Hak Teâlâ, bizlere tevfik ve yardımını refik eylesin. O
diyeceğim yedi şeyin birincisi açlıktır, daha doğrusu AZ YEMEKTİR, HELÂL
YEMEKTİR. Hak Teâlâ, Kur'an-ı kerimin de böyle buyurur:
“Pâk ve helâl şeyleri yiyin ve sâlih ameller işleyin.”
Resûl-ü ekrem sallallâhu aleyhi ve sellem efendimiz de buyurmuşlardır ki:
“İbadet on kısımdır. Dokuzu helâl yemektir.”
Âdem peygamber aleyhisselâm ile Havva anamız radıyallahu
anha, duymadın mı karınları yüzünden nice mihnetlere düştüler? Allahu Teâlâ:
(O ağaçtan yemeyin!) buyurdu, onlar yediler, sırtlarından hülleleri gitti ve
başlarından taçları düştü, bu hal ile cennetten çıktılar ve geldiler bu
dünya zindanında nice yıllar gözyaşları döktüler, nice türlü mihnetler
çektiler. İşte, onların çocukları olan bizler de aynı mihnet ve meşakkatleri
çekmekteyiz. Başımıza gelenlerin çoğu, midelerimiz yüzündendir. Şunu iyi bil
ki, iyilik veya kötülük, salâh veya fesat ne varsa hep mideden ve karından
kopar, bütün azaya dağılır ve yayılır. Karın denilen şey su musluğuna
benzer. Borudan gelen su musluğuna dökülür, o musluktan dört yana çeşmelere
dağılır. Ne zaman ki, borudan su gelmese ve musluğa dökülmese, bütün
çeşmeler kurur, harap olur. Artık, o çeşmelerin yanma kimse uğramaz, atlı
veya yaya gelenler, gelmez olurlar. Mideye, yemek de boğazdan gelir ve bütün
vücuda yayılır. Yani, yenilen yemek boğazdan gelip mideye indikten sonra,
göze görmek olur, kulağa işitmek olur, dile söylemek olur.
Demek ki, çok
yiyince mideye çok yemek iner, bütün
uzuvlarda şehvet galip olur. Dil,
çok söylemek ister. Çok söyleyince de arada yalan, gerçek,
dedikodu, küfür, boş ve manasız lâflar her ne ki dilin ucuna gelirse
konuşulur. El de vurmak, kırmak, tutmak ve eli altında bulunanları incitmek,
nerede şer iş varsa alıp satmak, haram helâl tanımamak, hatta eliyle
koymadığı şeyleri bile – Ne'ûzü billah– almak diler. Ayak da fısk
meclislerine, çalgı ve hengâmelere, oyunlara, nerede fenalık ve fesat olursa
oralara, zalimlerin meclislerine gitmeyi diler. Gözler de harama ve helâle,
güzel kadınlara, genç çocuklara bakmayı, herkesin sırlarını ve ayıplarını
görmeyi gezinti yerlerinde güzel manzaralar izlemeyi ister. Kulaklar da
yasaklanan şeyleri, küfürleri, dedikoduları, nefse hoş gelen müzikleri
dinlemek diler. Burun da haram veya helâl güzel kokular almak diler. Nefs de
haram ve helâl ne olursa olsun çiftleşmeyi, elinden geldiği ve gücünün
yettiği kadar kadınlar ve cariyeler almayı ve nefsanî şehvetlerle meşgul
olmayı diler.
Bütün bunlar olunca da gönül
kararır, ibadet ve tâ’atten zevk almaz; olur, ki bu fenalıklar hep
çok yemekten ileri gelir.
Fakat, ne zaman ki, boğazdan mideye az yemek inerse, bütün
bu uzuvlarda da şehvet duygusu azalır, zayıflar. Yemeği ve içmeyi büsbütün
kesip azaltınca, bütün şehvetler kesilir ve azalır. Bunları zorlayan
kuvvetler de azalır. Dil, haram şöyle dursun, doğruyu bile söylemek istemez.
El, haramı tutmak şöyle dursun, helâle yapışmak istemez. Göz de haramı bırak
helâle bakmadan zevk almaz, sözün kısası bütün bütün uzuvlar haram şöyle
dursun, helâle bile bakmaz olur.
Resûl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin:
Buyurmaları buna işarettir. Demek ki, aç kalınca bütün
azalar da şerden kesilirler. Bu azalar, şerden kesilince bâtın gözünde perde
kalkar basiret gözü açılır, ona gizli bir şey kalmaz olur ve bâtın kulağı da
açılır. Rabbani ilhamı ve hitab-ı sultaniyi ve meleklerin muhatap oldukları
hususları işitir olur. İçerden gönül dili açılır, zâhir olur. Bu dil, gönüle
tercüman olur, hakkın hikmetini ve marifetini söyler. Bâtın eli, ilâhi
hazinelere erişir ve bâtın ayağı da bir adımda doğuyu ve batıyı seyran eder.
Bâtın gözü de doğudan batıya her şeyi görür ve bâtın kulağı da doğu ile batı
arasındaki fısıltıları bile duyar. Bâtın eli, nice günlük yoldan elini
eriştirir, bâtın ayağı da bir hareketle doğudan batıya varır gelir, tayyi
mekân eyler. Belki, seyri yere ve göğe bile yetişir ve ona gizli ve örtülü
hiçbir şey kalmaz:
Batın alemini keşfedenlere velayet sahibi denir.
Şimdi aziz:
Bu söz sana acayip gelmesin! Hz. Ömer radıyallahu anh,
Medine-i münevvere 'den parmağını uzatıp Rum kayserinin bir gözünü
çıkardığını duymadın mı?
Bir başka gün de Sâriye adında ünlü bir pehlivan vardı,
kâfir ile cenk ediyordu. Kâfirler, tam Sâriye’ ye galip gelmek üzere idiler
ki, o sırada Hz. Ömer radıyallahu anh da Medine-i Münevvere’ de hutbe
okuyordu. Sâriye'nin mağlûp olmak üzere bulunduğunu o kadar yoldan gördü ve
seslendi:
– El-cebelü. El-cebelü (dağa, dağa,) Sâriye, yedi günlük
yoldan Hz. Ömer'in sesini duydu, askerleri ile dağa doğru çekildi ve
kâfirlerden kurtuldu.
Bundan da anlaşılıyor ki, kişinin batini kuvvetleri
duyunca, doğu ile batı arası dünya, ona bir el ayası gibi gelir, bâtın âlemi
gözlerinin önüne açılır ve serilir.