1) Hırka-i iradet,

2) Hırka-i teberrük.

İradet hırkasını, hakikî müritlere giydirirler. Onlar, şeyhin huzurunda bulunur, hizmet ederler ve maksuda ulaşıncaya kadar o hırkayı giyerler.

Teberrük hırkasını, müride benzeyip özenene ve özenenlere özenlere giydirirler.

Onlar, bazan şeyh huzuruna gelirler ve bazan da kendi iş ve güçleriyle meşgul olurlar.

İradet hırkasını giyenler, daima hizmette ve şeyhin eli altında bulunurlar. Onlara, hakikî mürit denir. Teberrük hırkasını giyenlere ise, müteşebbih (özenip benzeyenler), müteşebbih-i müteşebbih (özenenlere özenenler) derler. Fakat (Kim bir topluluğa benzerse onlardandır,) Hadis-i şerifi gereğince, özenenler de sadakatleri doğrultusunda hakikî mürit ile beraberdir.

Bu hırkayı, şeyh elinden giymenin faydası nedir, bir tesiri var mıdır, yoksa bir özenti midir, diye sorulacak olursa; cevap verir ve deriz ki:

Hırkayı, şeyhin elinden giymenin faydaları çoktur. En mühim faydalarından birisi de şudur: Yusuf peygamberin gömleği, Yakup peygambere nasıl fayda verdi ve gözlerinin açılmasına sebep olduysa, Beşir gömleği getirir getirmez Yakup aleyhisselâmın gözleri nasıl açıldıysa, hırkanın da şeyh elinden giyilmesinde talibin kalbine tesiri vardır. Taliplerin de gönül gözlerinin açılmasına sebep olur. Arayış tefsirinde böyle zikr olunmuştur. Diğer tefsir kitaplarında da açıklanmıştır ki Nemrud, İbrahim peygamber aleyhisselâmı, ateşe attıracağı vakit çırılçıplak soy muşlardı. İbrahim aleyhisselâm ağlamaya başladı. Neden ağladığını soranlara.

– Edep yerim açıldığı için ağlıyorum, cevabını verdi.

Cebrail aleyhisselâm, Hakkın emriyle ona derhal cennetten bir gömlek getirerek giydirdi. O gömleğin çok mühim özellikleri vardı. Onu, uzun boylu bir kimse giyse, derhal uzardı. Kısa boylu birisi giyince de kısalırdı. Kim giyse, ona uyardı. Hasta giyse, şifa bulurdu, ölü giyse, dirilirdi.

O gömlek, İbrahim aleyhisselâmdan sonra, İshak peygamber aleyhisselâma miras kaldı ve Yakup peygamber aleyhisselâm da o gömleği gümüşletti, heykel edip oğlu Yusuf'un boynuna astı. Cennet bezlerinden gayet nazik bir gömlek idi. Ne dokumacı dokumuş, ne terzi dikmişti.

Yusuf aleyhisselâmı, kardeşleri çırılçıplak ederek kuyuya attıkları zaman, Cebrail aleyhisselâm geldi, gömleği ile birlikte çıkarılan o heykeli tekrar Yusuf aleyhisselâmın boynuna astı. Sonra, kuyudan kurtarıldı ve uzun maceralardan sonra Mısır'a sultan oldu. İşte, bu sırada Yusuf aleyhisselâma, babası Yakup aleyhisselâmın ayrılığına dayanamayarak çok ağladığı ve bu yüzden gözlerinin görmez olduğu haberi geldi. Bu haber üzerine Cebrail aleyhisselâm nâzil olarak, Yusuf aleyhisselâma o gömleği babasına göndermesini bildirdi. Yusuf aleyhisselâm, Beşir ile gömleği babasına gönderdi, Yakup aleyhisselâm gömleği gözlerine ve yüzüne sürer sürmez, derhal gözleri açıldı.

Şimdi, şunu iyice bilmiş ol ve itikat et ki, sadık müride de şeyhin hırkası yetişince, o müridin gönül hastalığı şifa bulur, şeyhin bereketi ile ölü giyse dirilir. Kapalı gönül gözü açılır.

Şeyh, müride hırka giydirirken, mübarek elini hırkanın yakası içine geçirmeli, üç kere tekbir etmeli ve sonra müridin başından geçirmelidir.

Ey aziz:

Müride, şeyhin hırkasını giymek, Hakkın inayeti yetişmesidir. Hakkın fazlından olarak, o mübarek hırka kendisine müyesser olmuştur, iradet hırkasının vasfı çoktur. Sırası gelince, inşa’allahu Teâlâ söylenecektir.

TEBERRÜK HIRKASI

Şeyhler, müritlerine hırka giydirdikleri zaman, müstehap olanı renkli giydirilmesi dir, ki tâlibe yıkamak gibi bir zahmet yüklenmesin. 

Şeyh Ebül-Fahr Hemedani rahmetullahi aleyh buyururlar ki: 

Bağdat'ta, Şeyh Ebû-Bekir-iş-Şuruti nin yanında oturuyordum. Kirlice hırka giymiş bir derviş, hücresinden çıkarak yanımıza geldi. Bazı dervişler ona: 

– Hırkanı neden yıkamıyorsun? diye çıkıştılar. Derviş, kendisini savunmak için: 

– Kardeşler, Giyeceğimi yıkamaya hiç elim değmiyor dedi. 

Eğer, o dervişin hırkası renkli olsaydı hem yıkamak zahmetinden kurtulur hem de diğer dervişlerin sitemlerine uğramazdı. 

Şimdi ey kardeş: 

Şunu bilmiş ol ki, bu sûfiler ve dervişler, hırka ve kisve giyip, tövbe ettikten, halvete girip erbain çıkardıktan, zikir halkasına oturduktan, irşât ve terbiye gördükten sonra, onların sözlerinde ve fiillerinde Allah’a ve Resûlullah’a muhalif bir şey bulunmaz ki, onlara kötü gözle ve kötü zanla bakılabilsin. Zira, bunlar her ne yaparlarsa hepsi Resûlü zişândan, ashab-ı kirâmdan aktarılarak silsile ile gelmiştir. 

Ey gerçekten Hakka talip olanlar ve sadık mürit olmak isteyen mümin kardeşler: 

Sakın, bazı kendini bilmezlerin, tasavvuf zevkinden anlamazların, kendilerini beğenmiş kimselerin sövüp saymalarından, atıp tutmalarından ve kötü gözle bakmalarından kaçarak, sûfiler ile sohbetinden ve sûfiler semtinden uzak kalma! Olur ki, bozguncuların meşrebinden sana da bir hal geçer de inkâr edenlerden olursun. Yarın, kıyamet gününde onlar sevinip gülerlerken, sen oturur ağlarsın. Zira, bu tasavvuf yolu zuhur edeli den beri, sûfilerin sözlerine ve fiillerine kızanlar, sövenler, kötü söyleyenler olmuştur. Hatta, din-i İslâm’ın çıkışında kâfirler ve münafıklar, müminlerin halleri ve fiilleriyle nasıl alay etmiş, eğlenmişlerse, sûfilere de aynı tecavüz ve haksızlıklar yapılagelmiştir. Sövmek ve alay etmek, münafıklardan kalmış bir huydur. Sadık mü'minler ve âşık müritler, bu gibilerin sövüp saymalarına ve atıp tutmalarına asla aldırış etmezler, bilâkis şevk ve heyecanla sadıkların peşi sıra gitmeye ve iki cihanda saadet ve devlet elde etmeye çalışırlar. Her halde, meşâyihin tarikine uymak lâzımdır.