O zaman ki, Âdem
peygamber aleyhisselâm, topraktan altını çıkarıp sikke yapınca şeytan derhal
eline aldı ve dedi ki:
Seni sevenler, benim kulumdur.
Altın ve gümüşü seven hırslı fakirlerde, cimri zenginler hükmündedir. Bahis
edilen fazilet fakirlere mahsus olup, fakirliğe razı olanlaradır. Fakirim
veya dervişim diye kapılarda şikâyet etmeyenlere, beylerden ve ululardan bir
şey ummayanlara, yalnız Allahu Teâlâ’dan umanlara mahsustur. Onlar Tıpkı,
ashab-ı sûffa gibidirler, onlar fakirliği ve muhtaçlığı sevmişlerdir.
Ashab-ı sûffanın, İşleri gece ve gündüz Allahu Teâlâ’ya ibadet ve tâ'at idi,
ticaret ve kazançla uğraşmazlardı, hiçbir alışverişte bulunmazlardı,
Medine-i Münevvere de mücavir olup dilsiz gibi otururlardı. Ne kavim ve
kabile ne de oğul kız gibi dertleri olmamış hepsinden el çekmişler,
ümitlerini kesmişler, Mescid-i Kuba'da geceleri sabahlara kadar Kur'an
okurlardı, zikrullah ile meşgul olurlardı. Resûl-ü zişân gazaya gidince,
birlikte giderlerdi. Bir gün, Aleyhissalâtü vesselâm efendimiz, bunların
üzerine geldi ve gördü ki, bunların hepsi sabır içinde kanaati ihtiyar
etmişler, benizleri sarı, tenleri arık ve lâkin gönülleri sevinç ve sürur
doluydu.
Bunu görünce, efendimiz saadetle şöyle buyurdular:
– Ey ashab-ı sûffa! Sizlere müjdeler olsun. Ümmetimden hangi kişi bu halde
olursa, cennette benim refikim olacaktır.
Rivayet olunur ki; Cebrail ve Mikâil aleyhimüsselâm bahse girmişlerdi.
Cebrail aleyhisselâm:
– Hak Teâlâ hazretlerinin katında; sabırlı fakir, şükreden zenginden
sevgilidir, diyordu.
Mikâil aleyhisselâm ise:
– Hayır, Allahu Teâlâ hazretlerinin katında şükreden zengin, sabreden
fakirden sevgilidir, diyordu.
Hitab-ı izzet geldi:
– Varın, arş-ı Rahmanda kubbe-i sahranın altındaki nura sorun, o size
cevabını versin, buyuruldu. Vardılar, o nura sordular. O nur bunlara cevap
verip dedi ki:
–Sabreden fakir, şükreden zenginden efdaldir.
Zira, Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem, fakirliği ihtiyar
etti. Süleyman peygamber aleyhisselâm, şükreden zenginlerden idi, Cebrail ve
Mikâil aleyhimüsselâm tekrar sordular:
– Sen kimsin? Adın nedir?
O nûr cevap verdi:
– Ben, o nûrum ki, Nu'mân bin Sâbit benden yaratıldı. (Yani, imam-ı
Â'zam Ebû-Hanife-i Kûfî rahmetullahi aleyh) Böyle olduğuna göre,
fakirlik –hâşâ– horluk değildir.
Ne zaman ki, fakir hakka niyaz ederek: (Yâ ilâhi! Hacetimi sen ver.) dese,
fakirin yalnız bu münâcatı; zenginlerin yüz bin akçe sadaka vermesinden
üstündür.
Musa aleyhisselâm, Hak Teâlâ’ya niyazda bulundu:
– Yâ ilâhi! Ben garibim. İlâhi! Ben hastayım. İlâhi Fakirim diye yalvarır.
Hak Teâlâ hazretleri buyurdu:
– Benim Mevlâsı olduğum fakir midir? Benim tabibi olduğum hasta mıdır? Benim
yanında olduğum garip midir? Yâ Musa! Ben, o kulumu severim ki, elinde bir
şeyi olmadığı zaman, tıpkı anasından ekmek isteyen çocuk gibi hacetini
benden ister. Yâ Musa! Sen de yemeğinin tuzunu ve nalınının tasmasını benden
dile ki, bu bana hoş gelir.
Allahu azim-üş-şân, Habib-i Kibriyâ efendimize buyurdu:
– Habibim Ahmed Resulüm yâ Muhammed! Senin için, Mekke derelerini kızıl
altınla doldurayım nereye gidersen, yanın sıra yürüsün ve hacetin oldukça al
harca.
Server-i Enbiyâ efendimiz niyazda bulundu:
Bir gün tok ve bir gün aç olayım. Doyunca, sana şükredeyim. Acıkınca, sana
yalvarıp yakarayım.
Fakirlik, Hak Teâlâ katında sevgili olduğu için, o iki cihan fahri,
fakirliği ihtiyar etti, zenginlik istemedi.
İblis, bir gün Süleyman aleyhisselâmın huzuruna bir ihtiyar adam şeklinde
gelir. Süleyman aleyhisselâm, İblise sorar:
– Ey şeytan, İsa peygamber ümmetine ne yapacaksın der.
Şeytan cevap verdi:
– Onları, Allâh’ tan ayrı bir Allah’a davet ederim ki, onu Allâh sanırlar,
putlar ve sanemler düzerler ve ona Allâh diye taparlar (Ne’ûzü billahi
Teâlâ).
Süleyman peygamber, tekrar sordu:
– Muhammed ümmetine ne etsen gerektir?
Şeytan, bu soruyu da şöyle cevaplandırdı:
– Onları da altın ve gümüş ile öyle aldıracağım ki, Lâ ilâhe illallah
demekten çok altın ve gümüşü seveceklerdir, lâ ilâhe illallah demeyi terk
edeceklerdir, altın ve gümüş toplamakla meşgul olacaklardır.
Demek oluyor ki, altın ve gümüş toplamakla meşgul olup, gönül verenler
şeytana uymuş olurlar. Resûl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz,
daima bu duayı ederdi.
“Allahım Her kim beni severse, ona iffet ve kanaat ihsan buyur. Her kim,
bana düşmanlık ederse, onun malını ve evladını çoğalt.”
İbn-i Abbas radıyallahu anhtan rivayet olunan bir Hadis-i şerife göre:
“Bütün ümmetlerin bir fitnesi vardır. Benim ümmetimin fitnesi de maldır,
buyrulmuştur.”
Kaç defadır tekrar ediyoruz: Fakirler, Allahu Teâlâ’nın kullarıdırlar.
Zenginler, şeytanın kullarıdırlar. Zenginler, dünyayı diledikleri gibi
kullandıklarını sanırlar ama mânada baksan dünya bunların arkalarına
binmiştir ve onları günden güne cehennem yoluna sürmektedir.
Sabırlı fakirlere, Allahu Teâlâ üç haslet verir. Zenginler, salih dahi
olsalar, onlara bu hasletler verilmez:
Birisi budur ki, her fakire cennette kızıl yakuttan bir köşk ihsan buyurur,
öyle yüksektir ki, cennet ehli onları gökteki yıldızlar gibi görür ve
sorarlar:
– Bu köşkler kimlerindir? Cevap gelir ki:
– Bu köşklerin sahipleri fakirlerdir. Sizler, onların zevklerine ve
sefalarına eremezsiniz. Nitekim, onlar da dünyada sizin fâni zevk ve
sefalarınıza erememişlerdir.
Sizler, bu köşkleri ancak uzaktan görebilirsiniz. Nitekim, siz dünyada
onların hallerini bilmediniz, hatta dünyada iken onlardan kaçardınız, denir.
Birisi de budur ki, fakirler cennete zenginlerden 500 yıl birisi de budur
ki, fakirler bir kere ihlâs ile:
"Sübhanallahi vel-hamdü lillahi ve lâ ilahe illallahu vallahu ekber"
(Allahu te âlâyı tesbih ve takdis ederim. Hamd-ü sena ona
mahsustur. Hak mâ’bud yoktur, ancak Allahu Teâlâ vardır. Allahu Teâlâ çok
büyüktür.)
Derlerse, Allahu Teâlâ indinde aynı duayı okuyan zenginin
okumasından daha kıymetlidir. Dünya padişahları gözünde, altın ile gümüşün
ve toprağın farkı nasılsa, Allahu Teâlâ indinde de zenginlerin amelleriyle
fakirlerin amellerinin itibarı aynen öyledir.
