MÜZEKKİ'N NÜFUS
[Nefisleri Temizleyen]
(Düzenleyen: Dr. Necati Aksu)
23- HASAN-I BASRÎ’NİN HİKÂYESİ
Hasan Basrî hazretleri buyurur ki:
Ashaptan bir zat oruç tutardı. Akşam olunca, evinde yiyecek hiçbir şeyi bulunmadığından, orucunu su ile bozardı. Ertesi gün, yine oruç tutardı. Böylece, üç gün hiçbir şey yememiş ve açlıktan zayıf düşmüştü. Ensar’dan bir zat, onun bu haline vâkıf oldu ve kendisini evine yemeğe çağırdı. Ensar’dan olan o zatın evinde oğlancıkları vardı. Karısına:
– Evde bir konuk doyuracak bir şey var mı? diye sordu.
Kadın:
– Ancak bir konuğa yeter, dedi.
Ensar:
– Öyle ise, onu konuğumuza yedirelim ve biz sabredelim, dedi.
Kadın, analık duygusu ile:
– Oğlancıkları ne edelim? diye sordu.
Ensar:
– Onları akşam olmadan uyutalım, sonra da yemeği konuğun önüne getirelim, bir bahane ile mumu söndürelim, biz de birlikte sofraya oturalım ama elimiz gitsin gelsin bir şey yemeyelim, konuk bizi de yer sansın, yemeğin hepsini konuk yesin, dedi.
Akşam oldu, yemeği konuğun önüne getirdiler, mumu düzeltir gibi yaparak söndürdüler. Sofraya oturdular ve ev sahipleri güya yermiş gibi gidip geldiler ama ağızlarına bir lokma almadılar. Yemeğin hepsini konuk yedi ve kendileri çocukları ile birlikte aç yattılar.
Neyse, sabah oldu. Ensar, sabah namazını kılmak üzere mescide geldi ve fahr-i âlem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizle karşılaştı. Efendimiz, kendisine:
Allahu Teâlâ, sizin işlediğiniz işten razı oldu. (Beğendi), buyurduktan sonra, şu âyeti kerimeyi okudu:
“Kendilerinin muhtaç oldukları şeyi dahi, onlara cömertlikle ikram ederler.” Haşr sûresi: 9
İşte, ashabı kiramın hali ve dirliği buydu. Resûl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin, dokuz günde bir yediği meşhur ve o yediği de arpa ekmeği idi. Onu da doyuncaya kadar yemezlerdi. Yalın ayak yürürler ve eyersiz merkebe binerler eski aba giyerlerdi ki, bunlar malûm ve muhakkaktır. Demek ki, onların fakirliği irade edip ellerinde bir şey olunca, fakirlere vermek âdetleri idi.
Ey kardeş:
Sen de kıyamet günü onlarla birlikte olmak istersen, cömert ol ve cömertliği âdet edin. Fakirlikten korkma, elinde olanı fakirlerden esirgeme. Evlât, zevce ve mal çokluğu, kıyamette sana fayda etmez ve seni azaptan kurtarmaz. Nitekim, Hak Teâlâ kelâm-ı kadiminde buyurur:
“O gün ne mal ne evlât fayda verir. Meğer ki, Allahu Teâlâ’ya (küfür ve mâ'siyyetten) salim bir kalple gelmiş olsan.” Şuarâ sûresi: 88 – 89
– Eğer, malını karına bırakacak olursan, senden sonra başka bir kocaya varır. Kızına bırakırsan, o da bir kocaya gider ve ona yedirir. Oğluna bırakırsan, abes yerlerde çürütür, sen vebalde kalırsın. Eğer, mal kadınınsa ve kocasına kalırsa, koca bir başka kadın alır, onunla yer içer ve hiçbir faydası olmaz. Demek ki, kişinin ardından kalan mal, hayırlı mal değildir. Birçok defalar tekrar edildiği gibi, elinle fakirlere verdiğin mal, hayırlı maldır. Nitekim, Hak Teâlâ buyurur:
“Sizin indinizde olanlar fânidir, tükenir. Fakat, Allahu Teâlâ indindeki (Rahmet hazineleri) daim ve hâkidir.” Nahl sûresi: 96
Yani, sizin sadakalarınız ve hayırlarınız hep katımızdadır. Benim katımda olan, âhirette sizin mâlınızdır. Fakat, fâni olan bu dünya evinde sizin elinizde bulunan, sonunda fena bulup gitse gerektir.
Aziz:
Sana söyleyecek bir haberim var. Bir kişi, bir fakire sadaka verse ve o sadaka Allâh katında kabul görse, o sadaka varıp veren o kişiye dua eder ve der ki: (Ben, fâni idim, sen beni bâki eyledin. Allahu Teâlâ da seni cennette baki eylesin.) Sadakanın bu duasını işiten melekler de (Âmin) derler. Hak Teâlâ hazretleri de buyurur ki:
– Ey benim meleklerim! Sizler tanık olunuz ki, o kulumun sadakasını kabul eyledim ve onun sahibini bağışladım.
Eğer, Allah için verilmeyerek, sadakalar ambarlarda yitirilse veya koyunlara verilse yahut kölelere, cariyelere, bağlara ve bahçelere bağışlanarak onlara bakıp övünürse, o mal durduğu yerden sahibine der ki:
– Sen, beni hapsettin, Allahu Teâlâ da seni cehennemde hapis eylesin. Sen, beni fakirlerden esirgedin, Allahu Teâlâ da senden rahmetini esirgesin.
Demek oluyor ki, fakirlik zenginlikten iyi imiş.
Haberlerde gelmiştir ki; Musa aleyhisselâm bir gün münâcattan sonra vatanına gelmeyi diledi. Hak Teâlâ buyurdu:
– Yâ Musa! Falan kuluma var benden selâm et: Onun ömründen, benim katımda daha kırk yıl vardır. Fakat, bu kırk yıllık ömrünün yirmi yılını zenginlik, yirmi yılını da fakirlik ile geçirse gerektir. Var imdi o kuluma sor. Hangisini seçer? önce yirmi yıl fakirlik mi olsun, yoksa yirmi yıl zenginlik mi? O kuluma danış.
Hz. Musa aleyhisselâm, vardı gitti ve o kişiyi buldu ve kendisine Allahu Teâlâ’nın selâmını ve fermanını bildirdi O kimse:
– Varayım hatunuma danışayım göreyim hatunum ne der? dedi ve karısına giderek meseleyi anlattı:
– Kadınım, dedi. Benim ömrümden 40 yıl varmış. Bunun 20 yılını fakirlikle ve 20 yılını da zenginlikle geçirecekmişim. Hak Teâlâ kereminden Musa peygamber ile haber göndermiş, fakirliği mi önce vereyim, zenginliği mi diye soruyor.
Kadıncağız, düşündü taşındı ve sonra:
– Bana kalırsa önce yirmi yıl fakirliği kabul edelim. Zira, ihtiyarlıkta yoksulluk zor olur. Gücün kuvvetin gider, rençberlik edemez, çalışamazsın. O zaman zengin olursak âhir ömrümüzde rahat ederiz, dedi.
Adam, karısının yanından ayrıldıktan sonra, kendi kendisine: (Kadınların fikri salih olmaz, önce zenginlik gelsin, sonra fakirliğe razı olalım.) diye düşündü ve Musa peygambere vararak:
– Yâ Nebiyallah! dedi. Fakirlik gayet iyi bir şeydir. Fakirlerin gönüllerinin kırıklığı hiçbir zaman gitmez, Ne olaydı, daim fakir olaydım. Sen peygambersin, kelimullahsın, fakirsin. Firavun, zengin olduğu için kibre, düştü, sana uymaz. Mademki Hak Teâlâ böyle takdir buyurmuş, bana önce zenginliği ihsan buyursun, sonraki fakirliğe de razıyım. Hiç olmazsa ömrümün sonunda fakir olayım ve Allahu Teâlâ’nın huzuruna fakir olarak varayım.
Hz. Musa aleyhisselâm, bu kişinin sözlerini Hak Teâlâ’ya arz etti. Allahu Teâlâ da bu dileği kabul buyurdu ve o saatte o kişi öyle zengin oldu ki, o memlekette ona gelen dünya malı, hiç kimseye verilmemişti. Gün olurdu ki, bin kırmızı altın gelirdi ve o kişi geleni ertesi güne bırakmaz, hak yoluna dağıtırdı. Köprüler, mescitler yaptırır, açlar doyurur, çıplakları giydirir, borçluları borçlarından kurtarırdı. Yirmi yılı tamamı tamamına bu şekilde geçirdi. Zenginlik süresi dolunca bu kişinin karısı:
– Ey kişi, yirmi yıldır bunca zenginlik içindesin. Gün oldu evimize bin kırmızı altın girdi. Ama, senin ne yoksulluğun bilindi ne zenginliğin. Yediğin yine arpa ekmeği ve arpa bulamacı oldu. Çocuklarının giydikleri de yine eski abadır. Getir görelim elinde ne kaldı? dedi.
Adam, karısına cevap verdi:
– Elimde buçuk pulum kaldı, şimdi onu da bir fakire veririm.
Bu sırada, Hz. Musa aleyhisselâm yine münacatta bulunuyordu. Hak Teâlâ buyurdu:
– Yâ Musa! O kulumun halini bilir misin?
– Yâ ilâhi! Kullarının halini yine sen bilirsin.
– Yâ Musa! Bugün, o kuluma verdiğim yirmi yıl zenginliğin müddeti tamam oldu. Var o kuluma sor bakalım verdiğim malı ve parayı ne yapmış ve nerelere harcamış?
Musa aleyhisselâm geldi, o kişinin kapısını vurdu. Kapı açılınca, kendisinin ve oğlancıklarının eski abalar içinde, başlarında birer eski takke ile dolaşıp durduklarını gördü ve sordu:
– Hak Teâlâ beni sana gönderdi ve var sor bakalım, o kulum benim verdiklerimi yirmi yıldan beri nerelere harcamış buyurdu, dedi.
Adamcağız, başını önüne eğerek:
– Yâ Nebiyallah! Hak Teâlâ’nın izzeti için, o dünya malı bana geleliden beri bir gece yatıp rahat uyku uyuyamadım. Beni kendisine meylettirmesinden korktum, Allahu Teâlâ’nın hışmına uğramaktan çekindim. Elhamdülillah ki, şimdi geldim fakirlik devresine eriştim. Şimdiden sonra ölsem de gam değil.
Hz. Musa aleyhisselâm, bu işe şaştı, vardı yine Tur dağına çıktı. Hak Teâlâ’ya niyazda bulundu:
– Yâ Rab! O kulun ne acayip kuldur. Kendisine bunca mal verdin, şimdi elinde bir pul yok. Kendisinin ve çocuklarının sırtlarında birer eski aba, evlerinde ve barklarında hiçbir şeyleri yok. Verdiğin dünya malından hiçbir eser göremedim. Her ne ki ihsan buyurmuşsan, hepsini fakirlere dağıtmış.
Hak Teâlâ hazretleri buyurdu:
– Yâ Musa! İzzetim hakkı için, madem ki o benim verdiğim malı bu dünyada kendi nefsine vermedi ve benim yoluma verdi ben de fakirlikle geçireceği yirmi yılı da zenginlikle geçirmesini ihsan eyledim. Yâ Musa! Var o kuluma söyle.
Fakirlikle geçirmesi gereken bu yirmi yılı da zenginlikle geçirecektir.
Hz. Musa aleyhisselâm, bu haberi o kişiye bildirdi. Son yirmi yılı da yine zenginlik ile geçirdi ve eline geçen bütün dünya malını durmadan hak yoluna verdi.
Bundan da anlaşılıyor ki, Allah için fakirlere verilen kesilmezmiş.
“Ey Huda rahmettüğün hergiz melâmet görmedi.
Kakıyup hışmettiğün, âlemde rahat bulmadı.”