"Bu mektup, Mevlana Emanullah’a yazılmıştır. Peygamberliğin yakınlığı ve velâyetin yakınlığı ve Peygamberliğin yakınlığına ulaştıran yolları bildirmektedir:

Bismillâhirrahmânirrahîm. Allahü teâlâya hamd olsun! O’nun sevgili Peygamberi Muhammed aleyhisselâma salât ve selâm olsun! Oğlum Mevlana Emanullah! Nübüvvet, Allahü teâlâya yakınlık demektir. Bu yakınlıkta arada hiç zıl (gölge) bulunmaz. Yükselirken hep Hak teâlâya karşıdır; inişinde mahlûklara karşıdır. Böyle kurb (yakınlık), Peygamberler içindir “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât”. Bu makam yalnız bu büyüklere mahsustur “aleyhimüssalevâtü vel-berekât”. Bu makamın sonuncusu, insanların en üstünü olan Muhammed aleyhisselâmdır “s.a.v”. Hazret-i İsa “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”, gökten yeryüzüne indikten sonra Peygamberlerin sonuncusunun dinine uyacaktır. Böyle olmakla beraber uyanlar ve hizmetçiler, sahiplerinin nimetlerine ve artıklarına kavuşurlar. Bunun için Peygamberlere “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” uyanların üstünleri, Peygamberlerinin yakınlığından da pay alır. Bu makamın bilgilerinden, marifetlerinden ve kemallerinden bir mirasa kavuşurlar.

Farsça mısra tercümesi:
Bir kulunu, herkesin işine sebep kılar.

Peygamberlerin “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” sonuncusunun izinde gidenlere, O’na uydukları için Peygamberlik kemallerinin verilmesi O’nun son Peygamber olmasını lekelemez “s.a.v”. Bunu iyi anlamalıdır.

Oğlum iyi anla! Allahü teâlâ seni mesut eylesin! İnsanı Peygamberlik kemallerine kavuşturan yollar iki ana caddedir: Birinci yol, velâyet makamının kemallerini birer birer geçiren caddedir. Bu yolda zıller tecelli eder. Sekr marifetlerinden velâyet makamına uygun olanlar hasıl olur. Bu kemalleri geçtikten ve bu tecelliler hasıl olduktan sonra Peygamberlik kemallerine sıra gelir. Bu makamda asıla kavuşulur; zıllere bakmak günah sayılır. İkinci yolda böyle velâyet kemalleri hasıl olmaksızın, doğruca Peygamberlik kemallerine kavuşulur. Bu ikinci yol ana caddedir, çabuk kavuşturur. Peygamberlik kemallerine kavuşan bir arif, bu yolda Allahü teâlânın dilediği kadar ilerler. Peygamberler “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” ve bunların Ashabı da bu büyüklere uydukları için böyle ilerlerler.

Birinci yol çok uzaktır, geç kavuşturur; kavuşturması da güçtür. Evliyadan birçoğu “k.s.”, velâyet makamında inmek şerefine kavuştukları zaman, iniş makamlarında olan kemalleri "nübüvvet kemalleri" sanmışlardır. Mahlûklara karşı bulunmayı onları çağırmak makamı olduğu için Peygamberlik makamının incelikleri anlamışlardır. Bu anlayışları doğru değildir. Bu inişleri, çıkışları gibi velâyet yolculuğudur. Velâyet makamının üstünde başka bir urûc (yükseliş) ve nüzûl (iniş) vardır ki (Peygamberlik yolu)dur. Bunların mahlûklara karşı olması, Peygamberlikte mahlûklara karşı olmak gibi değildir. Bu çağırmaları Peygamberlikte olan davetten başkadır. Ne yapsınlar? Velâyet kemallerinden dışarı çıkamamışlar, Peygamberlik kemallerinin ne olduğunu anlayamamışlar. Velâyetin yarısı olan yükselişi velâyetin hepsi sanmışlar; ikinci yarısı olan nüzûlü Nübüvvet makamı anlamışlar.

Farsça beyit tercümesi:
Taş içindeki böcek sanır,
Yer ve gökler, hep orasıdır.

Bir salikin yalnız birinci yoldan kavuşması ve velâyetle nübüvvetin kemallerini birlikte elde etmesi ve bu iki makamın kemallerini birbirinden ayırması; her birinin urûcunu ve nüzûlünü ayrı ayrı yapması ve nübüvvetin velâyetten daha üstün olduğunu anlaması hasıl olabilir. İkinci yoldan kavuşanlar için velâyet makamının kemalleri ayrı ayrı hasıl olmaz ise de velâyetin özü toplu olarak, çok iyi olarak ele geçer. Hatta velâyet sahipleri velâyetin kabuğuna varmışlardır; o ise velâyetin özüne varmıştır. Evet, velâyet sahiplerine hasıl olan sekr bilgileri ve zıl tecellileri onda çok az bulunur. Fakat bu ayrılık, velâyet sahiplerinin daha üstün olduklarını göstermektedir. Hatta ikinci yoldan kavuşmuş olan arif, bu bilgileri ve görünenleri aşağılık bilir. Bunlara bakmaktan utanır, belki onları günah ve edepsizlik bilir. Çünkü asıla kavuşmuş olan, bu aslın zıllerinden ve görüntülerinden kaçınır; onlara bakmaktan sıkılır. Zıllere tutulmak, asıla kavuşamamaktır. Asıla kavuştuktan sonra zıl görünmez olur; zılle bakmak edepsizlik olur.

Yavrum! Peygamberlik kemalleri ancak Allahü teâlânın ihsanı ile hasıl olur. Çalışmakla, uğraşmakla bu büyük nimet ele geçemez. Hangi çalışmak bu büyük nimeti ele geçirebilir? Hangi riyazetler ve mücahedeler bu yüksek nimete kavuşturabilir? Velâyet kemalleri böyle değildir; bunların başlangıcı elde edilebilir. Riyazet ve mücahede ile hasıl olabilir. Pek az kimseyi çalışmadan, uğraşmadan da velâyet nimetine kavuşturabilirler. Velâyet, fena ve beka demektir. Fena ve beka da Allahü teâlânın ihsanıdır. Çalışarak başlangıçları elde edildikten sonra Allahü teâlâ dilediğini fena ve beka nimeti ile ihsan ederek şereflendirir.

O Server’in “s.a.v” Peygamber olduğu bildirilmeden önce ve ondan sonra mücahedeler yapması, bu nimete kavuşmak için değildi; başka faydalar içindi. Hesabın az olması, insanlıkla yapılan yanlışlıkların giderilmesi, derecelerin yükselmesi, yemesi içmesi olmayan melekle konuşmakta edebi gözetmesi, Peygamberlik makamında lazım olan harikaların, mucizelerin çok olması gibi incelikler içindi. Peygamberler “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” bu nimete aracısız, geçitsiz olarak kavuştu. Peygamberlerin “aleyhimüssalevâtü vettehıyyât” Ashabı onlara uydukları için varis oldular. Peygamberlerinin “aleyhimüssalevâtü vel-berekât” aracılığı ile bu nimetle şereflendiler. Peygamberlerden ve Ashabından sonra “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” çok az kimse bu nimetle şereflenmiştir. Başkasına da uymakla, varis olmakla bu nimeti ihsan etmeleri caizdir.

Farsça beyit tercümesi:
Ruhü’l-Kuds’ün feyzleri gelirse yine,
İsa’nın yaptığını yapar herkes de.

Bu nimetin Tâbiîn’in büyüklerine da ışık salmış olduğunu sanırım “rahmetullahi teâlâ aleyhim ecmaîn”. Tebe-i Tâbiîn’in büyüklerine de gölgesi düşmüş olduğunu umarım. Onlardan sonra örtünmeye başladı. Resulullah’ın bi'setinden bin sene geçtikten sonra “aleyhi ve alâ âlihissalevâtü vetteslîmât”, Peygamberlerin sonuncusuna uymak ve O’na varis olmakla bu nimet yine meydana çıktı. Sonra gelenleri, önce gelenlere benzetti.

Farsça beyit tercümesi:
Dilenci evine gelirse sultan,
Ey hoca, sen bu işe şaşma hemen!

Doğru yolda olanlara ve Muhammed Mustafa’nın izinde gidenlere selam olsun! (sallallahü aleyhi ve sellem).

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi