|
|
||
|
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM Mazhâr-i Cân-ı Cânân hazretlerinin talebelerine yaptığı aklı arttırıcı nasîhatleri: Buyurdular ki: Verâ ve takvâ yolunu önde tut. Resûlullaha "sallallahü aleyhi ve sellem" tâbi' olmayı candan kabûl et. Hâlini Kitâb ve sünnete göre ölç, eğer bunlara uygun ise, kabûle lâyık, muhâlifse merdûddur. Ehl-i sünnet ve cemâ'at i'tikâdına sarılarak, hadîs ve fıkh öğren. Ülemânın sohbetinde uhrevî sevâb kazan. Gücün yeterse hadîs-i şerîf ile amele devâm et. Yoksa ba'zan onunla amel et. Tâ ki onun nûrundan mahrûm kalmayasın. Habîb-i Hüdâya tâbi' olmak niyyetiyle ve Allahü Teâlânın rızâsını kazanmak niyyeti ile ameli tercîh et. Gönlü iki cihâna âid maksadlardan, düşüncelerden uzak tut. Amelin nedir ki, onu satışa arz ediyorsun. Gücün kimdendir ki, o gücü kendine âid zannediyorsun. Halvete yapış da, safâ hâlini ele geçir. Zîrâ dervîşin sermâyesi safâdır. Dünyâlıklardan elinde bulunanları elden çıkmak üzere tut. Çünki dünyâlıklar âhıretde geri bırakılacakdır. İbâdet ve zikr-i Hüdâ husûsunda kendini sıcak tut. Bu günün amelini yarına bırakma. Meşâyıha muhabbet husûsunda akîdenin derinliğini artdır. Çünki Allahü Teâlânın dostlarıyla dostluk, Allahü Teâlâya yakınlığa sebeb olur. Pîrin huzûrunda başkasına iltifât etme. Onun sohbetine devâm ederken nâfile ibâdeti artdır ki, vakitlerini sabr ve tevekkül ile geçirmen mümkin olsun. Başkasına sığınma düşüncesini aklından çıkar. İşini Allahü Teâlâya havâle et. Ölümü yakın, Allahü Teâlânın va'dinin doğruluğunu halvetin sermâyesi bil. Gönlünde tereddüd yoksa, uzlet gerekir. Çünki vakti gelince rızk ulaşır. Eğer ıyâl, çoluk-çocuk endîşesi kalbini meşgûl ediyorsa, sebeblere yapışmak Enbiyânın "aleyhimüsselâm" sünnetidir. Gönlün i'timâd etmediği belli şekilde tevekküle ve doğru yola aykırı değildir. Dervîşin sermâyesi, gönlün boş olması, kalbin cem'iyyeti, maksûdu intizâra bağlamak ve asl maksadı bekleyen bir gönüldür. Gönüldeki cem'iyyetin dağınıklığa düşmemesine, düşüncenin tek bir tarafa yönelmesine halel gelmemesine dikkat etmelidir. Kanâ'ati meslek edin. Hırs ve tama'ı gönülden çıkar. Yâr ve ağyâra ümmîd bağlama. Varlığı ve yokluğu bir tut, kimseye hakâret gözüyle bakma. Kendini herkesden aşağı ve âciz gör. Mevlâyı taleb yolunda kibri bir tarafa bırak. Gurûru elinden at. Söyle demişlerdir: "Dervîşlik, kafasındakileri, düşünceleri bırakmak, aklına gelen düşüncelerden uzak durmak, düne ve yârına âid düşüncelerden kurtulmakdır." İbâdet ve tâ'atlarınla övünme. Kendi kusûrunu görmeyi ve kendini yok bilmeyi sermâye yap. Ne kadar yapılabilirse nefse muhalefet güzeldir. Fakat nefsde darlık ve tâ'atle oluşan şevkin zindeliğini artdırmayacak kadar da olmamalı. Ba'zan nefse yardımcı olmalı. Çünki mü'minin nefsinin hoşnûtluğu sevâb kazanmaya sebeb olur. Bir kerre fakîrin nefsi mütemessîl olup, bana şöyle bir yemek yedirseler, her istediğim olsa diye arzû etdi. O sırada bunu yapması istenecek kimse yanımda yokdu. Bir müddet sonra nefsim yine aynı şeyleri istedi. O sırada orada birisi bulunuyordu. Fakîrin emriyle o yemeği hâzırladı. Hiçbir şeyle çözülmeyen bu müşkil çözüldü. Buyurdular ki: Yemek eğer şükrü güzel yapmak niyyetiyle tatlandırılırsa, dahâ güzel olur. Çün ki böyle tatlandırılmazsa, şükr gönlün derinliklerinden yapılmaz. Lezzetli yemeği su ile karışdırıp, tatsızlaşdırmak ni'meti ilâhîyi toprağa atmak olur. Resûlullah "sallallahü aleyhi ve sellem" yemeği ona rağbet ederek yirdi. Eğer rağbet olmazsa ellerini geri çekmezlerdi. Bizim nefsimiz, hazret-i Cüneydin, Siblînin "rahmetullahi aleyhimâ" nefsleri gibi değildir. Çünki onlar acı için de şükr ederler ve "Sabr yüzü ekşitmeden acıyı yudumlamaktır" derlerdi. Yalnız dil ile yapılan şükr de, sabrın bir şûbesidir. Çünki sabrın acılığı gönülde bulunmaktadır. Evliyânın mezârlarını ziyâret etmek sûretiyle cem'ıyyet feyzini iste. Meşâyıh-ı kirâmın ervâh-ı tayyîbelerine Fâtiha ve salavâtın sevâbını hediyye ederek, Allahü Teâlâ katında vesîle yap. Zîrâ zâhir ve bâtın se'âdeti bununla hâsıl olur. Fakat mübtedîlerin kalbi tasfiye etmeden, evliyânın kabrinden feyze kavuşması zordur. Bu sebeble hazret-i Hâce Nakşibend "kuddise sirrehul'azîz" şöyle buyurdular: Hak Teâlâya mücâvir olmak, kabrlere mücâvir olmaktan evlâdır. [Bu sözün açıklaması şöyledir: Mübtedînin pîri hayâtda iken başka şeyhlerden feyz istemesi ve pîrinin yanında başkasına teveccüh etmesi uygun değildir. Bir yerden istifâde eden, her yerden istifâde eder. Her yerden istifâde etmek istiyen, hiçbir yerden istifâde edemez. Bu yolun büyüklerinin sâbit hükmü, meşhûr sözüdür. Hâlbuki mübtedînin kendi pîrine mücâvir olmadan Hak sübhânehüye mücâvir olması mümkin değildir.] Düğün ve çerâgân (etrâfı lambalarla donatma) âdetlerine mukayyed olma. Çün ki bu kalabalıkdan çadır istemek ve alış-veriş ve büyük küçük gözetme durumlarına sebeb olur. İhtiyâç sâhiblerine altın para vermek dahâ çabuk sevâb kazandırır. Resûlullaha "sallallahü aleyhi ve sellem" uymak husûsunda takvâ ve temizlik elbisesiyle süslen. Ehl-i sünnet ve cemâ'at i'tikâdına sarıl. Hevâ ve bid'atın zulmetinden uzak dur. Hâllerini dâimâ kitâb ve sünnete göre kontrol et. Eğer bunlara uygun düşerse makbûl, uygun düşmezse merdûddur. Mümkin olduğu kadar gördüğün sahîh hadîs-i şerîfe göre amele devâm et. Gücün yetdiği kadar onunla amel etmeye çalış. Bütün ömründe, bir kerre de olsa, sahîh hadîs-i şerîfin nûrundan mahrûm olma. Halvete yapışmak sûretiyle safâ hâlini elde etmeye çalışmalı. Bu fakîrin ömrü boyunca kazandığı şey safâ hâlidir. Bir kimse neye kavuşmuşsa safâ hâli sebebiyledir. Taleb yolunda sıcak ve dikkatli olmakdır. Beyt: Yiğitlerin işi aydınlık ve sıcaklıkdır, Alçakların işi hîle ve uğursuzluktur. Neyi tutarsan kısa ve öz tut. Nerede olursan ol Hak Teâlâ ile ol. Böyle olmak, senin kadrini ve durumunu gözünün önünde tutar. Böylece gerçek değerin gözünün önünde olunca, biri seni medhedince ondan sevinmez, zem edince de kırılmazsın. Zîrâ böyle durumlarda insanın hâlinin değişmesinin en büyük sebebi kendi hâlini ve mertebesini bilmemesidir. Meselâ bir kimsenin mertebesi bir sîr (bir sarımsak başı kadar) ise öyle bilir ve kabûl eder. Bu durumda, eğer başka biri onun değerini bundan aşağı ve yukarı tutarsa, o kimsenin hâlinde bir değişiklik olmaz. Zîrâ o kat'î olarak değerinin ne olduğunu bildiği için, kendinin yarım sarımsak değerinde olduğunu söyleyen kimsenin inkâr eden birisi olarak kabûl eder. İki sarımsak başı değerinde olduğunu söyleyenin sözünün fazla olduğunu bilir. Ayağını ahkâm-ı islâmiyye ve tesavvuf caddesi üzerinde doğru ve düzgün tut. Meşâyıha muhabbeti yüce ve muhkem bir dağ gibi tut. Pîrin huzûrunda başka bir kimseye müteveccih olmamalı, başka bir kimseye iltifât etmemeli. Bu iltifât ister şahsın kendisine, ister sözüne olsun. Söyle nakl edilir: Muhammed Sâdıkın "kuddise sirruh" huzûrunda bir şahs onun mürîdlerinden birine hitâb etdi. O mürîd ona aslâ cevâb vermedi. O şahs hitâbda çok ısrâr edince, Muhammed Sâdık hazretleri mürîdine o kimseye cevâb olarak şu beyti söyle buyurdu: Beyt: Ben kaybolmuşum beni arama, Kaybolmuşlardan bahs sorma. Hayât yolunu tevekkül ağıyla bitirmeli. İhtiyâcını Allahü Teâlâdan başkasına aslâ söylememeli ve aslâ Ondan başkasına sığınmamalı. Çünki tevekkül husûsunda teveccüh nazarı Hakdan tarafadır. Tevekkül dışında ise halk tarafınadır. İstekle olmadan belli bir sebebe küllî, ya'nî tam bir i'timâd olmazsa, tevekküle aykırı değildir. Sübheli olmayan fetihlerin (açılmaların) reddi de makbûl değildir. Bu zamân parçasında sırf tevekkül, cem'iyyetsizliğe sebeb olur. Hâlbuki sofiyyenin sermâyesi işte bu cem'iyyetdir. Yetecek kadar rızkın kuvvetiyle kanâ'at kuvvetlenir. Tama'ı kesmekle teşvîş hâli, ya'nî karışıklık giderilir. Allahü Teâlâ bu fakîre iki ni'met ihsân etmişdir. Bunlarla hayâtım hoş geçmekdedir. Biri ihtiyacım olan şey vaktinde (derhâl) hâzır oluyor. İkincisi tama' fidanı gönül toprağında meydâna çıkmıyor. Yârdan ve ağyârdan ümmîdsiz olmalı. Onların varlığını ve yokluğunu müsâvî saymalı. Beyt: Arzû ve isteklerden ümmîd kesmek külfetimi giderir, Her bağlı iş sonunda benim müşkilimi giderir. İyi görmeye gücün yetdiğince, kedi ve köpek bile olsa hakâret gözüyle bakma. Tâ'at ve ibâdetine mağrûr olmamalı. Zîrâ ihtiyârı, ya'nî irâde ve isteği terk ve amelleri kusûrlu görmek, bu tarîkatda lâzım olan şeylerdendir. Beyt: Günâha üzülmek, tâ'ate mağrûr olmakdan iyidir, Ey hakîkatten uzak Mazhâr! Namâzınla övünme. Mümkin olduğu kadar nefse muhâlefet iyidir, güzeldir. Beyt: Nefs ejderhâdır bu nasıl ölür, Sâdece âletsizlik gammından. Lâkin nefse o kadar muhâlefet ve inat yapmamalı. Çünki sonra ona darlık gelir. Fakr vefâkânın (yoksulluğun) ağır yüküne tahammül edemez. Tâkatsizlik gamdan gönül darlığı yolunu önde tutup, arsızlık ve serkeşlik yapmaya başlar. Asıl maksâddan yüz çevirir. Bu sebeble zamân zamân nefsin arzûsunu yerine getirir. Onu arzûsuna ulaşdırır. Nihâyet nefs mü'min nefsidir. Mü'min bir kula hizmet gibi ona (onun nefsine) hizmet de sevâbdır. Ne isterse hemen ona vermeli. Hattâ ne ister ve temennî ederse, önce ona va'd etmeli. Eğer istediğinden vazgeçerse, zâten maksâd budur. Eğer vazgeçmezse yine va'dde bulunulur. Eğer vazgeçerse ne âlâ. Yine isterse aynı şekilde (isteğini, arzûsunu) tedrîcen unutuncaya kadar, onu (nefse) keşke ve ümmîd ediyorum ile oyalar. Ya'nî keşke isteğini yerine getirebilseydim, böyle olacağını ümmîd ediyorum ile mukâbele eder. Eğer nefsin arzûsundan hiç vazgeçmeyeceği hâllerinde gevşeklik olacağı bilinirse, nefs bir kerre doyurulur. Bir dahâ onu arzû etmeyinceye kadar, meşrû ve mubâh olmak şartıyla ne isterse yerine getirilir. Fakîrin nefsi bir kerre kendi misâli şeklini alıp, karşıma çıkmış, sütlaç temennî edip, kim şu ân bana mîdem dolacak şekilde yedirirse, her ihtiyâcına kavuşsun, dedi. Bu durumu bir büyük zâta anlattım. O zât bana çok teessüf etdi. Böyle bir durum başına gelirse beni haberdâr ediniz. Ona (senin nefsine) hizmet edeyim, dedi. Fakîr zahmet etmeyin, dedim. Bir müddet sonra nefsim aynı şekilde karşıma çıkdı. O zâta bu durumu haber verdim. Hemen bir sütlaç hâzırlayıp önüme getirdi. Onu yedirdi. Birkaç gün sonra o zât şöyle dedi: "Gönlümde bir hâcetim vardı. Bir türlü hâsıl olmuyordu. Sütlaç hâzırlayıp, yedirmemin bereketiyle Hak sübhânehü ve Teâlâ benim ihtiyâcımı giderdi." Tatsız yemeği şükr yapmak için bir çeşid maslahatdan dolayı tatlandırırsa bir zararı olmaz. Hattâ dahâ güzel olur. Tatlı ve lezzetli yemeği su ile karışdırıp, tatsızlaşdıranlara şaşılır. Zîrâ tatsız yemekden dolayı, şükr gönülden yapılamaz. Ancak dil ile yapılır ki, bu şükrün sûretidir, hakîkati değildir. Hattâ dil ile yapılan şükr, sabrın şûbesidir ki, buna habs-i nefs denir. Bu şükr etmemeye sebeb olur ve sünnet-i seniyyeye uymaya mâni'dir. Çünki nefse muhâlefet için bundan dahâ sert bir şey yoktur.[1] Hak Teâlâ bizi şeytânın çok ince olan mekr ve aldatmalarına o kadar vâkıf ve âgâh eyledi ki, eğer isteseler de benim sevdiklerimin buna güçleri yetmez. Ancak zorla olabilir. Bu da ayrı birşeydir. Bereketlenmek için gidilmesi gereken mezârları ziyâret ile ve onların pâk rûhları vesîle edilerek zâhirî ve bâtınî fütûhata tâlib olmalı. Hergün onların rûhlarına Fâtiha da okumalıdır ki, çok bereketlere vesîle olur. Tarîkata yeni başlayanların sayısız fütûhat için şeyhin sohbeti fâidelidir ve lâzımdır. Kabrleri ziyâret ve oralara komşu olmak, oralarda kalmak böyle değildir. Görmezmisin ki, insanlar Resûlullahın "sallallahü aleyhi ve sellem" kabr-i şerîfini ziyârete gidiyorlar. Ziyâret se'âdeti ile şerefleniyorlar. Fakat o hazretin bâtınî kemâlâtından nasîblenmeden geri dönüyorlar. Beyt: Îsâ aleyhisselâmın merkebi Mekke'ye gitse de, Geri dönünce merkebdir o yine de. Ancak rûh latîfesi kuvvetli olan ve âlem-i emr ile tam münâsebeti olan bundan müstesnâdır. O hâlde böyle kimsenin ziyâretinde beis yokdur. Hattâ fâideli olacakdır. Zîrâ rûhî münâsebet olduğundan, mezâr sâhiblerinin bereketli nûrlarından, vâsıtasız elde eder, fâidelenir. Nitekim hazret-i Hâce Ubeydüllah-i Ahrâr "kuddise sirruh" şöyle buyurmakdadır: Ben, kırk gün hazret-i Hâce Behâüddîn Muhammed Nakşibendin "kuddise sirruh" halîfesi Hâce Alâüddîn Attârın "kuddise sirruh" huzûruna gitdim. Bir gün Hâce Büzürkün (Behâeddîn Buhârî hazretlerinin) tasarruflarının kemâlinin yüksekliğinden ve meclislerinin bereketlerinden bahs etdiler. Sonunda şöyle söylediler: Zamânımızın büyüklerinin sohbeti de ganîmetdir. Buyurdular ki: Hazret-i Hâce Büzürk şöyle buyurdular: Büyükler buyurmuşdur ki: Diri kedi, ölmüş aslandan dahâ iyidir. Şii'r: Ey ihtiyâr kişi ne zamâna kadar kabrleri ziyâretle ömrü geçireceksin, Bir diri kedi, ârif nazarında bir ölü aslandan dahâ iyidir. Hazret-i Hâce Alâüddîn Attâr "rahmetullahi aleyh" buyurdular ki: Büyük hâcemiz buyurdu ki, Hak Teâlâya mücâvir olmak, Onun yarattıklarına mücâveretden evlâdır. Su beyti mubârek dilleriyle çok söylerler idi. Beyt: Sen ne zamâna kadar mezârdakilere tapacaksın, Büyüklerin doğru yolundan yürü. Din büyüklerinin "rıdvânullahi Teâlâ aleyhim ecma'în" kabrlerini ziyâretden maksâd Hak Teâlâya teveccüh olmalıdır. Allahü Teâlânın o seçilmiş kulu, ya'nî kabri ziyâret edilen zât Allahü Teâlâya tam bir şekilde teveccühe vesîle olur. Aynı şekilde halka tevâzu' gösterirken de, hakîkatde Hak sübhânehüye tevâzu' gösterilmelidir. Allahü Teâlânın kudret ve hikmetinin eserlerinin mazharı (zuhûr yeri) olduğunu düşünerek, bu maksâdla halka tevâzu' Hakka sübhânehü olduğu vakit makbûl olur. Bu ma'nâda olmayan tevâzu', tevâzu' değil bir san'at, ya'nî yapmacık bir iş olur. Büyük hâcenin sözü burada bitdi. Düğün ve diğerleri gibi âdet olan merâsimlere önem vermemeli. Çün ki bunlara önem vermekde birçok çirkinlikler vardır. Bunlar şöyledir: 1- Âdet olan merâsimler, önem verilince, bunlara önem vermeyen bu yolun büyüklerine muhâlefet yapılmış olur. 2- Çadır istemek, satış ve başka şeyleri yapmaya mecbûr olmaktır. 3- Masraflarda ve aydınlatmada isrâf edilir. 4- İyi değerlendirilmesi gereken vakit zâyi' edilir. 5- İnsanların toplantılarında aşağı ve yukarı oturmalar ve izdihâm sebebiyle, makâm ve mevki' sâhiblerinin, zenginin ve fakîrin mertebeleri gözetmekde kusûr yapıldığından, şikâyet edilir. 6- Bu âdetlerin devâmı durumunda, altın borç alındığında, ba'zan ahkâm-ı islâmiyyede harâm olacak şekilde kâr ve fâide sağlama durumları oluyor. Zîrâ fitne dolu bu zamânda, fakîrlerin geçim sebebleri müsâvî tarzda değildir. Düğünlerde âdetleri terk etmeleri çok zordur. Mecbûren borç almaya muhtâç olup, âdete göre hareket etmekdedirler. Meşrû' olmayan istemek makbûl değildir. Zîrâ "Allahü Teâlâ tayyîbdir, tayyîbden başkasını kabûl etmez." Yine hadîs-i şerîfde şöyle bildirildi: Allahü Teâlâ için verilen sadaka önce Hak sübhânehünün eline sonra fakîrin eline geçer. O hâlde böyle bir isteme Allahü Teâlâya nasıl lâyık olur ki, onun sevâbı o büyüğe ulaşsın. Bundan dolayı meşâyıhın vefât yıl dönümünde hazret-i Şeyhin âdeti şöyledir: Vefât yıldönümü günü, ba'zan evlerinde, bugün her zamân yapılan yemeğe bir mikdâr ilâve yapmalı derlerdi. Yârândan huzûr-u şerîfinde bulunanlara bu gün işte burada biraz yiyin. Para az olsa da dilek husûsunda fâidesi birçok fâidelere kavuşulan diğer yollardan kat kat fâidelidir. Hizmetin kısmlarından, bedenle yapılan hizmetin fâidesi dahâ çabuk ve gönüle ulaşması bakımından dahâ öndedir. (Hizb-ül-bahr) duâsını her gün okumalısınız. Sabâh namâzından sonra Kureyş sûresini yüzbir veyâ onbir kerre okumalı. Öncesinde ve sonrasında beş kerre salavât-ı şerîfe okumalıdır. Şerri def' için tecrübe edilmişdir. Hazret-i Hâcelerin hatmi [2] ve hazret-i Müceddidin "radıyallahü anhüm" hatmi için de eğer sabâh namâzından sonra toplanırlarsa, ona devâm etsinler. Çünki bu meşâyıhın devâmlı yapdığı şeylerdendir. Fâidesi çok, bereketi sayısızdır. Bu büyüklerin yolunda işin esâsı istikâmetdir. Çünki istikâmet, kerâmetin fevkindedir, ya'nî üstündedir. Beyt: İstikâmet ehline feyz iner Mazhar! Bilmez misin tecellî, Tûr dağı etrâfında olur. Bu yolda artık keşfe yol yokdur. Kerâmete i'tibâr yokdur. Vecd ve sima'ın bir değeri yokdur. Vefât yıldönümü kutlamalarının bir mevki'i yokdur. Bu hânedânın hilâfeti, secereye, külâha bağlı değildir. Bu büyüklere mürîdlik, bî'at ve merâsimlere bağlı değildir. Onların bâtınlarının cem'iyyeti yanında bilinen zevklere ve vecdlere i'tibâr yokdur. Kitâb ve sünnete uymak yanında örfe âid eserlerin ve hâllerin kıymeti yokdur. Bundan dolayıdır ki, hazret-i Müceddid "radıyallahü anh" şöyle buyurmuşdur: (Sofiyyenin yolları arasında, tarîka-i aliyye-i Nakşibendiyyeyi tercîh etmek dahâ iyi ve dahâ münâsibdir. Çünki bu büyükler sünnete uymaya sarılmışlar, bid'atden kaçmışlardır. Eğer mütâbeat devletine sâhib olunursa, dervîşlik hâllerinden hiç bir şey bulunmasa da se'âdetdir. Eğer dervîşlik hâlleri bulunur, fakat mütâbeatda gevşeklik olursa, o hâlleri makbûl değildir. Bundan dolayı simâ' ve raksa cevâz verilmemiş, bunlardan meydâna gelen hâllere i'tibâr edilmemişdir. Hattâ cehrî zikr bid'at sayılarak men' edilmişdir. Hâsıl olan hâllere i'tibâr edilmemişdir. Bir gün hazret-i Îşân'ın ya'nî hazret-i Bâkî Billâhın "kuddise sirruh" yemek meclisinde bulunmuştum. Hâcemizin muhlislerinden Şeyh Kemâl onların huzûrunda yemeğe başlarken Besmeleyi yüksek sesle söyledi. Bu hazret-i Îşân'ın hoşuna gitmedi. Bundan o derece râhatsız oldular ki, yemek meclisine gelmesine mâni' olun diye sıkı emr verdiler.)
Hazret-i Îşân'dan ya'nî hazret-i Hâcemden işitdim. Hazret-i
Hâce-i Nakşibend zikr-i cehrîden men' etmek için Buhârâ ülemâsını toplayıp,
hazret-i Emîr Gilâlin dergâhına götürmüşdü. Ülemâ hazret-i Emîre zikr-i cehrî
bid'atdir, yapmayınız dediler. Hazret-i Emîr evet yapmayayım. Bu tarîkatın
büyükleri zikr-i cehriyi men' husûsunda hep ısrâr ediyorlar. Artık simâ', raks
ve tevâcüd husûsunda ne derler siz düşünün. Meşrû' olmayan vecdler fakîre göre
istidrâc kabîlindendir. İstidrâc sâhiblerinden de hâller ve zevkler meydâna
gelir. Âlemin sûretlerinin görüntülerinde meydâna gelen mu'âyene [bir şeyin
hakîkatini anlamak için incelemek] husûsunda Yunan filozofları ve Hind
berehmenleri de aynı şeyleri söylemekdedirler. Bu bilgilerin doğruluğu harâm ve
şübhelilerden sakınmakla birlikde, islâmî ilmlere uygun olup, olmamasından
anlaşılır. Beyt: Herkesle birlikde herkesden bergirân, Yakmak ve yapmak fakîrin dîni her ân. Bu sebeble vecd ve simâ'a meyl etmiyorum. Gammımızı ve derdimizi havâs ve avâma göstermiyoruz. Zîrâ bizim tarîkatımız hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîka "radıyallahü Teâlâ anh" mensûbdur. O zâhiren tam bir temekkün, ya'nî sükûnet ve vakârla müzeyyen idiler. Bundan dolayı vakitlerinin çoğunda, ağızlarında taş parçası bulundururlardı. Sırdaşlarından başkasının onun bâtın hâllerinden haberi olmazdı. Ancak vefâtından sonra öğrenirlerdi. Hazret-i Ömer "radıyallahü Teâlâ anh" hazret-i Ebû Bekrin "radıyallahü anh" evine teşrîf buyurmuşdu. Bir de bakdı ki, evinin duvarında yer yer yanık ve siyâh lekeler var. Bunun sebebini sordu. Onun gizli hâllerini bilenler şöyle söylediler: Ba'zan dert dolu gönüllerinden bir âh çekerlerdi. Ateşi evin tavanında yanık ve siyâh lekeler meydâna getirdi. Beyt: İçerden âşinâ ol dışardan yabancı, Az bulunur cihânda böyle gidişât. Tarîkat-i Nakşibendiyye büyüklerinden biri yolda gidiyordu. Ansızın kulağına simâ' geldi ve kendinden geçdi. Son derece bîtâb bir hâlde oturdu ve "Simâ'-ı beytül-mâl mühlîkdir [öldürücüdür]" buyurdu. Bundan dolayı simâ' harâm oldu. Fakîrin simâ' konusunda kuvvetli bir delîli vardır. Bundan simâ' erbâbının haberi yokdur. Bu mukaddimenin suğrası bedîhîdir. O da şudur: Simâ' rikkat meydâna getirir. Rikkat, rahmet-i ilâhîyi çeker. Netîce, simâ' rahmeti celb eder. Bütün bunlara rağmen, simâ' erbâbı, fakîri simâ' hâllerinin zevklerini münkir bilirler. Hâlbuki Allahü Teâlâ fakîrin tabî'atına son derece bir i'tidâl, insâf ve zevke âid bir tad ihsân buyurmuşdur. Babam Kâdirî, dedem Çeştî olduğundan, Nakşibendiyye büyüklerinin silsilesine bağlı olsam da, tînetimde aşk ve âşıklığın tadı bulunduğundan, Çeştiyye büyüklerinin vecdlerinin ve zevklerinin inceliklerini güzel bulurum. Bu yüzden, onların hâllerini inkâra cür'et etmem. Zîrâ simâ' makâmında bu büyükler sarhoşluk hükmüyle ma'zûrdurlar.[3] Sekrin galebesi zamânında, vecd ve hâlin zuhûrundan ma'zûrdurlar. Serây âdâbına vâkıf ve ondan haberdâr olan sahv erbâbının hareketleri ve hareketsizlikleri kâidesiz olmaz. Bilhâssa sünnete son derece uyan tarîka-ı Aliyye-i Nakşibendiyyeyi Müceddidiyye büyükleri, sünnete uymayan bir harekete aslâ müsâde etmezler. O hâlde, bu husûsda en sâlim yol, simâ'ı ne inkâr etmek ve ne de onu yapmakdır. Hazret-i Hâce-i Büzürk, Behâeddîn Buhârînin "Ne inkâr ederim, ne de bu işi yaparım" sözü, bu ma'nâyı te'yîd etmekdedir. Mürîdde sineğin özelliği olmalıdır. Onu ne kadar kovsalar da gitmez. Su söz Şeyhülislâm Abdüllah-i Ensârînindir: Hocanı incitenden incinmezsen, köpek senden dahâ iyidir. Eğer bir kimse tarîkata girmek için sana gelirse, hakkında onu yırtıcı aslandan dahâ az zararlı görmemelisin. Onun hizmetinin hakkını kaçırmak sebebiyle muâheze olunmakdan korkmalı ve titremeli. Kendini varlık kaydından, kendine tapınmakdan kurtarmalısın. Kıt'a: Cihândan ayrılırken, yolculuk eşyâsını açmakla kapamak aynıdır, Hesâb günü düşüncesinden bu kadar gâfil olana. Hadsiz rahmet, hesâbsız lütf yaptı, Benlik kaydından kurtulmak ey Mazhâr, Hakka bağlanmak iledir, Bir damlaydım, bir deryâ oldu beni şerâb yaptı. Beyt: Ey Mazhâr! Cihânda râhat bir yer arıyorsan, sen kendinden geç, Bu perdenin arkasında başka bir yer vardır.
[1] Nitekim bu satırları yazan fakîr (Abdüllah-i Dehlevî hazretleri) hazret-i Îşân Mazhâr-i Cân-ı Cânânın "kuddise sirruh" huzûrunda bir kerre, bir kısım yemeği biraz değişik ve tatsız yapmıştım. Bunu görünce çok nâhoş oldular. Zâyi' ettiğin bu yemeğe mahsûs olan tecellî sizin boynunuzdadır. Böyle kolay hareketler güvenilir sofiyyenin âdeti değildir, buyurdu(Buradan anlaşılıyor ki, bu kâmil nefsin hassasıdır. Ona hizmetle insanlar feyze kavuşur.) [2] Hatm-i Hâcegânın usûlü: Hangi niyyet ve maksâd için okunursa, önce elleri kaldırıp bir def'a Fâtiha sûresini okumalı. Sonra Fâtiha sûresini besmele ile yedi kerre, sonra yüz def'a salavât-ı şerîfe, sonra İnşirah sûresini (Elemneşrahlekeyi) besmele ile yetmişdokuz kerre, sonra İhlâs sûresini besmele ile binbir kerre, sonra yine Fâtiha sûresini besmele ile yedi kerre, sonra yüz salavât-ı şerîfe, sonra Fâtiha okuyup, bu hatmin sevâbını bu hatmin kendilerine âid olan büyüklerin rûhlarına göndermeli. Zîrâ bu büyüklerin isimlerini ta'yînde ihtilâf vardır. Sonra bu büyükleri vesîle ederek maksâdların ve murâdların hâsıl olmasını Allahü Teâlâdan istemeli. Maksâd hâsıl oluncaya kadar buna devâm etmeli. Çünki Allahü Teâlâ her zoru kolaylaştırandır. Bunu yâ bir kişi yalnız okur yâhud ne kadar olursa olsun, dahâ fazla kimse aralarında bölüşerek okur. Fakat paylaşanların sayısının tek olması evlâdır. Zîrâ "Allahü Teâlâ tekdir, teki sever" ve "Allahü Teâlâ nâsır ve mu'indir (yardım edendir)". Yüksek hocamızın dergâhında okunan hatmede, son Fâtihadan sonra duâ yüksek sesle okunur ki, bu meclisde okunan şeyler Nakşibendiyye büyüklerinin "rahmetullahi aleyhim" mubârek rûhlarına gönderilsin ve onlar vâsıtasıyla Hak sübhânehü ve Teâlâdan imdât ve yardım istensin. Zîrâ zâhirî ve bâtınî fütûhât kapılarını hazret-i Mirzâ Sâhib ve onun yârânlarının hepsi açar. Müceddidin "radıyallahü anh" hatminde, usûlü bütün murâdların hâsıl olması, din ve dünyevî müşkillerin izâlesi için tecrübe edilmiştir. Hazret-i Müceddidin hatminin usûlü şöyledir: Önce yüz def'a salavât-ı şerîfe, sonra ziyâdesiz beşyüz def'a "Lâ havle velâ kuvvete illâbillah", sonra yüz def'a salavât-ı şerîfe daha okunur. Murâd hâsıl olur, müşkiller çözülür. (Ma'lûmât-ı Mazhârî) [3] Hazret-i Hâce Behâeddîn Nakşibendiyye "kuddise sirruh-ul akdes" nisbet edilen şu şiir bunu te'yîd etmekdedir: Diri gönüller ölü bedenler için câizdir, Ölü kalbler, diri bedenler için yanlıştır. |
||
