini Sübhan Hakka has kılmaktadır. Kendisini dahi, şerden ve noksandan başka bir şey görmez. Dahi nefsinde zül, iftikâr ve inkisardan (hakirlik, muhtaçlık ve kalbi kırıklıktan) başka bir şey görmez.
Şayet kemal fertlerinden (sayılabilecek şeylerden) birini, kendisine zahirde yönelmiş görür ise.. onu bir merdiven gibi görür ki, ondan daha yukarıya çıkılır, azamet ve kibriyâ şânı olan zata ulaşılır.
İşte hüsnün cemalin, hayrın ve kemalin hali budur. Bu şeylerden yana onun nasibi: Terakkisine gelen merdivenler, sonunda sahibine dönecek emânetlerden başka bir şey değildir.
Riya ve sum'a suretinde o zat için maksud olan; şöhret, kabarmak, üstünlük taslamak veya azâmet tavrı takınmak değildir. Elbette yüce Hakkın nimetini izhar (göstermek) olup, o Sübhan Zat'ın kendisine olan ihsanını bildirmektir. Bu anlamda o zat için riyâ ve sum'a, yüce mukaddes Hakka hamdin ve şükrün aynıdır. Düşüklükten beğenilmeye çıkmaktır (Bu anlamda riyâ ve sum, kınanacak değil övülecek bir davranış olmaktadır). Sâir sıfatları da buna kıyaslamak mümkündür.
Bir âyet-i kerime meâli:
"İşte, Allah bunların kötülüklerini iyiliklere çevirir. Allah Gafur Rahim'dir." (25/70)
Vesselâm.