Fakirlerin ameli altın gibidir. Zenginlerin ise gümüş gibidir. (Hatta, bazı
zenginlerin amelleri kara pul gibidir.)
Fakirler vardır ki, amelleri cevher gibidir. Lâ ilâhe
illallah demeleri iki cihandan daha kıymetlidir.
Bir fakirin bir akçe sadakası, zenginin yüz bin akçelik
sadakasından üstündür. Nitekim, Resûl aleyhisselâm buyurur:
“Fakirin sadakası, zenginin yüz bin dirhem sadakasından hayırlıdır.”
Dahhâk radıyallahu anh der ki:
Fakir pazara varsa, bir şey görse ve canı istese de gücü
yetip alamasa ve sabretse, sevabı zenginin yüz bin akçe sadaka vermesinden
fazladır. Fakat, almaya gücü yetse de nefsine karşı gelmek için almasa yani
nefsinin istediğini vermese, sevabı daha da fazla olur.
Ey azizim:
Fakirlerin canları, zenginlerin canları gibi olmaz.
Zenginlerin canları zorla alınır. Fakirlerin canları, lütuf ile ve
danışılarak alınır. Resûl aleyhisselâm buyurur:
– Fakir olanlara nefis rahatlığı kalp feragati ve hesap hafifliği vardır.
Zenginlere ise, nefis tedirginliği, kalp vesvesesi ve azap şiddeti vardır.
Yarın, kıyamet gününde zenginler fakirleri görünce:
– Ah ne olaydı, bizde fakir olaydık. Eğer, dünyada iken
fakirliğin mertebesini bilseydik, bütün malımızı hak yoluna verir ve
kendimize bir öğün ekmek alı koyardık, biz de fakir olurduk, diye hasret ve
nedamet edeceklerdir.
Fakirlerde, zenginleri hesapta zebaniler elinde mahcup ve perişan
götürülürken görünce, yüksek sesle:
– Şükür yâ ilâhi ki, bizi fakir eylemişsin. Eğer, biz de
zengin olsaydık, şimdi bu zahmetleri çekecektik, diyeceklerdir.
Hâtem Zâhid der ki:
– Her kim, Allahu Teâlâ’dan cennet umarsa, varsın
fakirlerle bölüşsün. Bunlar, cennetin beyleridir.
Nitekim, Resûl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem
efendimiz de buyurmuşlardır ki, meâl-i münifi şöyledir:
Allahu Teâlâ, kereminden öyle ihsan
eder ki: “Varın, dünyada her kim size iyilik ettiyse, su, yemek veya elbise
verdiyse, onların ellerinden tutun, alın ve cennete iletin, buyuracaktır.
Zira, bunlar devlet erbabıdırlar. Her kim, bunlarla dünyada iyi geçindi ise
ve hatırlarına riayet ettiyse, elinden tutar ve cennete götürürler. Hiç
kimse, bunlara karşı gelip mâni olamaz.”
Selmân-ı Farisi, Cüheyb ibn-i Sinan-ı Rûmî, Bilâl beni
Hammâr-ı Habeşi ve diğer ashab-ı Resulün çoğu eskiler giyer, fakirlerden
idiler. Aybe't-ü ibn-i Hasıyn derler bir arap beyleri vardı. Huzur-u
Resûlullah'a gelerek:
– Yâ Resûlallah! Biz senin sohbetine geleceğiz. Fakat
şu eski giyinenleri aradan çıkar. Zira, biz onların kokularını duymak
istemeyiz, rahatsız oluyoruz. Bir meclis bizimle, bir meclis de onlarla
buluş dedi.
Hak Teâlâ, fakirleri sevdiği için bu âyeti gönderdi:
“Sabah-akşam, Rableri celle şâneye itaat ve dua ederek, rızasını
kazanmaya çalışanlarla beraber sabret. Dünya hayatının ziynetine kapılıp ta
gözlerini onlardan ayırma ve kalbini zikrimizden gafil kıldığımız,
heveslerine uymuş, işinde haddi aşmış kimselere itaat etme.”