“Nasıl yaşarsanız, öyle ölürsünüz. Nasıl ölürseniz öyle dirilirsiniz.” buyurmuşlardır.

Sadık müritler, uyandıkları zaman maksatlarının ne olduğuna bakmalı ve dikkat etmelidir. Zira, kıyamet gününde de kabirden maksadı ve muradı ne ise ona göre kalkılır. Eğer, onun maksadı Allahu Teâlâ hazretlerine ise ne âlâ ne hoş! Eğer, maksadı ve kaygısı başka olursa, Ne’ûzü billah durumu müşkül olur. Zira, kul uyandığı zaman onun bâtını asıl fıtratın (Yaratılışın) temizliği üzerine uyanır. Şu hâlde, talip olanlar bâtınlarını, Allahu Teâlâ’dan başka bir şeyle meşgul etmemelidirler, ki yaratılışlarının nuru kendisinden gitmesin. 

Talip uykusundan Allâh’ı zikir üzerine uyanmalı ve gönlünü Allah’a yöneltmeli başka şeylerin zikrinden korkmalıdır. Bâtını böyle olanlara ilâhi nurlar gelir, içleri bu nurla temizlenir. Böylelikle gönlünde ilâhi koku ve esintiler oluşur. Talip üzerine ilahi nur dökülmüş olarak uyanırsa şu duayı okumalıdır.

Sonra, kalkıp derhal abdest almalı ve gecenin sonuna kadar ya namaz veya zikrullah ile meşgul olmalıdır. Sonra, yine abdest almalı ve sabah namazına kadar birkaç rekât namaz daha kılmalıdır. Sabah ezanı okunmaya başlayıp müezzin ALLAHU EKBER deyince, müezzinle birlikte ALLAHU EKBER demeli ve ikinci ALLAHU EKBER arasında, şu duayı okumalıdır: 

(Ey azamet ve kibriyâ ehli, ey Ceberut ve izzetin müntehası, ey yardım ve kudretin sahibi, ey dünya ve âhiretin mâliki olan Allahım! İşittik, itaat ettik, gufranını niyaz ediyoruz ey Rabbimiz! Dönüş, ancak sanadır) 

Müezzin, ikinci defa ALLAHU EKBER deyince yine birlikte söylemeli, ezanın devamı müddetince müezzine kulak vermeli ve o ne söylerse aynen tekrar etmelidir. 

Ezan tamamlanınca, ezan duasını okumalı, eğer sünnet kılınacak vakit olmuşsa kalkıp sabah namazının iki rekât sünnetini kılmalı, birinci rekâtında KUL YA EYYÜHEL KÂFÎRUN ve ikinci rekâtta Fatiha’dan sonra KUL HÛVALLAHU EHAD sûrelerini okumalı ve daha sonra yedi veya on yedi kerre şu duayı okumalıdır: 

“Estağfirullâhe li zenbi fe sübhanallahi bi hamdi Rabbi.”

Daha sonra, aleyhissalâtü vesselâm efendimizin sabah namazlarının sünneti ile farzı arasında okudukları bu duayı okumalıdır:

Allahım Efendimiz Muhammed’e ve onun âline salât eyle!

Allahım! Senin fazl-ı kereminden, gönlümü sana bağlayacak darmadağınık hâlimi bir araya toplayacak, dağınık işlerimi birbirine yaklaştıracak, benden fitneleri defedecek, dinimi islâh, bâtınımı muhafaza edecek, zâhirimi yükseltecek, amelimi temizleyecek, yüzümü ağartacak, bana rüşdümü ilkâ edecek ve beni bütün kötülüklerden koruyacak bir rahmet isterim.

Allahım! Senden bir daha küfre düşmeyecek şekilde sâdık ve yakînî bir iman, beni dünya ve âhirette lutûf ve kereminin en yüksek mertebesine ulaştıracak olan bir rahmet istiyorum.

Allahım! Senin fazlından, kazalarda sabır ve kurtuluşu, şehidlerin mertebelerini, iyilerin yaşayışını, düşmanlara karşı gâlib gelmeyi ve Peygamberlerine arkadaşlığı isterim.

Allahım! Her ne kadar görüşüm kısa, amelim zayıf ve noksan da olsa, ihtiyacımı sana arz ediyorum. Ben senin rahmetine muhtacım.

Ey bütün işleri görüp gönüllere şifâ veren Allahım! Kudretinle, yan yana iki denizi birbirine karıştırmayıp aralarını ayırdığın gibi; beni de Cehennem azabından, helak oldum diye bağıranların kötü akıbetinden ve kabirlerin fitnesinden uzaklaştırıp korumanı istiyorum.

Allahım! İstemeye görüşümün yetişmediği, ulaşmaya amelimin zayıf kaldığı, niyetimin ve arzumun ulaşamadığı, kullarından herhangi birine vaad yahut vermeyi murâd ettiğin her türlü hayrı, candan arzular ve onları senden isterim, Ya Rabbelâlemin!

Allahım! Bizi haktan sapan ve saptıranlardan değil, hidayette olup hidayete vesile olanlardan, düşmanlarınla harb halinde, dostların için bir selâmet olan, insanları senin için seven ve halktan sana isyan edenlere de senin için düşmanlık eden kullarından eyle.

Allahım! Ben gücümün yettiği kadar sana duâ ediyorum. Kabul et. Kabul şendendir. Elimden gelen budur. Güven ve teslimiyetim sanadır.

Biz Allah içiniz, O’na döneceğiz. Kudret ve kuvvet ancak sağlam Kur’an ipinin ve doğru işin sahibi yüce Allah’a âittir.

Allahım! Senden, kıyâmet gününde emniyeti, ebedî günlerde de ahdini yerine getiren, çokça rükû ve secde eden, huzuruna yaklaştırdığın ve kabül buyurduğun sevgili kullarınla beni Cennete koymanı dilerim.

Gerçekten sen çok acıyan ve çok sevensin; dilediğini yaparsın. Ey İzzet ridâsına bürünüp herkese gâlip olan Allahım! Seni noksan sıfatlardan tenzih ederim.

Ey ululuk ridâsına bürünüp te onunla kullarına lutf eden Allahım! Seni noksan sıfatlardan takdis ederim.

Tesbih ve takdisi ancak kendisine lâyık olan Allah’ı teşbih ederim.

Sonsuz ihsan ve nimet sahibi Mevlâyı tenzih ederim.

Lütuf ve kerem sahibi Allah’ı takdis ederim.

Her şeyi ilmiyle bilip sayan Allah’ı her türlü noksanlıklardan tenzih ederim.

Allahım! Kalbime bir nûr ver. Kabrimde, kulağımda, gözümde, saçımda, tenimde, etimde, kemiğimde, kanımda, önümde, arkamda, sağımda solumda, üstümde, altımda benim için nur yarat. Allah'ım, nurumu artır, bana nur ver. Benim için nur yarat!”

Bu duaya devam edenlerin hiç birisinin asla mahrum kalmadıkları ve kalmayacakları hususunda bütün meşâyih ittifak etmişlerdir. 

Talip, bu duayı da okuduktan sonra, sabah namazının farzını da imamla ve cemaatle kılmalı, tesbih ve duadan sonra yerinden kalkmadan bu virdi okumalıdırlar: 

● El-hamdü lillahi yuvâf i ni'ameke ve yükâf i mezideke nahmedüke bi-cemi-i mehamidike külliha mâ alimnâ minhâ ve mâlem nâ'lem ve âlâ külli hâlin estagfirullah. 

“Hamd-ü senâ, nimetler veren ve onları çoğaltarak mükâfatlandıran Allahu Teâlâ’ya mahsustur. (Ey yüce Allah!) Bildiğimiz ve bilmediğimiz sana lâyık övgülerin hepsi ile seni överiz. Her zaman ve her yerde Allahu Teâlâ’dan af ve mağfiret dileriz.”

Böyle başlayan virdi, sonuna kadar yavaş yavaş, mânalarını düşünerek hiç acele etmeden, tecvit ve tertile riayet ederek okumalı ve daha sonra da MÜSEBBE ' AT-I- AŞERE okumalı, vakti varsa YÂ-SÎN-Î şerifi ve Saffât sûresini başından sonuna kadar tilâvet etmelidir. 

Bunlardan sonra: 

Okumalı, üç kere salâvat getirmeli ve tamamlayınca ellerini kaldırıp dua etmelidir. Güneş doğuncaya kadar da zikrullah ile meşgul olmalıdır. Güneş doğduktan ve bir süngü boyu yükseldikten sonra, kalkıp iki veya dört veya altı rekât ÎŞRÂK namazı kılmalı, sonra VÂKIA sûresini (izâ ve ka'at-il vâkıa'tü) sûresini okumalı, biraz daha zikrullah, salavât ve tesbih ile meşgul olduktan sonra, sağ yanı üzerine, başını gün batısına ve yüzünü kıbleye çevirmek suretiyle uyumalıdır. 

Bir iki saat kadar uyuduktan sonra, fakirlere ve dervişlere yoldaş olmalıdır ki, kendisine nurlu yollar açılsın. 

Uyku bahsinde şimdilik bu söylediklerimiz kâfidir. Înşâallahu Teâlâ, aşağıda zâhir ve bâtın bahsinde de bu konuya tekrar temas edeceğiz. 

Uykunun ve uyanıklığın asıllarını ve mânalarını öğrendikten sonra, şunu da iyi bilmelidir ki, böyle uyuyanlara uykunun hiçbir zararı yoktur. Onun için; Aleyhissalâtü vesselâm efendimiz: 

“Âlimin uykusu, cahilin ibadetinden hayırlıdır,” buyurmuşlardır. 

Evet, bilenle bilmeyen bir değildir. Bilen kişi işler, bilmeyen kişi ne işler? Fakat, âlimden murat odur ki, meşâyih terbiyesi ile gönlü Hak Teâlâ’nın tevhidinde dirilen âlimdir. 

Böyle bir âlimin, gözü uykuda bile olsa, gönlü Hak Teâlâ’ya münâcatta olur. Ten yani baş gözü uyur ama gönül yani can gözü uyumaz. Bu sebeple, söylediğimiz miktar uyku tâlibe zarar vermez. Kaldı ki, nice azizlerin uyumayı terk ederek sabaha kadar ibadet ile meşgul olduklarını da öğrendikten sonra, sen de içini ve dışını gerçeklere benzeterek bunların izlerinden gitmezsen, yolunu tamamlamadan şeytanın tuzaklarına yakalanırsın. Ebedî azaba giriftar olursun. Onun için, uykuyu rahat zannederek, sabahlara kadar uyumak olmaz.

Bu uyku rahatına olma mağrur,

Sakın ki, etmesin Haktan seni dur,

Ömür sermayesini yele verme,

Bidâ'atini kamusiyle verme.

Bu uyku, belki şeytan tuzağıdır;

Bütün azaların uyku bağıdır.

Uyuma gaflet ile her geceler,

İşittin hiç uyumadı niceler,

Eğer ki, uykuya hak dedi rahat;

Ve lâkin demedi, sabaha dek yat.

Şular ki uyudu, durmadı donla;

Tut anı evi oldu ona sinle.

Bil andan yek öten kümeste yednus, 

Çağırıp ÜZKÜRULLAH der o horoz, 

Bu uyku gaflet ile seni yıktı,

Ki akim, nefsin etinden sınıktı.

Seher uykuda bu donlar seherler,

Uyanıp kılmadı derd ile ahlar. 

Nice gaflet, nice uyku uyana, 

Zehi mağbunluk uykudan uyana. 

Ne yatırsın ey Eşref oğlu Rûmi, 

Göre âşıkları yatır uyur mu?