Bu mektup, yine Nakib Seyyid Şeyh Ferid’e “rh.a.” yazılmıştır. Allahü teâlânın var ve bir olduğu ve Muhammed aleyhisselamın O’nun resulü olduğu bedihidir, pek meydandadır. Düşünmeye bile lüzum olmadığını bildirmektedir:

Allahü teâlâ sizi, kerim olan babalarınızın yolundan ayırmasın. Onların en üstünü olan birincisine ve geri kalanların hepsine bizden dualar ve selamlar olsun! Allahü teâlânın var olduğu ve bir olduğu; hatta Muhammed aleyhisselamın O’nun resulü olduğu ve hatta onun getirdiği her emrin ve haberlerin doğru olduğu güneş gibi meydandadır. Düşünmeye, ispat etmeye hiç lüzum yoktur. Kalbin bunlara inanması için kalbin bozuk olmaması, manevî hastalığı bulunmaması lazımdır. Kalp hasta ve bozuk olunca kalbin inanması için akıl ile düşünmek, incelemek lazım olur. Ancak bu suretle kalp (tasfiye) bulur, yani hastalıktan kurtulur. (Basiret)den yani kalp gözünden manevî perde kalkarsa bunlara seve seve inanılır.

Mesela safrası bozuk kimse şekerin tadını duymuyor. Şekerin tatlı olduğunu ona anlatmak, ispat etmek lazım olur. Fakat safra hastalıktan kurtulunca ispat etmeye lüzum kalmaz. Hastalıktan dolayı ispat etmek lazım olması, şekerin tatlılığına bir kusur vermez.

Şaşı olan, bir şeyi iki görür ve iki kişi var sanır. Şaşıdaki göz hastalığı, karşısındaki bir şeyin iki olmasını icap ettirmez. O iki gördüğü hâlde görünen yine birdir. Bunun bir olduğunu ispat etmek çok zordur.

Din bilgilerini akıl ile ispat ederek kalbe inandırmak kolay değildir. Yakînî, vicdanî bir iman elde etmek için ispat yoluna gitmektense kalbi hastalıktan kurtarmak lazımdır. Nitekim safra hastasını şekerin tatlı olduğuna inandırmak için ispat etmeye kalkışmaktansa onu hastalıktan kurtarmak lazımdır. [Safrası bozuk olan hastaya] şekerin tatlı olduğu ne kadar ispat edilirse edilsin, yakîn hasıl edemez. Çünkü şeker ağzına acı gelmekte, vicdanı acı olduğunu bilmektedir.

İnsanlarda bulunan nefs-i emmâre din bilgilerine inanmamakta; tabiatı, yaratılışı İslamiyet’e uymamaktadır. İslamiyet’in doğruluğunu ispat için ne kadar uğraşılırsa uğraşılsın, hasta olan kalpte buna yakîn hasıl olması çok güç olur.

Şems suresi dokuzuncu ayetinde mealen, (Nefsini tezkiye eden kurtuldu. Nefsini günahta, cehalette, dalalette bırakan ziyan etti) buyuruldu. (Mevâkib Tefsiri)’nde diyor ki: (Nefis tezkiye edilince kalp tasfiye bulur. Yani nefis kötü isteklerden kurtarılınca kalbin mahluklara, haramlara bağlılığı kalmaz. Farsça beyit tercümesi:

Haramları istemekten kesilmedikçe nefis,
Kalp ilahî nurlara ayna olamaz hiç!

Nefsin kötülükleri, pislikleri demek İslamiyet’in beğenmediği, haram ettiği şeyler [yani dünya] demektir). Şimdi bazıları; Allahü teâlânın fena dediği, yasak ettiği şeylere moda, asrîlik, ilericilik diyor. Allahü teâlânın beğendiği, emrettiği şeylere gericilik, cahillik diyor. Haram işleyenlere sanatkâr, aydın, ilerici insan; Müslümanlara mürteci, yobaz, gerici diyenler oluyor. Bunlara aldanmamalı. Dini, Ehl-i sünnet âlimlerinin kitaplarından öğrenmelidir.]

Görülüyor ki bu açık, parlak İslamiyet’e ve temiz, doğru yola inanmayan kimsenin kalbi; şekerin tadını anlayamayan safralı gibi hastadır. Farsça mısra tercümesi:

Bir kimse kör ise güneşin suçu ne?

Seyr ve sülûktan [yani tasavvuf yolunda ilerlemekten] maksat; nefsi tezkiye ve kalbi tasfiye etmektir. Yani nefsi ve kalbi hastalıklardan kurtarmaktır. Bakara suresinde, (Kalplerinde hastalık vardır) mealindeki dokuzuncu ayet-i kerimede bildirilen hastalık tedavi edilmedikçe hakikî iman ele geçmez. Bu afetler var iken akıl yolu ile kalpte hasıl olan iman, imanın suretidir. Çünkü nefis bu imanın tersini istemekte, küfründe inat ve ısrar etmektedir. Böyle iman, safra hastasının şekerin tatlı olduğuna iman etmesi gibidir. Her ne kadar inandım dese de vicdanı şekeri acı bilmektedir. Safrası düzeldikten sonra şekerin tatlı olduğuna hakikî iman hasıl olur. İmanın hakikati de nefsin tezkiyesinden ve kalbin itminanından sonra kalpte hasıl olur. [İtminan, hakikî inanmak demektir.] İşte böyle hakikî iman yalnız evliyada bulunur ve elden gitmez. Yunus suresinde, (Biliniz ki Allahü teâlânın evliyası için azap korkusu, nimetlere kavuşmamak üzüntüsü yoktur!) mealindeki altmış ikinci ayet-i kerimedeki müjde, böyle iman sahipleri içindir. Allahü teâlâ hepimizi bu kâmil, hakikî imanla şereflendirsin! Amin. [63. mektubu okuyunuz!]

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi