"Bu mektup, Şeyh Hamid-i Bingalî’ye yazılmıştır. Saliklerin yaratılışlarına göre yükseldikleri mertebeleri bildirmektedir:

Saliklerin yaratılışlarına göre kemal mertebeleri başka başka olur. Kemal mertebelerinin dereceleri; kemiyyet yani sayı bakımından veya keyfiyyet yani güzellik bakımından veya her iki bakımdan da birbirinden ayrılırlar. Çok kimsenin kemali yani yüksekliği "Tecelli-i sıfati" iledir; başkalarının kemali "Tecelli-i zati" iledir. Her iki tecellinin de çok çeşitleri vardır ve çeşitler birbirlerine benzemezler.

Çok kimselerin kemali; kalbin selameti ve ruhun halası (kurtuluşu) iledir. Başkalarının kemali bu ikisi ile birlikte sırrın da şühûdü iledir. Bir üçüncü kemal ise bu üçü ile birlikte hafînin hayreti iledir. Bir dördüncü kemal daha vardır ki bu dördü ile birlikte ahfânın kavuşması iledir. Bunlar Allahü teâlânın öyle bir ihsanıdır ki dilediğine verir.

Bu mertebelerin herhangi birisinde kemal hasıl olduktan sonra ya geriye inilir yahut o makamda kalınır. Geriye inenler tekmil ve irşat makamına kavuşur; Allahü teâlânın kullarını davet için onlara faydalı olmak amacıyla Hak'tan halka dönerler. İkinciler ise kendilerini gaybederler ve insanlardan uzak yaşarlar. Geçmişte ve gelecekte selamette olunuz!

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi