"Bu mektup, Mevlâna Hace Muhammed Firketî’ye yazılmıştır. Gündüz ve gece kendini hesaba çekmeyi ve “Hesaba çekilmeden evvel, kendinizi hesaba çekiniz” hadis-i şerifini bildirmektedir:

Allahü teâlâya hamd olsun! Sevgili Peygamberi Muhammed aleyhisselâma salât ve selâm olsun! Din ve dünya saadetine dua ederim. Meşayih-ı kirâmdan birçoğu “kaddesallahü teâlâ esrârehüm”, muhasebe yolunu seçmişlerdir. Her gece yatacağı zaman; o gün yapmış olduğu işlerini, sözlerini, hareketlerini, hareketsizliklerini, düşüncelerini, her birinin niçin olduğunu anlarlar. Kusurlarını ve günahlarını temizlemek için tövbe ve istiğfar ederler. Allahü teâlâya boyun bükerler, yalvarırlar. İbadetlerini ve iyiliklerini de Allahü teâlânın hatırlatması ve kuvvet vermesi ile olduğunu bilirler. Bunun için Hak teâlâya hamd ve şükür ederler.

(Fütûhât-ı Mekkiyye) kitabının sahibi [yani Muhyiddîn-i Arabî] “kuddise sirruh”, bu muhasebecilerden biri idi. Buyuruyor ki: “Ben kendimi hesaba çekmekte, meşayih-ı kirâmın hepsinden ileri gittim. Niyetlerimi, düşüncelerimi de hesaba kattım.”

Bu fakire göre “k.s.”, Muhbir-i sadıktan gelen haberlere uygun olarak “aleyhi ve alâ âlihissalâtü vesselâm” her gece yatarken yüz defa: (Sübhânallahi ve’l-hamdü lillahi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber) okursa, tesbih ve tahmid ve tekbir eylemiş olur. Böylece muhasebe yapmış olur; kendini hesaba çekmiş sayılır. Tesbih söylemek, tövbenin anahtarıdır. Bunu çok okumakla kusurlarının, günahlarının affedilmesini istemiş olur. Bu günahlardan dolayı Hak teâlâya bulaştırılmış olan lekeleri tenzih ve takdis etmiş olur. Günah işleyen bir kimse, bu emirlerin ve yasakların sahibinin azametini ve kibriyasını düşünmüş olsaydı O’nun emirlerine karşı gelemezdi. Günahları yapması, O’nun emirlerine ve yasaklarına kıymet vermediğini göstermektedir. Böyle şeyden Allahü teâlâya sığınırız. Tenzih kelimesini [yani yukarıda yazılı olan tesbihi] çok okumakla bu kusur affolunur.

(İstiğfar) etmek, günahların örtülmesini istemektir. (Tenzih) kelimesini okumak ise günahların yok olmasını istemektir. O nerede, bu nerede? (Sübhânallah) şaşılacak bir kelimedir. Söylemesi çok kısadır; manaları ve faydaları ise pek çoktur.

(Tahmid) kelimesini çok okumakla Allahü teâlâya şükredilmiş olur. O’nun verdiği nimetlerin şükrü yapılmış olur. (Tekbir) kelimesi, Allahü teâlânın kulların yaptığı şükürlerden çok yüksek olduğunu, O’na yakışan şükrün yapılamayacağını göstermektedir. Çünkü O’na yapılan istiğfarlar, af dilemekler için de çok istiğfar etmek lazımdır. O’na yakışan hamd, ancak O’nun tarafından yapılabilir. Bunun içindir ki kendisi, Saffat suresinin son ayetinde: (Sübhâne Rabbike Rabbi’l-izzeti...) buyurmuştur. Kendini hesaba çekmek isteyenler bu ayet-i kerimeyi çok okumalıdır. Böylece istiğfar ve şükretmiş olurlar. İstiğfar ve şükredemediklerini ve kusurlarını da bildirmiş olurlar.

Ya Rabbi! Bizim kusurlu, bozuk olan dualarımızı, tövbelerimizi kabul buyur! Sen her şeyi işitir ve bilirsin. Efendimiz, yüce Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâma ve O’nun âline ve hepsi temiz, seçilmiş olan Ashabının her birine salât ve selâm olsun “sallallahü teâlâ ve selleme aleyhi ve alâ Âlihi ve Ashâbihi ecma’în”! Allahü teâlâ hepsine bereket versin!

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi