MÜZEKKİ'N NÜFUS
[Nefisleri Temizleyen]
(Düzenleyen: Dr. Necati Aksu)
106- GÜZEL AHLÂK
Ey kardeş:
Meşâyihin, türlü türlü oyunları vardır. Kimisi kahır suretinde görünür, kimisi lütuf suretinde görünür. Onun için, mürit olan ve şeyhlere hizmet eden tâlib-i hak kimselere, tıpkı bir ölü gibi mürşitlerine teslim olmaları ve şeyhleri ne yaparsa gereğinin böyle olması icap ettiğini bilmeleri lâzımdır.
Müritlere düşen; kendisine buyurulan hizmeti görmek, şeyhin her emrine itaat etmek, diğer dervişlerle iyi geçinmek, alçak gönüllülükle ve en güzel ahlâkla ahlâklanmaktır. Zira, iyi ahlâk sahibi ve alçak gönüllü olanları Hak Teâlâ sever, Bunun içindir ki, Resûl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır ki:
“Kıyamet günü, her şeyden önce mizana iyi ahlâk konulacaktır. Bütün amellerden, iyi ahlâk ağır gelecektir. Güzel amelleri ve iyi ahlâkı olanlar da mutlaka cennete gireceklerdir.”
İyi ahlâk sahibi bir kimseyi, kabrine götürdükleri zaman, daha münker-Nekir gelmeden doğrulur ve görür ki, karşısında güzel yüzlü birtakım mahlûklar, kendisine gülümsemekte dir. Bunlardan, o kadar güzel kokular yayılır ki, kabrin içi misk gibi koku dolar. O zat sorar.
– Sizler kimlersiniz? Nasıl oldu da benden önce geldiniz ve kabrime girdiniz?
Onlar da kendisine cevap verirler:
– Bizler, senin güzel ahlâklarınız. Dünyada iken, sen bizimle ahlâklanmış ve kendine mal etmiştin. Bizler de kabrinde sana yoldaş olmaya geldik. Seni, burada yalnız bırakmayacak, kıyamete kadar yanından hiç ayrılmayacağız. Kıyamet günü de seninle birlikte cennete gideceğiz, derler.
Güzel ahlâk ve alçak gönüllülük demek, rastladığı herkese yaltaklanıp önüne gelenin eteğini öpmek değildir. Böylesi, belki münafıklık olur. Yüze gülücülük ve mürâilik olur. Ben sana güzel ahlâkı ve alçak gönüllülüğü de tarif edeyim de sen de işini ona göre tut ve bu fakiri de duadan unutma Kİ Bu fakire Fatihalar gönder.
● Güzel ahlâkın birincisi; dünyada hiçbir yaratılmışın incindiğini istememek ve kendisi de hiçbir yaratılmışı incitmemektir.
Bir gün, Sultan Bayezid-i Bestami rahmetullahi aleyh hazretlerine sordular:
– Hak Teâlâ katında en sevgili ve en gerçek mü'min kimdir?
Hazret-i Şeyh buyurdu ki:
– Hak Teâlâ hazretleri katında en sevgili ve gerçek mümin, hiç kimsenin incinmesini istemeyen ve hiç kimseyi incitmeyendir, mazlum olandır. Bilmez misiniz ki, mazlumların duaları dahi, Allâhu Teâlâ indinde makbul ve müstecap olur.
Demek oluyor ki, güzel ahlâkın birincisi mazlumluk tur.
● İkincisi de kimsenin sırrına bakmamak, bakıp görse bile kimsenin sırrını açıklamamaktır. Yani, gördüğü ayıpları setr etmektir.
● Güzel ahlâkın birisi de hayadır. Haktan ve halktan utanmaktır. Saçma sapan, boş manasız ve faydasız sözler söylememektir. Hatta, böyle sözleri dinlememektir.
● Güzel ahlâkın bir belirtisi de vaatlerinde sadık ve doğru olmaktır. Doğru söylemektir, doğru olmaktır. Sözlerini yanlış anlaşılabilecek, başka manalara çekilecek ve kuşku uyandıracak şekilde söylememektir. Şer'e uymayan sözler söylememek ve söylenirse bile ondan derhal rücû etmektir.
● Güzel ahlâkın bir diğer belirtisi de söz söylediği zaman yumuşak ve tatlı sözler söylemektir. Sert, kaba ve karşısındakini incitecek sözler söylememektir. Her sözü, Allâhu Teâlâ’nın rızası için söylemek, Allah için dostluk etmek ve nefs muradı için söz söylememek ve dostluk etmemektir. Allahu Teâlâ için olan dostlukları, kıyamete kadar muhafaza etmektir. Hak celle ve âlâ hazretlerine o dostlukla varmaktır.
● Güzel ahlâkın bir belirtisi de yemesini, içmesini, giyinmesini ve her işini haramlardan ve şüpheli şeylerden sakınmaktır. Irz ve iffetini muhafaza etmektir. Kendi ırz ve iffetini koruyup kolladığı gibi, başkalarının da ırz ve iffetlerini koruyup kollamaktır. O kadar ki, bütün malını ve mülkünü elinden alsalar bile ne kendi ırz ve iffetinden ne de başkalarının ırz ve iffetlerinden fedakârlık etmemektir. Hiç kimse ile hiçbir suretle çekişmemektir. Şahsına ve menfaatlerine karşı çıkanları bile güzel sözlerle ve iyilikle def etmektir. Eğer, buna rağmen defedemezse, o kimseyi Allahu Teâlâ’ya ısmarlamak ve hiç kimseye düşmanlık beslememektir.
● Güzel ahlâkın bir belirtisi de dünyadan ötürü dini satmamaktır, yalan yere hatta gerçek bile olsa, and içmemektir. Yani: (Dinim hakkı için) veya: (imanım hakkı için) yahut: (Kur'anım hakkı için) dememektir. Kendinden büyüklere hürmet ve izzet ve küçüklere şefkat ve muhabbet etmektir. Akranı olan kişilerle, iyi geçinmek ve iyi şeyler konuşmaktır. Para karşılığı Kuran okuyarak (Sevabı senin olsun) dememektir. Zira, para ve dünya için Kur'an okumak ve Kur'anı dünyaya vesile edinmek, nefs-i emmârenin çirkin ve kötü sıfatlarındandır.
Şeyh Sâfi rahmetullahi aleyh hazretlerine sordular:
Dünya için Kur'an okumaya ne buyurursunuz?
Hazret-i Şeyh buyurdular ki:
– Bir kimsenin, dünya ve para için Kur'an okumasından ise, eline herhangi bir çalgı alarak para toplaması daha iyidir.
Bir kimse, bir eve girse, karnı da gayet aç olsa, evin raflarından birisin de bir parça ekmek görse, fakat raf gayet yüksek olduğundan eli erişip alamasa; orada ayağı altına alacak ve ekmeğe yetişecek bir şey bulunmasa da, yalnız bir Kur'an-ı kerim ile bir çalgı bulunsa, o kimse ayağının altına Kur'anı mı koysun, yoksa çalgıyı mı?
Sual soran cevap verdi
– Elbette çalgıyı ayağının altına koyması daha evlâdır.
– Şu hâlde, para için Kur 'an okumaktansa, çalgı çalmak daha iyidir, buyurdu ve şu âyet-i celileyi okudu:
“Ve ayetlerimi az bir pahaya satmayın, ancak benden sakının” buyurur.”
Bunun mânası da şudur:
(Din satıcılığını sermaye edinen, açıkça ziyandadır. Faydalısı odur ki, kişi dünyayı verir ve dini satın alır.)
Kur'an-ı kerimi, dünyaya vesile edinmek de dinini dünyaya satmaktır. Bundan son derece sakınmak, güzel ahlâk icaplarındandır.
● Güzel ahlâkın bir belirtisi de kimsenin sürçtüğünü istememek, muhtaçlara yardım etmek, yetimlerin başlarını sıvamak ve karınlarını doyurmaktır. Kadınlara iyi niyetle selâm vermek ve hatırlarını sormaktır. Aç olanları doyurmaktır. Sofrasını kimseden kıskanmamaktır. Allahu Teâlâ’ya tevekkül etmek ve (Ben aç kalayım, tek bir başkası aç kalmasın.) demektir. İhtiyaç sahiplerinin ihtiyaçlarını gücü yettiği kadar karşılamaktır.
Zira, Fahr-i âlem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır ki.
“Bir din kardeşinin, bir ihtiyacını giderenin; Allâhu Teâlâ kıyamet gününde yetmiş ihtiyacını giderir.”
● Güzel ahlâkın bir belirtisi de komşuları ile iyi geçinmektir. Her birisine her karşılaştığı zaman hal ve hatırını sormak, fırsat düştükçe hizmetlerinde bulunmak, yardım etmek, kokan ve iştah çeken yemeklerinden komşularına da tattırmaktır. Eğer, tattırmazsa zâlimlerden olur.
● Güzel ahlâkın bir belirtisi de evinde yalnız yemek yememek ve sofrasında mutlaka bir misafir bulundurmaktır.
● Güzel ahlâkın belirtilerinden birisi de çağrılan yere muhakkak gitmektir. Ancak, şeriate muhalif bir yer olursa gitmemek gerekir. Misafir gittiği evde baş köşeyi gözetmemektir. Dervişlere düşen bir vazife de sevmediği bir yemek bile önüne konulsa, bunu belli etmemek, önüne gelen lokmayı yemektir, özellikle: (Davet ettiler de bana hürmet etmediler.) demekten sakınmaktır. Helâl olan lokmada böyle şeyler aranmaz. Yağlı veya yavan ne bulunursa yenilir. (Beni çağırdılar da baş köşeye oturtmadılar, lâyıkı veçhile ağırlamadılar, sevmediğim yemekleri önüme koydular,) demek büyük hatadır. Daima alçak gönüllü ve meskenet üzere bulunmak lâzımdır. Zira, Fahr-i kâinat aleyhi ekmel-üt-tahiyyât efendimiz hazretleri buyurmuşlardır ki:
“Allahım! Beni miskin olarak yaşat, miskin olarak öldür ve miskinler zümresiyle haşret.”
Ey kardeş:
Mizana her şeyden önce konacağını söylediğim güzel ahlâklar bunlardır ve bunlara benzer iyi ahlâklardır. Bunların bazılarını da kitabın başlangıcında söylemiştik. Şu hâlde, Hakka tâlip olan sadık âşıklara ve Hakkın rızasını isteyenlere, bu ahlâklar ile ahlâklanmak elbette gerektir. Bu âlemde hayvan gibi gezip yürümek, insana lâyık değildir. Zira, insan olmak yalnız surette insan görünmek değildir. İnsan olmaktan murat, iyi ve güzel ahlâk ve edep sahibi olmaktır ve kemal-i mârifettir.
Hak Teâlâ, Kur'an-ı azim-ül-bür hanında şöyle buyurur:
“Ey iymân edenler! Allahu Teâlâ’nın emirlerine uymakta ve nehiylerinden kaçınmakta kendinizi nasihat ve te'dip ederek (edeplendirerek) ailenizi, o ateşten koruyun.” Tahrim sûresi: 6
Bu âyet-i kerimenin tefsirinde bazı âlimler:
Nefsinizi ve ailenizi edeplendiriniz. Demektir, buyurmuşlardır. Demek ki, mü'min olanlara edep gerektir, özellikle meşâyih huzurunda edep gerektir. Meşâyih edebi ile edeplenmedikçe, meşâyihten nasip alınmaz. İsterse yüzyıl meşâyih eşiğinde beklense, edep olmayınca nasip olmaz.
Bilmiş ol ki, meşâyih huzurunda riayet edilmesi gereken edepler de şunlardır:
Şeyh ile mürit, bir sofrada yemek yememelidir. Şeyhin huzurunda lüzumundan fazla oturmamalıdır. Şeyhin oturduğu yerde de oturulmamalıdır. Şeyh ile aynı bardaktan su içmemelidir. Şeyhi ölür veya karısını boşarsa, o kadını nikâhlamamalıdır. Adap-ı tarik böyledir. Şeyhin hırkasını, ruhsatsız giymemelidir. Şeyhi abdestsiz ziyaret etmemelidir. Zira, birkaç şeye abdestsiz dokunulamaz, edepsizlik olur:
1) Mushaf okunurken,
2) Peygamberlerin kabirleri ziyaret olunurken,
3) Hak velileri ziyaret edilirken (yani, abdestsiz ziyaretlerine gitmek ellerini ve ayaklarını öpmek olmaz.)
Hak velilerinin gönülleri de birer Kâbe’dir. Mekke-i mükerreme’ de bulunan zahir Kâbe’ye KÂBE-Î-HALÎLÎ derler.
Gönül Kâbesi'ne de KÂBEM-CEULÎ derler. Zahir kâbesini, İbrahim peygamber aleyhisselâm, taşla ve toprakla bina eylemiştir. Gönül kâbesini ise, Celil ve Cebbar olan Allahu azimüş-şân halk buyurmuştur. Zahir kâbesini ziyaret edenin vücudu ateşten halâs olur. Velilerin gönülleri olan bâtın kâbesini ziyaret edenlerin ise hem canları hem vücutları ateşten halâs olur. Kaldı ki, dost visali de bu Kâbe’dedir. Nitekim, Mevlânâ Celâlüddin-i Rumî buyurur:
“Siz ey Hacca giden kavim! Neredesiniz, nerede? Mâşukunuz buradadır; Geliniz hep geliniz.”
Şeyh Safi kuddise sırruh, bu beyte mâna verirken buyurur ki:
Beytullah, yani Kâbe yeryüzünde ikidir. Birisi, Mekke-i mükerremedeki Beytullahtır ki, halk onu farz oldukça ziyaret ve tavaf eder. Birisi de gönül kâbesidir ki, yukarıdaki beyitte geçen hitap o kâbenin tâliplerinedir. Yani, demek olur ki: (Gerçi, İslâm’ın erkânının edası o kâbe ile hâsıl olur. Amma, mârifetullah gönül kâbesinde hâsıl olur. Binaenaleyh, beytin mânası ey mârifetullah talep edenler ve hakkı isteyenler! Gönül kâbesine gelin ve onu bu kâbeden talep edin, demek olur.)
Zira, Hakkı talep etmek uzun mesafeler aşmakla olmaz. Hak Teâlâ, Kur'an-ı aziminde buyurur:
“Yâ Muhammed! Kullarım beni sana sordukları zaman de ki, ben onlara yakınım.” Bakara sûresi: 186
“Biz, insana şah damarından daha yakınız.” Kaf sûresi: 16
Mertler, oturdukları yerde ve hiç sefer etmeksizin de Hak talebinde bulunurlar. Namertler ise, gezerler ve ararlar amma bulamazlar.
Mâ'şuk duvardan duvara gölge gibi akseder, sen yabanda sersem sersem mâ'şuk arar durursun. Çünkü, Hak Teâlâ kuluna kendinden yakındır. Yabanda şaşkın ve başı dönmüş dolaşmakla visal hâsıl olmaz. Senin hicabın yine sensin. Kendi hicabını ortadan kaldır ki, visale erişesin.
Şeyh Fahreddin-i Irakî rahmetullahi aleyh, buyurur ki:
Varlığımın değildir yatan olan her mevcut,
Can ve cânan, gönül ve din, her ne varsa hep odur.
Demek oluyor ki, Hak velilerini abdestsiz ziyaret etmek olmaz. Şeyh ile yola gidildiği zaman, şeyhin yanı sıra yürümek de edep değildir. Şeyhin arkasından yavaş yavaş gitmek daha iyi olur. Şeyh, önden yürümesini emir buyurursa, o zaman öne geçilebilir, ki bunda da bazı hikmetler vardır. Bunu ancak ehline söylerler.
Müritliğin bir edebi de şeyhin kendisine olduğu gibi oğluna, kızına, kölesine, cariyesine, hatta atına, kuşuna ve diğer hayvanlarına da hürmet etmek gerektir. Hürmetsizlik hem edepsizliktir hem de mahrum olmaya sebeptir. Zira, Hak Teâlâ azametiyle sâlih kullarına hürmet eder. Onlara hürmet ettiğinden, onların hayvanlarına da hürmet eder. Ashab-ı Kehfin köpeğini, Salih peygamber aleyhisselâmın devesini, İbrahim peygamber aleyhisselâmın buzağısını, İsmail peygamber aleyhisselâmın koçunu, Musa peygamber aleyhisselâmın öküzünü, Yunus peygamber aleyhisselâmın balığını, Süleyman peygamber aleyhisselâmın karıncasını, Belkıs'ın hüdhüdünü (Çavuş kuşu) ve Hazreti Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinin devesini hiç duymadın mı?
Mukatil rivâyetinde belirtilmiştir ki, bu hayvanlar bu salihlere hizmet ederek yoldaş oldukları için; Hak Teâlâ bunları cennetine koyacak diye! Diğer hayvanlar da bunlara özenirler.
Sen ki, insan olacaksın elbette sâlihlerin hürmetini bilmelisin ve onların tevâbiine de izzet etmelisin, özellikle, müritlik dâvasında bulunanlar, buna son derece dikkat ve riayet etmelidirler. Ey utanmaz! Hiç gayretin yok mudur? Hiç himmetin yok mudur? Köpek, köpek iken sâlihlere hizmet ettiğinden ötürü cennete girsin de sen cehenneme giresin!.. Sâlihleri sevmediğin ve onlara hürmet, izzet ve itikat etmediğin için, bu âkibete uğrayacağından hiç korkmuyor musun? Amma, ne var ki, senin sâlihleri sevmemenin sebebi, nefs-i emmârenin kâfir sıfatı olmasındandır. Onun için, nefs-i emmâre sahipleri sâlihleri sevmezler. Sen de nefs-i emmâreye tâbi olur ve onun rızasını gözetirsen ne sâlih olabilirsin ne de sâlihlere yoldaş olabilirsin. Eğer, onlara hizmet etseydin, gönüllerine girseydin, senin gönlünde de bir yumuşama hâsıl olurdu. Şu hâlde, gerçek müritler ve şeyhten nasip isteyen ve himmet bekleyenler, mürşitlerine ve onların tevâbilerine ve hatta hayvanlarına hürmet etmelidirler.
Tarikin bir edebi daha vardır ki, müritlerin şeyhlerinden hürmet ummamaları dır. Şeyhler de müritlere hürmet etmemelidirler. Fakat, sırası gelince hatırını sormak ve teselli etmek doğru olur.
Meşâyih eşiğinde bulunanlar, şeyh yemeğinden başka yemek yememelidirler, ihtiyaç olmadan pazara gitmek ve aşçı dükkânlarında yemek yemek, ölüler için pişirilen yemeklerden yemek, vakıf ekmeği yemek, kadıların ekmeğini yemek, beylerin ve paşaların ekmeklerini yemek de dervişler için büyük edepsizliktir. Bu gibi şeyler, gönlü karartır. Böyle yapanlar, harmanlarına kendi elleriyle ateş vermiş gibi olurlar.
Müritlerin bir edebi de işledikleri her işi, şeyhlerine danışarak işlemeleridir. Sefere gitmek, bir şey satmak veya almak oğul veya kızını evlendirmek vesaire gibi şahsi hayatına ait her şeyi şeyhine danışmadan yapmamalıdırlar. Müritlerin, şeyhlerine danışmadan bir iş yapmaları, büyük küstahlıktır, edepsizliktir. Böylelerinin işleri de rast gitmez. Üstelik tarikate de muhaliftir. Hatta, eskiden müritler: (Bu gece evimize gidelim mi? Kadınlarımıza yakın olalım mı?) diye sorarlardı. Tarikatte her işi mürşide danışmak gerekir. Danışmakla da kalmayıp, her sözlerini tutmak da gerektir. Herhangi bir işte şaşırıp kaldığı zaman, gitmeli ve şeyhinden sormalıdır. Şeyh, nasıl buyurursa öyle yapmalıdır.
HİKÂYE
HARAMİLERE KARIŞAN DERVİŞ
Şeyh Zünnûn-i Mısri'nin (Rahmetullahi aleyh) gayet fakir bir müridi vardı. Çoluk çocuğu da fazla idi. Ne yapacağını şaşırdı. Hiçbir karara varamadı ve şeyhine giderek halini arz etti:
– Sultanım dedi. Benim halim ne olacak? Çoluk çocuğum açlıktan bunaldılar. Üstte yok, başta yok, ne yapacağımı şaşırdım. İşim gücüm de yok ki, beş on para kazanayım da çocuklarıma bakayım. Acaba ne irade buyurursunuz?
Hazret-i şeyh, bu müridine şöyle buyurdu:
– Bir ok ile yay al, git bir yol kenarında bekle, eşkıyalık yap.
Fakir mürit, şeyhinin bu emri üzerine evine gitti. Eline geçen birkaç parça eski eşyayı sattı, bir ok ile yay satın aldı ve bir dağ başına giderek bir geçit yerini tutup beklemeye başladı.
Ansızın bir bölük eşkıya taifesi daha geldiler ve dervişe burada ne aradığını sordular. Derviş, olup bitenleri hiç saklamadan bunlara anlattı. Haramiler de ona:
– Sen şu yana dur, biz de geçitin karşı yakasını tutalım, kısmetimize ne çıkarsa hem sana olsun hem bize, dediler.
Hepsi birer kenara çekilerek, pusuya girdiler. Bir müddet sonra bir tüccar kafilesi uzaktan göründü ve tam geçitte yaklaşınca, her taraftan ok yağdırarak etraflarını kuşattılar. Tüccarları yakalayıp ellerini bağladılar, hayvanların sırtındaki mallarını ve eşyalarını indirdiler. Her harami bunlardan birisini alıp üzerini aradıktan ve ne var ne yoksa aldıktan sonra öldürmek üzere birer yana götürdüler. Haramilerin reisi olan şaki ile derviş de bu tüccarlardan birisini aldılar. Eşkıya reisi:
– Ey derviş, dedi. Şunu da sen gözümün önünde öldür, göreyim.
Zavallının ellerini bağlayarak, derviş'in önünde diz çöktürdü, eline de bir kılıç verdi:
– Haydi kes şunun kafasını, dedi. Kendisi de o tüccara ait bir heybeyi alarak kenara çekildi ve heybenin içindeki para ve eşyayı çıkarmaya koyuldu, ömründe hiç adam öldürmemiş ve kimseye zulmetmemiş bulunan dervişin, eli ayağı titriyor ve bir türlü önünde diz çöktürülmüş tüccarın başını kesmeye kıyamıyordu. Çaresizlik içinde birden şeyhine teveccüh etti ve şeyhinin sırrından istimdat eyledi. Dervişe bir ses yetişti:
– Ne duruyorsun, o mazlumu bırak! Şu heybeyi karıştırmakla uğraşan haramilerin başını vur, elindeki kılıçla tepele o mel'unu!.. Emrini duydu. Hakka niyaz ederek, bu emre uydu ve eğilmiş heybeyi karıştırmakla meşgul bulunan haramilerin reisine öyle bir kılıç darbesi indirdi ki, mel'unun başı bir yana, gövdesi bir yana düştü. Hemen, o mazlum tüccarın ellerini de çözdü ve eline bir kılıç vererek her ikisi birer nâra attılar. Kendilerine verilen tüccarları öldürmek üzere birer tarafa çekilen haramiler, bu sesi duyup başlarını çevirince reislerinin öldürülmüş bulunduğunu anladılar ve dervişle tüccarın yalın kılıç üzerlerine doğru gelmelerinden korku ve telâşa kapıldılar, arkalarından daha da gelenler bulunduğu zannı ile her biri canının kaygısına düştü ve birer tarafa savuşup gittiler. Derviş ile tüccar, diğer tüccarların da ellerini çözdüler, bir araya geldiler ve olan bitenleri dinledikten sonra dervişe:
– Hızır mısın nesin? Ne yaman kişi imişsin ki, bizi bu haramilerin ellerinden kurtardın? diye sordular. Derviş de onlara olanca saflığı ile cevap verdi:
– Ne Hızır’ım ne İlyas! dedi. Bir fakir miskin dervişim. Çoluk çocuğum ve kalabalık bir ailem var. Geçimlerinden âciz kaldım. Şeyhime ne yapmam gerektiğini sordum, bana haramilik etmemi emretti. Elime bir okla yay aldım, buraya geldim ve bu haramilerle karşılaştım. Sonra, sizler göründünüz. Onlar sizi bağlayıp öldürmeye götürünce, eşkiyanın reisi bana sizin reisinizi öldürmemi bildirdi. Kıyamadım ve şeyhime teveccüh ettim. Şeyhin sırrından bir nida geldi ve mazlum tüccarı değil, zalim eşkiya reisini gafletinden faydalanarak öldürmem buyuruldu. Ben de öyle yaptım ve ikimiz bir olarak hepinizi Allahu Teâlâ’nın yardımı sayesinde kurtardık.
Dervişin bu saf ve samimî ifadesi üzerine, tüccarlar aralarında kısa bir görüşme yaptılar, mallarının ve canlarının kurtulmasına sebep elan dervişe aralarında mal, para ve altın toplayarak verdiler. Fakir derviş, ömrü boyunca kendisine ve çoluk çocuğuna yetecek kadar çok olan bu malları ve paraları alarak memnun ve mesrur yerine döndü, tüccarlar da dervişe ve şeyhine dualar ederek yollarına devam ettiler.