Dünyanın yaramazlığını ve Allahu tealâ katındaki horluğunu işittin ve öğrendin. Bu dünyanın fâni olduğunu, buna gönül verenlerin cefasını da anladın. Dünyanın misalini, dünya malının salihini ve fâsıkını, hayırlısını ve şerlisini, dünyaya haris olup gönül verenlerin dünyadan nasıl gittiklerini de gördün. Şimdi de sana dünyayı hak yoluna verenleri ve cimrilik ederek vermeyenleri de söyleyeyim, işit var sen de ona göre hareket et.

Ey aziz: 

Bilmiş ol ki, cömertlik âdemoğlunun cennete girmesine sebeptir. Cimrilik de cehenneme girmesine sebeptir. Zira, cimrilik şeytandandır ve cömertlik Rahmandandır. Vaktaki, bir kişi cömertlik etmek dilese ve elinde olandan hak yoluna vermek istese, şeytan gelir ve ona der ki: 

– Elinde olan dünyayı sıkı tut, dağıtma! Yoksa, yarın fakir olabilirsin. Halk içinde senin izzetin dünya iledir. Dünyan gidince, kimse yüzüne bakmaz. İhtiyar olursun, kötürüm olursun, hasta olursun ve daha kim bilir başına neler gelir? Dünya malını dağıtırsın, yarın kendin o mala muhtaç olursun. Onun için, dünyalığını dağıtma. 

Şeytan aleyh-il-lâ'ne, işte bu ve bunun gibi fitnelerle halkı cömert olmaktan soğutur ve bunu başarabilmek için de her türlü hileye başvurur. Zira, şeytanın muradı seni 

Cimri etmek ve cehenneme sürükleyerek kendisine eş edinmektir. Bilir ki, nekes olanlar asla cennete giremezler. Resul aleyhisselâm:

“Cimri, zahit dahi olsa cennete giremez, buyurmuştur.” 

Cimrilik, nefs-i emmârenin çirkin sıfatlarındandır. Şu hâlde, sana lâzım olan, şeytanın bu gibi sözlerine ve telkinlerine uymamak ve bahadırlık ederek fakirlikten korkmamaktır. Böyle yaparsan, şeytanı kahredersin. Onun için, daima hak yoluna vermeli, fakirlerin gönüllerine girmeli, yemek mi, harçlık mı ne gerekiyorsa, muhtaç olanlardan esirge memelidir. Zira, Hak tealâ sana verdiği malı sakla diye buyurmadı, ölüm sana ulaşmadan malından ver, doyur buyurdu. Cömert ol diye emreyledi. Resûl aleyhisselâm da müjdeledi:

“Cennet, cömertlerin evidir.”

Bahusus, Hak tealâ buyurur: 

– Ey kulum! O malı fakire verirsin, öyle bil ki sanki bana vermiş olursun, ben de sizin mallarınıza bereket ihsan ederim, bir verdiniz se on ihsan eylerim. Nitekim, Kur'an-ı aziminde de buyurur:

“Bir hayır amelle gelen kimse için, onun on misli ecir vardır.”  En'am sûresi: 160 Bir diğer âyeti kerimede de şöyle buyrulmaktadır:

"Her neyi ki, hayra sarf ederseniz, Allahu tealâ karşılığını (Dünyada ve âhirette) verir.”  Sebe' sûresi: 39 

Şu hâlde, siz hakkın emrine muhalefet etmeyin, verin. Eğer, malınızdan verirseniz, iki yüz dirhem den beş dirhem veriniz. Eğer, ektiğiniz mahsulünüzden verirseniz, onda birini veriniz. Borçlu gelirse, borcunu ödeyiniz. Düşmüşler, çaresizler gelirse ellerinden tutunuz ve yardım ediniz, ki yarın Hak tealâ da sizin elinizden tutsun ve yardımda bulunsun. Fakirler için verdiğinize minnet etmeyiniz (başa kakmayın). O size minnet ederse (o iyiliğinize teşekkür ederse) revadır. Zira, azığınızı ahirete iletmiş olursunuz. Fakirlere minnet edince, bütün verdikleriniz bâtıl olur. Yani, âhirette verilecek olan şey size verilmez. Nitekim, Hak tealâ:

Kişi, verdiğini unutup Allah'a ısmarlamalı ve fakat günahını unutmamalıdır. O günah için, bir gün ah edip pişmanlıkla gözyaşı dökünce, Hak tealâ kereminden günahları affeder. Çünkü, fakirlere vermek Allahu Teâlâ’ya vermektir. Fakirlerin eli, Allahu Teâlâ’nın elidir. Minnet etmek hatadır.

Şimdi ey aziz: 

Ne vakit fakirlere azdan veya çoktan Allahu Teâlâ’nın verdiğinden bir şeycik verilince, onu unutmak gerektir. Yarın, Hak Teâlâ onu ortaya getirecektir. Ecri ne ise verecektir. Cimri olmamak gerektir. Mal elde iken, mala mâlik olmak gerektir. Yoksa, bir gün o malı bırakır, gidersin ve malların başkalarına kalır. O malın sahibi de âhirette azabını görür. Mala mâlik olmak demek, onu hak yoluna vermek ve kişinin elinin bağlanmaması demektir. Hak yolundan esirgenen az veya çok ne olursa, Allahu tealâ onu kıyamet gününde bir yılan şekline sokar, o yılan kovalaya kovalayarak mal sahibini yakalar ve onun boynuna dolanır. Başını kaldırarak, sahibinin tam tepesinden sokar. Onun acısı geçmeden bir daha, bir daha sokar. Melekler de o mal sahibine derler ki: 

– Bu; senin çok sevdiğin, cimrilik edip fakirlerden kıskandığın malındır. Sonunda seni kovalaya kovalaya yakalayan, seni ağlatıp inciten odur. Ne kadar ağlasan ve yalvarsan, kimse senin imdadına gelmez. Eğer, sen dünyada iken fakirlere verseydin, o verdiklerin bugün burak olur, cennet hülleleri halinde sana ikram olunurdu. Sen cimrilik ettin, fakirlere vermedin, göreceğin azap budur, dünyada fakirlerin feryadına yetişenlerin, âhirette feryadına yetişirler.

Hak Teâlâ’nın:

Demek oluyor ki, kişiye malından fayda ve hayır yoktur. Meğer ki, kendi eliyle vermiş bulunsun. Nitekim Hak tealâ buyurur: 

Zira, kişinin geride bıraktığı vârislerindir. Mirasçıları, onun mallarını hemen aralarında taksim ederek paylaşırlar ve afiyetle yerler, o malı vebaliyle toplayan da yerin altında azap görür.

Ey aziz: 

Görüyorsun ki; mal fâni, ömür fâni, dünyanın hoşluğu ve rahatlığı da fâni. Eğer, bana inanmazsan şöyle bir etrafına bak! Hani, senden önce gelenler neredeler? Hepsi fâni oldular. Demek ki, fâniyi bakiye değiştirmek hayırlıdır. Bunu iyi bil ve bu cihanın malını öteki cihan için bol bol ver ki, bu günler ticaret günleridir. Bu kadar sözden aklını başına devşir. Ey canımın canı! Eğer ahirete inanıyorsan, eğer cimri değilsen, elinde olandan fakirlere ver, fakirlerden dünya malını kıskanma, senden yardım isteyenlerin hacetlerini hemen gör, onları azarlayıp kovma ki, kovmak ve azarlamak şeytandandır. Dilersen cimri ol hem haktan hem halktan ırak ve cehenneme yakın ol. Bak, iki cihan serveri ne buyuruyor:

– “Cimri, Allahu tealâ'dan ıraktır. Halktan da ıraktır ama ateşe yakındır. Cömert kimseye ise, Allahu tealâ yakındır, halk da yakındır ama ateş uzaktır”

Biri, kendi malını fakirlere vermeye kıyamaz. Birisi de hem kendi kıyamaz hem de başkalarının hak yoluna vermelerine engel olur. Bunlar, kendi malını vermeye kıyamayanlardan daha şerlidirler. Zira, Hak tealâ bu gibiler için: “İnsanları imân, infak ve salih amellerden men edenler.”  Kalem sûresi: 12 buyurmuştur.