MEVZUU:
Uruc, nüzul (yükselme, iniş) ve diğer hallerin beyanı..
NOT: İmâm-ı Rabbânî Hz. bu mektubu büyük şeyhi Muhammed Bakibillah'a yazmıştır.
***
Talep babında (istek kapısında) en az duranlardan birinin arzuhalidir.
İltifat dolu mektubunuzu, Mevlâna Alâaddin ulaştırdı. Zikredilen mukaddimelerden her birinin keşfi zımnında; vaktin müsaadesi nispetinde karalama yaptım.
Bu yazılan bilgileri tamamlayacak, daha mükemmel bir şekle getirecek mânâlar da akla geldi. Fakat, bu mektubu getirenin hemen yola çıkması; onu yazma fırsatı vermedi. İnşaallah, tez zamanda, onu da emrinize sunacağım.
Şu anda, başka bir risâle yolluyorum; bunu temize çekmişim.
Bu risâlede, arkadaşlardan bazılarının arzusunu yerine getirdim.
Onlar, benden istemişlerdi ki: Bu tarikatta kendilerine faydalı olacak nasihatleri kendileri için yazayım; onun mânâları ile amel edeler. Gerçek şu ki: Görülmemiş güzel bir risâle oldu; bereketi de çok..
Onu yazdıktan sonra mâlum oldu ki: Resulullah (ﷺ) efendimiz mânâ âleminde; ümmetinin, toplu halde çokça meşâyihi ile hazır olmuştu. Elinde de bu mübarek risâle vardı. Kemal derecesinin keremi icabı onu öpüyor ve meşâyihe göstererek şöyle buyuruyordu:– Lâyık olan odur ki, bunda bulunan itikad işleri tahsil yollu biline..
Bu ilimlerle saadet bulan cemaat ise; nurlu, mümtaz, aziz varlıklar olarak, Resulullah (ﷺ) efendimizin karşısında duruyorlardı.
Hâsılı: Resulullah (ﷺ) efendimiz, bu rüyanın yayılması ve açıktan anlatılması için, o mecliste bu Fakir'e emir verdi. Bir mısra:
Keremli zatlarla olan işte neden güçlük olsun;
***
Huzurunuzdan ayrıldıktan sonra; içimde, irşâd makamı için pek bağlılık kalmadı. Sebep: Daha yükseğe meyil arzusunun varlığı..
İstiyorum ki: Zaviyede bir müddet oturup kalayım. İnsanlar, arslan ve kaplan misali görünmekteler..
Uzlet ve inziva azmi, samimi geliyor; ancak, istihare bu matluba muvafık düşmüyor.***
Yakınlık derecelerinin sonsuzluğunun da sonsuzluğuna yükselmek; ne kadar bunun sonu yok ise de, müyesser oldu. Fakat, o kadar da kolay olmadı; çünkü haller daima değişmektedir.
–«Zira o, her anda bir başka şe'ndedir.» (55/29)
Meâline gelen âyet-i kerime, bu mânâda açıktır.
Hülâsa: Allah-ü Teâlâ'nın dilediği nisbette beni, cümle meşâyihin makamlarından geçirdiler. Bu mânâda bir şiir şöyledir:Aldı gülü kerem ehli zatların elleri;
Uzattılar Yüce Zat'a tuttular ileri.
Bu işte, meşâyih ruhaniyetinin tavassutunu (vâsıtalığını, aracılığını) saymaya kalksam; iş uzar ve bıktırır.
Hâsılı: Cümleten, asıl olan makamlardan geçirildim; tıpkı gölge makamlarını geçişim gibi.. Evvelden de evvel, illetsiz, sonu olmayan bu inayetleri nasıl anlatayım? Yazılması mümkün olmayan, Velâyet ve kemalât çeşitleri bana sunuldu.
***
Zilhicce ayında, nüzul (iniş) derecelerinden kalp makamına indim. İşbu makam: Tekmil ve irşâd makamıdır. Lâkin, bu makamın tamama ermesi, tekmili için bazı şeyler mutlaka lâzım. Bunları bulmak da nasıl müyesser olur ki? Bu iş kolay değildir..
Murad olma durumunun varlığı ile, menziller kat edilir. Müridlere Nuh Nebi ömrü verilmiş olsa dahi, kolayını bilemezler. Gerçek o ki, bu husus: Murad olanlara mahsustur; müridlere burada yer yok..Efrâd zatların son yükseldiği makam ise; asıl olan makamın ilkidir; hepsi bu kadar.. Efrâd zatların bundan öteye geçmeleri yoktur.
– «Bu Allah'ın fazlıdır; onu dilediğine verir. Ve Allah büyük fazlın sahibidir.» (62/4)
Meâlinde gelen âyet-i kerime bu mânâya açıktır.
İşte; tekmil ve irşâd mertebelerinde durmanın iç yüzü budur..
Bu arada 'nurun görünmez yokluğu', ancak şu sebebe dayanır: 'Gayb zulmeti nuru'nun zuhuru ('gayb karanlığı nuru'nun görünmesi).. Bundan başka bir şeye yorulmaz.
İnsanlar, anlatılanın dışında bazı şeyleri hayalhanelerinde yoğururlar ki, onlara itibar etmek doğru değildir.
Bu mânâda bir şiir:
Ahmaklar ne anlar büyüklerin hallerinden;
Kısa sözle selâmla, sessiz geç önlerinden.
Anlatıldığı gibi olan zanların, zarar ihtimali çok fazladır. Bu GÖNLÜ KIRIK (İMAM-I RABBANÎ Hz. kendisini kasd ediyor) olanın, hallerine karşı; onların hayalât nazarlarını kapama emri yerindedir. Zira o gibi nazarların da, kendilerine göre bakacak yerleri vardır.
Şu dahi bu mânâda bir başka şiir:
Eriteni ayıplamayın varlığını;
Hak'ta, sakının çekmeyin dargınlığını.
(Varlığını Hak'ta kaybedeni ayıplamayın;
Onu darıltmaktan sakının.)
Yüce Sultan Hakkın gayreti üzerine düşünmek lâzımdır. Yüce Hakkın dilediği bir işin noksanlığına kâil olup kelâm etmek cidden uygun değildir. Aslında böyle bir şey, o Yüce Zat'la çekişmeye girmektir..
***
Az önce anlatılan kalp makamına nüzul; hakikatta fark (ayırt etme) makamına nüzuldür ki, irşâd makamıdır.
Bu yerde görülen fark, nefsin ruhtan, ruhun dahi nefisten ayırt edilmesinden ibarettir. Ama, nefsin ruh nuruna girişinden sonra.. Fakat, özünde birlik olan bir mânâ için.Anlatılan giriş olmadan evvel; cem ve farktan anlaşılan mânâ bir sekir (mânevi sarhoşluk) halinden ileri gelir.
Yüce Hakkı, halktan ayrı ve açılmış görmeyi sanırlar ki fark makamıdır; bu bir hakikat değildir. Hattâ, anlatılan ruhu da Hak sanırlar. Ayrıca, ruhun nefisten ayırt edilişini, farklı durumunu da, Hakkın müfarakatı (fark edilmesi, ayrılması) sanırlar. Halbuki, Yüce Hakkın imtiyazlı durumu, halkın çok çok ötesinde yüce ve mukaddes bir mânâ taşır.
Üstte anlatılan kıyas, ekseriyetle sekir erbabının bilgileridir; işin gerçek yüzü onlardan kaybolmuştur.
İşin aslı, Sübhan Allah'ın katındadır.***
Cezbe ve sülûk erbabının ilimlerini ve bu iki makamın her birini, tafsilatı ile bir başka risalede yazdım. Mübarek nazarınız ona değerse şeref bahşedecektir inşaallah.
Hakîkat Kitâbevi Tercümesi