ONALTINCI MEKTÛB

Bu mektup, yine yüksek mürşidine yazılmıştır. Yükselmede ve inmedeki hâlleri bildirmektedir:

Talebenizin en aşağısı sunar ki; Mevlana Alaüddin okşayıcı mektubunuzu getirdi. Yazılı olan şeyleri açıklamak için zaman buldukça müsvedde hazırladım. O bilgileri tamamlayıcı birkaç şey daha düşündük ama bunları yazamadan mektup yola çıktı. İnşallahü tebareke ve teala ayrıca yüksek kapınıza sunulur. Şimdi temize çekilmiş olan başka bir kitap gönderildi. Bu kitap, dostlarımızdan birkaçının dileği üzerine yazıldı. Bu yolda faydalı olacak nasihatlerin yazılmasını istemişlerdi; buna göre çalışacağız demişlerdi. Doğrusu eşi olmayan, çok faydalı bir kitap oldu. Onu yazdıktan sonra Resûlullah “aleyhissalâtü vesselâmü vettehıyye” hazretlerinin, ümmetinin âlimlerinden birçoğu ile hazır oldukları anlaşıldı. Bu kitabı mübarek eline aldı; merhameti çok olduğundan onu öptü, âlimlere göstererek “Böyle iman etmek lazımdır” buyurdular. Bu bilgileri öğrenmekle şereflenenler nurlu, herkesten yüksek idiler ve çok kıymetli idiler. O Server’in “aleyhissalâtü vesselâm” karşısında ayakta idiler. Sözü uzatmayalım; bu hâli herkese bildirmek için bu fakire emir buyurdular.

Farsça mısra tercümesi:
Kerîmlerle yapılan işler zor olmaz.

Yüksek huzurunuzdan ayrıldığım günden beri gözüm hep yukarıda olduğu için irşat makamına o kadar hevesim kalmadı. Çok zaman oluyor ki bir köşeye çekilip oturmak istiyorum. Benimle oturmak, konuşmak isteyenler gözüme aslan ve kaplan görünüyor. Herkesten uzaklaşmaya karar vermiştim; fakat istihare uygun gelmedi. Maksada yaklaştıran dereceler sonsuz ise de çok yukarılara yükselmek oluyor. Götürüyorlar ve getiriyorlar. Allahü teâlânın dilediği yere kadar götürdüler. Büyüklerin hepsinin makamlarından geçirdiler.

Farsça beyit tercümesi:
Bu aşağı aralıktan bir gül aldılar,
Elden ele, yüksek yere ulaştırdılar.

Bu arada büyüklerin ruhlarının yardımlarını yazacak olsam çok uzun sürer. Kısaca bildiriyorum. Zıl makamlarından geçirdikleri gibi bunların aslı olan makamların hepsinden de geçirdiler. Allahü teâlânın ihsanlarından hangi birini yazayım? Dilediği kulunu sebepsiz kabul ediyor. Velâyetin çok çeşitlerini, yüksek derecelerini gösterdiler. Hangi birini yazacağımı bilemiyorum. Zilhicce ayında derecelerden indirerek kalbin velâyeti makamına kadar getirdiler. Burası başkalarını yükseltebilmek ve irşat etmek makamıdır. Fakat bu makam için daha tamamlayıcı ve olgunlaştırıcı şeyler lazımdır.

Farsça mısra tercümesi:
Buna ne zaman kavuşulur, iş kolay değildir.

Sevilenlerden, istenilenlerden olup o kadar çok konaklardan geçirdiler ki müridler, isteyiciler, Nuh aleyhisselamın ömrü kadar çalışsalar buna kavuşamazlar. Böyle ilerlemek yalnız istenilenler için olsa gerek. Müridler bu yola adım bile atamazlar. Çünkü efradın çıkabilecekleri makam, asıl olan makamların başlangıcıdır. Efradın çoğu buraya yol bulamaz bile. Bu, Allahü teâlânın öyle bir ihsanıdır ki dilediğine verir. Allahü teâlâ büyük ihsan sahibidir.

İrşat ve tekmil mertebelerinde durup kalmanın sebebi budur. Nurun bulunmaması da gayb karanlığının yayılmasından ileri gelmektedir. Başka bir sebep yoktur. Herkes kendi hayallerinden bir şeyler söylüyor; bunlara kıymet vermemelidir.

Farsça beyit tercümesi:
Âlimi anlamaz cahil, söyler hep kelam,
Onun için sözü kısa kes, sabret vesselam.

Hayal ile, zan ile söylenen şeyler üzerinde durmak çok zararlı olabilir. O kimselere söyleyiniz ki bu gönlü yaralının hâllerinden hayal olan bakışlarını çevirsinler. Bakmak için yer çoktur.

Farsça beyit tercümesi:
Kaybolmuşum beni aramayın,
Kaybolanlara bir şey söylemeyin.

Allahü teâlânın gayretini, gazabını düşünmelidir. Allahü teâlânın yükseltmek istediği bir şeyi aşağı düşürücü şeyler söylemek çok uygunsuz olur. Allahü teâlâya karşı gelmek olur. Kalp makamına inmek, hakikatte fark yani ayrılık makamına inmektir ki (İrşat makamı)dır. Burada fark demek; nefsin ruhtan ve ruhun nefesten ayrılması demektir. Bundan önce cem ve fark makamlarından anlaşılan şeyler sekir yani şuursuzluktan idi. Hakk’ı halktan yani Allahü teâlâyı mahluklardan ayrı görmeye (Fark makamı) diyorlar; bu doğru değildir. Böylece bu ruhu hak sanıyorlar ve bunun nefesten ayrılmasını görmeye, Hak teâlânın mahluklardan ayrılmasını görmek diyorlar. Sekr hâlinde olanların edindikleri bilgilerin çoğu böyledir. Çünkü işin doğrusu orada bulunmaz. Her iş Allahü teâlânın emri ile olur. Cezbe ve sülük sahiplerinin bilgilerini ve bu iki makamın ne olduklarını ayrı bir kitap hâlinde uzun yazdım. Yüksek huzurunuza sunulacaktır.


Abdulkadir Akçiçek Tercümesi