Bu mektup, Seyyid Mahmud’a gönderilmiştir. Tasavvuf büyüklerinin yolunu ve Ashab-ı kiramın şanının yüksekliğini bildirmektedir:

Kıymetli iltifatnamenizi almakla şereflendik. Büyüklerimizin “rahmetullahi teâlâ aleyhim ecmaîn” yazılarını zevkle okuduğunuzu anlayınca, birkaç kelime yazarak göndermek icap etti. Böylece sualiniz cevaplandırılmış ve arzunuza teşvik edilmiş olur.

Yavrum! Büyüklerimizin seçtiği tasavvuf yolu yedi basamaktır. Nitekim insan da yedi ayrı cevherden yapılmıştır. Bu basamaklardan ikisi beden ile nefsin yolu olup âlem-i halktandırlar. Beş basamak ise âlem-i emrdendir ve kalp, ruh, sır, hafi ve ahfanın yoludur. Bu yedi basamaktan her biri geçildikçe nurdan ve zulmetten on bin perde açılır. Nitekim, (Allahü teâlâ ile kul arasında nurdan ve zulmetten, yetmiş bin perde vardır) buyurulmuştur. Âlem-i emrde olan birinci basamakta Allahü teâlânın (Sıfât-ı ef’âliyye)si tecelli eder. İkinci basamakta (Sıfât-ı hakîkıyye)si tecelli eder. Üçüncü basamakta Zat-ı ilahînin tecellileri başlar. Erbabına saklı olmadığı gibi bu tecelliler artar. Salik, her basamakta kendinden uzaklaşır ve Hak teâlâya yaklaşır. Yedi basamak bitince yakınlık da tamam olur. Fena ve Beka ile şereflenir. Velâyet-i hâssa denilen makama erişir.

Büyüklerimiz bu yola âlem-i emrdeki basamaktan başlıyorlar. Bu beş basamağı aşarken âlem-i halkı da aşıyorlar. Başka tasavvuf büyükleri ise önce âlem-i halktan başlıyor. Bu iki basamağı atlamak için senelerce uğraşıyorlar. Bunun için büyüklerimizin yolu en kısa yoldur. Başkalarının sonda kavuştuklarını, bu büyükler başlangıçta ele geçirir. Farsça mısra tercümesi:

Gül bahçemi gör de baharımı anla!

Bu büyüklerin yolu Ashab-ı kiramın “aleyhimürrıdvân” yoludur. Hayrü’l-beşerin “sallallahü aleyhi ve sellem” sohbetinde [ve mübarek nazarları karşısında] bir kere bulunmakla Ashab-ı kiramdan her biri öyle bir dereceye yükselirdi ki; onlardan sonra gelen evliyanın en büyüklerinden pek azı, en son olarak bu dereceye yükselebilmişlerdir. Bundan dolayı Uhud gazvesinde Hazret-i Hamza’nın “radıyallahü anh” şehit olmasına sebep olan Vahşî “radıyallahü anh” iman edip bir kere Peygamberin “s.a.v” huzurunda bulunduğu için, Tâbiîn’in en üstünü olan Veysel Karânî’den efdal olmuştur. [Bunun için Vahşî’ye dil uzatmamalıdır. Şarap içip had olarak sopa vuruldu sözü doğru değildir.] Büyük İslam âlimi Abdullah ibni Mübarek’e, “Muaviye ile Ömer bin Abdülaziz’den hangisi efdaldir?” diye sorulduğunda; “Resulullah’ın ‘s.a.v’ yanında giderken Muaviye’nin ‘radıyallahü anh’ bindiği atın burnuna giren toz, Ömer bin Abdülaziz’den yüzlerce kat daha kıymetlidir” buyurdu. [Ashab-ı kiram “aleyhimürrıdvân” onlardır ki Allahü teâlâ onları Habibinin “s.a.v” meclisine, sohbetine layık olarak halk etmiştir.]

Büyüklerimiz Ashab-ı kiramın “aleyhimürrıdvân” yolunda yürüdüklerinden, başkalarının en sonda vardıkları derecelere daha başlangıçta ermişlerdir. Bu yolun sonunun nasıl olacağını bundan anlamalıdır. Bu büyüklerin nihayette eriştikleri dereceleri kim anlayabilir? Farsça iki beyit tercümesi:

Dil uzatırsa bunlara eğer bir cahil,
Allah korusun! Ağza almam sözlerini.
Cihan aslanları bu zincire bağlıdır,
Kurnaz tilki nasıl koparır bu zinciri?

Allahü teâlâ bizleri ve sizleri bu büyükleri sevmekle şereflendirsin! Âmin.

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi