Kur'an'ın hakîkati, Kâbe'nin hakîkatidir. Bu hakîkatlerin üzerinde namazın hakîkati vardır.

Kâbe'nin Hakîkati ve Kur'an'ın Hakîkati, Namazın Hakîkatinin iki parçasıdır. Bütün ibâdetlerin nihayeti namazdır. Bu son makam üzerinde mâbudiyet makamı vardır (yani ibâdet edilen makam, ilâhi makam vardır).

Bir âyet-i kerime ve meâli;

"ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى هَدَىٰنَا لِهَٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلاَ أَنْ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ  لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رََبِّنَا بِٱلْحَقِّ"

– "Allah'a hamd olsun ki; buna bizi hidâyet eyledi. Allah bize hidâyet eylemeseydi; kendiliğimizden bunun yolunu bulamazdık. Rabbimizin resûlleri gerçeği getirdi..." (A'raf, 7/43)

Fakir'in (İmâm-ı Rabbânî Hz.nin) Rabbânî Kâbe olarak bulduğu ve açıkladığı sâfi nûr mertebesinden sonra, çok yüksek bir mertebe daha vardır ki o, Cenâb-ı Hakk'ın Kelâmı Kur'an-ı Kerim'in Hakîkati'dir.

Kâbe-i Muazzama, Kur'ân-ı Kerim'in hükmü gereği herkesin kıblesi olmuş ve her şeyin secdegâhı olmakla şereflenmiştir.

İmâm, Kur'an'dır. İmâma ilk uyan (me'mûm-i evvel) Kâbe-i Muazzama'dır.

Bu mertebe yani Kur'an-ı Kerim'in Hakîkati mertebesi, Hazret-i Zat'ın keyfiyeti olmayan  genişliğinin başlangıcıdır. Aynı şekilde, Hazret-i Zâtın, keyfiyeti olmayan ve benzersiz ayrı oluşunun da (imtiyazının da) başlangıcıdır.

Anlattığımız yüksek mertebe budur. Bu mukaddes mertebedeki genişlik en ve boy ölçüsüne göre değildir. Çünkü böyle bir şey, noksanlığın ve yaratılmışlığın nişanlarındandır. Bu, öyle bir iştir ki, tatmayan bilemez. Yine, bu mukaddes mertebedeki imtiyaz, bir farklılık ve ayrılık dahi değildir. Çün ki, böyle bir şey, cismin ve cismanî olmanın özelliği olan bölünme ve parçalanmayı gerektirir. Allahu Teâlâ (c.c), böyle bir mânâdan yana yüceliğe sahiptir. Bu yerde bir şeyi, bir şeyin gayrı varsaymak da düşünülemez. Çün ki, başkalık, ikilikten haber verir. Hatta burada varsayma, muhal kabilinden olduğu için, öyle varsayımlara da yer yoktur. Tatmayan bilemez.

Bir şiir:

Kuşumdan nasıl bir alâmet bildireyim;
– Anka veya Hâme (Hümâ) gibidir; Diyeyim...
Ankanın ismi vardır nâs arasında;
Kuşumun ismi yoktur ki söyleyeyim...

Biz, yine esas kelâma dönelim. Deriz ki:

– "Hakikat-ı Kur'an"

Diye anlattığımız mukaddes mertebeye, "nûr" denilmesinin de yeri yoktur.

Burada, nûr dahi, diğer Zât'a ait kemâller (zatî kemalât) gibi yolda kalır. Orada; keyfiyeti olmayan genişliğin ve benzeri olmayan ayırt edilmenin (imtiyazın) dışında asla bir şey bulunmaz. Allahu Teâlâ'nın;

"قَدْ جَاءَكُم مِّنَ ٱللَّهِ نُورٌ"

– "Allah'tan size nûr geldi..." (Mâide, 5/15)

Buyurduğu, nûrdan murad, Kur'an'ın nûru olsa dahi, bunun indirme ve indirilme (inzal ve tenzil) itibariyle olması mümkündür. Nitekim buna;

"قَدْ جَاءَكُم"

– "Size geldi." (Mâide, 5/15)

Kelimesi ile îma edilmektedir.

Üstte anlatılan mukaddes mertebenin üstünde bir mertebe vardır ki; cidden yüksektir. Bu da, namazın hakîkati olup onun sûreti; nihayet erbabından namaz kılanlarla kâimdir. Yani, bu hakîkatin sûreti, sona ulaşmış müntehi zatların bu şehâdet âleminde kıldıkları namazdır. Herhalde, Resulullah (s.a.v) Efendimiz'in mi'râc kıssasındaki:

– "Dur ya Muhammed! Allah namaz kılıyor..."

İfâdesi de, namazın hakikatına işaret etmektedir.

Evet...

Her noksandan beri ve her mevcuttan âri olan mertebeye (tenezzüh ve tecerrüd mertebesine) lâyık ibâdet, vücub mertebelerinden sâdır olur, meydana gelir.

[Vücub mertebesi: Ezeli tarzda ve hiç değişikliğe uğramayan, varlığı zorunlu olan ve vasıflarının zıddı düşünülemeyen İlâhlık mertebesi. İmkân âleminin, yaratılmış âlemin ötesindeki mertebe.]

İşte yüce mukaddes Hakkın zatına lâyık olan ibadet de, bu vücub mertebelerinden sâdır olmaktadır; başka değil. Âbid ve mâbud O’dur (İbâdet eden ve ibâdet edilen O’dur).

Bu mukaddes namaz mertebesinde, noksansız ve mükemmel bir keyfiyetsiz genişlik ve benzersiz bir imtiyaz (ayrıcalık) vardır. Kâbe'nin Hakîkati ve Kur'an'ın Hakîkati, bu hakîkatin yani Namazın Hakîkatinin iki parçasıdır. Namaz ise aslı üzere bulunmaktadır (yani namaz, "aslın aslı" ile bağlantılıdır). Zira, ibâdete lâyıklık (yani mâbudluk), orada gerçekleşir.

Bütün ibadetleri kendisinde toplayan Namazın Hakîkati, bu mertebede, yani vücub mertebesinde; kendi üstünde olan mukaddes mertebeye karşı ibâdettir. İbâdete layıklık (mâbudluk) hakkı, bu mukaddes mertebe için sabittir. Çün ki o, her şeyin aslı ve cümlenin sığınağıdır. İsterse keyfiyetsiz ve benzersiz olsun. Bu yerde, genişlik eksik olur, imtiyaz yolda kalır.

Kâmil velilerin ve peygamberlerin varacağı en son nokta; kulların ibadetlerin sonu olan, 'Namazın Hakîkatinin sonu'dur. Evvel âhir  salâtlar ve selâmlar onlara olsun.

Bu namaz makâmının üstünde,  hiç kimsenin herhangi bir şekilde ortaklığının olmadığı sırf mâbudluk makâmı vardır. Namaz makâmının yukarısındaki bu makamın bir ortağı bulunmadığından,  bu mâbudluk makâmına adım atılması imkânsızdır.

Hangi makam ki, orada âbid ve mabûd şaibesi vardır; orada bakma gibi adım atmanın da mecali vardır. Ama, muamele ki, sırf mabudiyete düşer; adım kusur kalır, seyir tamam olur yani seyahat biter. Lâkin, Sübhan Allah'a hamd olsun; oraya bakmak yasaklanıp, engellenmedi. Hatta orada, bu bakma hususunda, kâbiliyet kadar bir tâkat (güç) vardır.

Bir mısra:

Bu da olmasaydı, belâ olurdu...

– "Dur ya Muhammed.."

Emrinde, adımın kusuruna işaret edilmiş olması mümkündür. Verilen bu emrin mânâsı şudur:

– Ya Muhammed, dur ve adımını bunun üstüne atma. Çün ki, her noksandan beri ve her mevcuttan âri olan, Yüce Mukaddes Hazret-i Zat'ın vücûb mertebesinden sâdır olan namaz mertebesinin üstünde adıma yer yoktur (Çün ki orası sırf mâbudluk makâmıdır).

– Lâ ilâhe illellah (Allah'tan başka ilâh yoktur),

Kelime-i tayyibesinin hakikati de bu makamda gerçekleşir.

İbadete müstahak olmayan ilâhların nefyi (reddi) burada tasavvur edilir.

Kendisinden başka ibadete müstahak olmayan hakiki mâbudun isbâtı da (bu mâbudun Allah azze ve celle olduğu da), bu makamda hâsıl olur.

Âbidle mâbud (kul ile rabbi) arasının kâmil mânâda ayırt edilmesi de burada meydana çıkar. Âbid, mâbuddan burada ayırd edilir. Yani nasıl ayırt edilmesi uygunsa öyle.

[Kur'an'ın, Kâbe'nin ve Hz. Muhammed'in (s.a.v) Hakîkatleri:

Kur'ân'ın ve Kâ'be'nin hakîkatleri, Muhammed'in (s.a.v) Hakîkati'nin üstündedir. Bunun için, Kur'ân'ın Hakîkati, Muhammed'în Hakîkati'nin imâmı ve Kâ'be'nin Hakîkati, Muhammed'în Hakîkati'nin secdegâhı oldu. Bununla birlikte Kâ'be'nin Hakîkati, Kur'ân'ın Hakîkati'nin üstündedir. Kâ'be'nin Hakîkati mertebesinde tamâmen sıfatsızlık ve renksizlik vardır. Orada şân (şe'n) ve i'tibârların yeri yoktur. Tenzîh ve takdîs dahî o hazrete yanaşamaz (Yani orada, eksiklikten berilikten ve kutsallıktan da söz edilemez).

[Şuûnat: Şânlar. Allah'ın 'azze ve celle' hariçte mevcut sıfatlarının Zâtta mevcut olan kaynaklarıdır. Meselâ; Halk (yaratma) sıfatının şen'inin, Hâlik (yaratıcı) olması gibi. En Mukaddes Zât'tan yaratılmışlara doğru sıra şu şekildedir: Zât, şuûnlar, sıfatlar, isimler, fiiller.]

Mısra:

Orada olan her şey, beyândan da yüksektir. (Yani oradaki hiçbir şey dile gelmez, dile sığmaz, ifade edilemez.)

Bu öyle bir ma'rifettir ki, bugüne kadar evliyâdan hiç biri bu hususta ağzını açmamış, dilini oynatmamıştır. Hattâ îmâ ve işâretle dahî bundan bahsetmemiştir. Bu fakîri bu büyük ma'rifetle (irfan bilgisiyle) şereflendirdiler ve kendi akranı [yani büyük evliyâ] arasından seçtiler. Bütün bunlar Allah'ın Resûlü ve sevgilisinin sadakası olarak, O’nun hürmetine verilmiştir.

Şunu da bildirelim ki, Kâ'be'nin sûreti, eşyânın secdegâhı olduğu gibi, Kâ'be'nin hakîkati de, eşyânın hakîkatinin secdegâhıdır. Şaşılacak bir söz söylüyorum ki, şimdiye kadar onu kimse işitmedi, bir haberci haber vermedi.

Allahu Teâlâ’nın bana mahsûs kıldığı lütûf ve keremiyle, bana ilhâm edip bildirmesiyle derim ki:

Resûlullah’ın (s.a.v) âhirete intikâlinden bin bir kaç sene sonra (bin seneden sonraki süreçte), bir zamân gelecek. O zamân Hakîkat-i Muhammedî kendi makâmından yükselecek ve Hakîkat-i Kâ'be makâmı ile birleşecek. O zaman Hakîkat-i Muhammedî, Hakîkat-i Ahmedî ismini alır ve Yüce Sultan Ehâd Zat'a kavuşur. Ve her iki mübârek isimden bir tek isimlendirilen ortaya çıkar. Önceki makâm da Hakîkat-i Muhammedî'den boşalmış olur. Bu durum, Îsâ Âleyhi's-selâmın gökten inip, Muhammed Âleyhi's-selâmın şerî'ati ile amel etmesine kadar devâm eder. O zaman geldiğinde de, Hakîkat-i Îsevî, kendi makâmından yükselerek, boş kalmış olan Hakîkat-i Muhammedî makâmına yerleşir. (Mebde' ve Me'âd)

Mebde' ve Me'âd risâlesindeki "Kâ'be'nin sûreti, Hz. Muhammed’in Sûretinin secde yeri olduğu gibi, Kâ'be'nin Hakîkati de Hz. Muhammed’in Hakîkati'nin secde yeridir" şeklindeki sözümüzün mânâsı nedir? Bu sözden, Kâ'be'nin Hakîkatinin Hakîkat-ı Muhammedî'den daha üstün olduğu anlaşılmaktadır. Hâlbuki âlem ve içindekilerin Hz. Muhammed'in (s.a.v) hürmetine yaratıldıkları bilinmektedir. Âdem ve oğulları onun sâyesinde nasiplenmektedir. O olmasaydı kâinât yaratılmazdı ve Râblık ortaya çıkmazdı (rubûbiyyet zuhûr etmezdi). Nitekim bu konuda hadisler nakledilmiştir.

Bilmek gerekir ki, Kâ'be'nin sûreti taş ve sıvadan ibâret değildir. Çünkü faraza taş ve sıva ortada olmasa bile Kâ'be yine Kâ'be'dir ve mahlûkâtın secde yeridir. Belki Kâ'be'nin sûreti âlem-i halktan olmakla birlikte, emir âlemindeki şeylerin (eşyânın) hakîkatleri gibi bâtındır, his ve hayâl sahasının dışındadır. Hissedilir âlemdendir ama hiç hissedilmez. Her şeyin yöneldiği yerdir ama hiç yönelişte değildir. Yokluk elbisesi ile örtülü bir varlıktır. Varlık kisvesi içinde kendini gösteren bir yokluktur. Bir yöndedir ama yönsüzdür, bir mekânda ama mekânsızdır. Hulâsa 'hakîkat' gibi olan bu 'sûret', hayret verici bir şeydir ve akıl onu idrâkten âcizdir, akıllı insanlar da onu dile getirmekten mahrumdur. Sanki mâhiyeti bilinmeyen âlemden bir nümûneye sahiptir, onda benzersizlikten bir nişan hazırlanmıştır. Evet, böyle olmasaydı secde edilmeye lâyık olmazdı. Varlıkların en hayırlısı olan Efendimiz (s.a.v) kendi arzusuyla onu kıble edinmedi. "Orada apaçık alâmetler vardır" (Âl-i İmrân, 3/97) âyeti onun hakkında açık ve kesin hükümdür. "Oraya giren emniyet içinde olur" (Âl-i İmrân, 3/97) ifâdesi onun için bir övgüdür. Allah’ın evidir, sâhibinin onunla özel bir münasebeti vardır. Mâhiyeti bilinmeyenin onunla mâhiyeti meçhul bir irtibâtı vardır. "En güzel sıfatlar Allah’a âittir" (en-Nahl, 16/60).

Hakîkatin köprüsü olan mecâz âleminde (yani gerçeğin köprüsü olan, kendisi gerçek olmayan şu dünyada) ev şeklinde kurulmuştur ve ev sâhibinin dinlenme (!) yeridir. Gönül ehli için oturup kalkılacak yer her ne kadar çok ise de, bu öyle bir evdir ki, yabancıların (ağyârın) sıkıntısından habersizdir ve sevgilinin dinlenme (!) yeridir. "Ancak mü'min kulumun kalbine sığarım" kudsî hadîsinin hükmü, mâhiyeti bilinmeyenin tecellîsinin sığdığı yeri anlatmakta ise de, kalble, Allah’ın evi olma ilişkisi nereden meydana çıkar? Evin gereklerinden olan; yabancıların (ağyarın) sıkıntısından uzak olma nereden gelir?

Orada gayr ve gayrılığın (Kâ'be'de başkalığın ve başkalarının) yeri olmadığına göre, şüphesiz mahlûkâtın secde yeri olur. Çünkü gayrıya secde olmaz, gayrılık secdeye aykırıdır (Yani, madem ki Allah'tan başkasına secde edilmez ve madem ki Kâbe yönüne secde edilmektedir o halde orada başkası yoktur). Allah Resûlü Hz. Muhammed (s.a.v) kendi tarafına secde edilmesine izin vermedi. Allah’ın evi (Beytullah) tarafına aşk ve şevk ile secde etti. (Kâ'be ile Hz. Muhammed (s.a.v) arasındaki) farkın sırrını buradan anla! Secde eden ile secde edilen arasında çok fark vardır.

Ey kardeş! Kâ'be-i Mu'azzama'nın sûreti hakkında bir miktar bilgi sâhibi olduktan sonra, şimdi de Kâ'be'nin Hakîkati hakkında bir şeyler dinle!:

Kâ'be'nin Hakîkati (Hakîkat-ı Kâ'be) Allahu Teâlâ’nın mâhiyeti bilinmeyen Zâtı'ndan ibârettir. Zuhûr ve gölge olma tozlarından hiç birisi ona ulaşamamıştır. Secde ve ibâdete lâyıktır. Bu hakîkat için, "Hz. Muhammed’in Hakîkati'nin secde ettiği yerdir" demenin ne mahzûru olabilir? Onun, bundan (yani Hakîkat-ı Kâ'be'nin, Hakîkat-ı Muhammedî’den) üstün olduğunu söylemenin ne kusuru olabilir? Evet, Hakîkat-ı Muhammedî, âlemin diğer fertlerinin hakîkatlerinden daha üstündür. Ancak Hakîkat-ı Kâ'be-i Mu'azzama bu âlemden değildir ki onunla mukâyese edilsin. Onun üstünlüğü konusunda duraklanmıştır. İlginçtir ki, bu iki şans sâhibinin (yani Kâ'be ve Hz. Muhammed’in) secde eden ve secde edilen olma noktasında sûretlerindeki farklılık, akıl ve ilim sâhibi insanları; onların hakîkatlerinin de üstünlükte farklı olacağı fikrine götürmemiştir. Bu sebeple (bana) îtirâz ettiler, kötülemek için ağızlarını açtılar. Allahu Teâlâ onlara insaf versin de anlamadan eleştirmesinler.

"Ey Rabbimiz! Günahlarımızı ve işimizdeki taşkınlığımızı bağışla; ayaklarımızı (yolunda) sâbit kıl; kâfirler topluluğuna karşı bizi muzaffer kıl!" (Âl-i İmrân, 3/147). (Mükâşefât-ı Gaybiyye)

Allah'ın Resulü Muhammed de, diğer insanlar gibi halk âlemi ile emir âleminden bir araya gelmiştir. Allahu Teâlâ, ona salât ve selâm eylesin.

Ve onun halk âleminde terbiyesine gelen isim, Âlim isminin şen'idir. O'nu emir âleminde terbiye eden ise; bu itibarî şen'in varlığının başlangıcı olan mânâdır.

Dolayısıyla, Hakikat-ı Muhammediye, Âlim isminin şen'inden ibarettir. Hakikat-ı Ahmediye ise; anlatılan şen'in başlangıcı olan mânâyı ifâde etmektedir.

Yani Efendimizin (s.a.v) halk âleminde terbiyesine gelen Hakikat-ı Muhammediye'dir. Emir âlemindeki terbiyecisi ise Hakikat-ı Ahmediye'dir.

Kâbe-i Rabbânî'nin Hakîkati ise; anlatıldığı üzere, Hakîkat-ı Ahmediye'den ibarettir (Yukarıda; "Ve her iki mübârek isimden bir tek isimlendirilen ortaya çıkar." cümlesi geçmişti. Bu cümle ile anlatılmak istenen; Hakîkat-ı Muhammediye'nin yükselip Hakîkat-i Kâ'be ile birleşerek Hakikat-ı Ahmediye ismini almasıdır. İki hakîkatten tek bir hakîkatın ortaya çıkmasıdır.)

Dolayısıyla, Kâbe-i Rabbâniye'nin Hakîkatı'na, Hakîkat-ı Muhammediye nâmına secde edilmiş olmaktadır. Zira Kâbe-i Rabbaniye'nin Hakîkati, yukarıda da anlatıdığı üzere ayniyle Hakîkat-ı Ahmediye'dir ki; Hakîkat-ı Muhammediye onun gölgesidir. Böylece, Kâbe'ye secde edilmesi de, zarurî mânâda Hakîkat-ı Muhammediye içindir.

Bir risâlede, Hâce Ahrâr (k.s) hazretlerinin, "Gerçekte Kur'an, aynü'l-cem' mertebesinden, yani Allahu Teâlâ'nın Zâtının Ehâdiyyeti mertebesindendir" dediği yazılmaktadır. Buna göre Mebde' ve Me'âd risâlesinde yazmış olduğunuz, "Kâbe-i Rabbânî'nin Hakîkati, Kur'an'ın Hakîkati'nin üstündedir" sözünün anlamı nedir?

Burada geçen, Allahu Teâlâ'nın Zâtının Ehâdiyyeti'nden maksat, hiçbir sıfatın ve şe'nin düşünülmediği soyut (mücerred) Zâtı değildir. Çünkü Kur'ân'ın Hakîkati'nin kaynağı, sekiz sıfattan biri olan kelâm sıfatıdır. Kâbe'nin Hakîkati ise, sıfatların ve şe'nlerin renklerinden pâk ve uzak olan (telvininden münezzeh olan) bir mertebeden gelmektedir. Bu itibarla da üstünlük Kâbe'nin Hakîkatine aittir. (Mektûbat)]