MÜZEKKİ'N NÜFUS
[Nefisleri Temizleyen]
(Düzenleyen: Dr. Necati Aksu)
90- ETKİYA
Hz. Ömer radiyallahu anh, bir gün mescide girdi ve Mûaz bin Cebel radiyallâhu anh’ın, başını Ravza-i mutahhara duvarına yaslamış ağlamakta bulunduğunu gördü. Yanına yaklaştı ve sordu:
– Yâ Mûaz! Niçin ağlıyorsun?
Mûaz bin Cebel radiyallâhu anh, gözyaşları arasında cevap verdi:
– Yâ Ömer! Ben, Resûl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizden işittim, buyuruyorlardı ki: (Riyanın azıcığı dahi şirktir. Müşrikin yeri de cehennemdir. Riyâdan sakınınız ki, etkıyâ'dan olasınız. Zira, Hak Teâlâ etkıyâyı sever.)
Sordum: (Yâ Resûlallah! Etkıyâ kimdir?) Efendimiz, şöyle buyurdu: (Etkıyâ onlardır ki, hiçbir mecliste onu kimse hatırlamaz ve aramazlar. Yokluğu ile varlığı bir olur. Bir meclise gelse, kim olduğunu merak bile etmezler. İşte, böyle olanların gönülleri, Hak nuruyla doludur ve onlar için uzak veya yakın birdir. Onlar, cennet ehlindendirler.) Sonra şu Hadis-i şerifi irâd buyurdular:
“Onlar, cennet ehlindendir. Saçları ve sakalları dağınık ve karışık, üstleri başları tozlu, elbiseleri eski olur. Halk içinde itibarları bulunmaz. Onları, kimse hesaba katmaz. Fakat, Hak Teâlâ indinde aziz ve muteberdirler. Hak Teâlâ’dan ne dilerlerse ihsan buyurur ve onların sözlerini asla reddetmez ve kabul eyler. Dünya halkı katında sözleri hiç dinlenmez. Halbuki, kıyamet günü onlardan birisinin nuru, taksim olunsa bütün mahşer halkına yetecek kadardır. Zira, onların nurları Hak Teâlâ’nın nurundandır.”
Demek ki, riyâdan kaçıp ihlâs isteyenlere, koyun çobanı gibi olmaları gerekir. Çoban, güttüğü koyunlar arasında ibadet etse, onlardan izzet ve hürmet bekler mi? öyle ise, ihlâs isteyenler de ibadet etmeli ve fakat halktan el çekmelidir. Ancak, bu suretle dinlerini ihlâsa götürebilirler. Hak Teâlâ:
“İyi bilin ki, Allâhu Teâlâ için olan din, şek ve şirkten pak ve hâlis olan dindir.” Zümer sûresi: 3 buyurmuştur.
Bu âyeti, meşâyih şöyle tefsir etmişlerdir:
– Din, bütün şüphelerden, riyâdan, ucubtan ve benzeri âfetlerden arınan ve Allahu Teâlâ’dan başkası ile süslenmeyen dindir.
Ey kardeş:
Her kim, bu âfetlerden emin olmak ve amelini ihlâsa götürmek dilerse, varsın bu köpek nefsini halk arasından çıkarsın ve uzaklaştırsın, uzlete girsin, halvet bir yerde otursun, ibadet ve tâ’atle meşgul olsun. Belki, böylelikle amellerini riyadan kurtarabilirler.
Riyâ ile amel edenin misali de vardır, onu da söyleyeyim:
Riya ehlinin misali şuna benzer ki, birisi gider ufacık taşlar toplar, keselere doldurur ve rastgele herkese dolu dolu keseleri göstererek kendisini zengin bir insan gibi bildirir. Fakat, meselâ ortaya bir kumaş getirilse ve bu da alıcı olsa, bütün o keselerdeki ufacık taşlar bir kuruş bile etmez, kendisi de rezil olur, kalır. İşte, riyâ edenlerin halleri de böyledir.
Onlar da ömürleri boyunca birtakım amellerde bulunurlar ve bunları bir şey sanırlar ama, arasına riyâ karıştığı için, onların da amelleri ortaya dökülünce, keselerden ufacık taşların dökülmesi gibi riyâ ehli de mahrum ve zarara uğramışlardan olurlar (Ne’ûzü billah)
İlâhi! İzzetin hakkı için, bütün Müslümanları riyâ afetinden sakla ve ihlâsa götür.
Fakir müelliften beyitler:
Uzlet ehli doğru gider cennete,
Uzlet ehli hiç uğramaz mihnete.
Uzlet ehlinin riyasız tâati,
Uzlet ehlinin Halikadır himmeti.
Uzlet ehlidir, hakkın sevdiği kul,
Uzlet ehlidir, atâ verdiği yol.
Uzlet ehli buluşur Allah ile,
Uzlet ehli söyleşir ol şâh ile.
Uzlet ehlidir seven hem sevilen,
Sen bu uzletten kaçarsın pes neden.
Uzlet edip oturan insan olur,
Hergelede yürüyen hayvan olur.
Kim ki halktan döne, Hakka ulaşır,
Hakkı koyandır ki, halka dolaşır.
Galebe den çık, hakkı halvette istegil,
Hakkı halvette bulursun belli bil.
Dostu bulan cümle halvette buldular,
Her kimi ki dost diler, halvet diler.
Eşref oğlu Rûmi halktan yüz çevir,
Ol ulu dergâha var yüz yere vur.
Oldurur ol cümle dertlere deva,
Andan artığı kamu nefs-ü neva.