"Bu mektup, Mirza Ebrec’e yazılmıştır. İnsan cahil olduğu için bedeninin hastalığını gidermeye çalışmaktadır; kalbin dünyaya düşkün olması hastalığından haberi bile olmadığı bildirilmektedir:

Allahü teâlâ sizi ayıplardan, kusurlardan korusun. Sizi lekeleyecek şeylerden; geçmiş ve gelecek bütün insanların en üstünü hürmetine “s.a.v.” muhafaza buyursun! Ey mesut ve temiz kardeşim! İnsanın bedenine bir hastalık gelince ve uzvunda bozukluk olunca, o hastalığı gidermek ve o bozukluğu düzeltmek için o kadar uğraşır da; kalp hastalığı kendisini sonsuz ölüme ve bitmez tükenmez azaplara sürüklediği hâlde, bu korkunç hastalıktan kurtulmayı hiç düşünmemektedir ve onu gidermek için hiç kıpırdamamaktadır.

Kalbin hasta olması demek, Allahü teâlâdan başka şeylere tutulmuş olmasıdır. Eğer kalbin bu tutulmasını hastalık bilmezse çok alçak kimsedir; eğer bilir de aldırış etmezse çok pistir. Bu hastalığı anlamak için (akl-ı maad) lazımdır. (Akl-ı meaş), kısa görüşlü olduğundan ancak görünüşe bakar. Akl-ı meaş, dünyanın geçici lezzetlerine bakarak kalp afetlerini hastalık bile saymadığı gibi; akl-ı maad da ahirette verilecek sevaplara bakarak bedendeki bozuklukları hastalık saymaz. Akl-ı meaş kısa görüşlü, akl-ı maad keskin görüşlüdür. Akl-ı maad, peygamberlerde “a.s.” ve evliyada bulunur. Akl-ı meaşı; mala düşkün olanlar, dünyaya bağlı olanlar beğenir. Aradaki farkı düşünmelidir. Akl-ı maadı kuvvetlendiren şeyler; ölümü düşünmek, ahirette olacak şeyleri öğrenmek ve ahiret derdi ile şereflenmiş olanlarla birlikte bulunmaktır.

Aranılan hazinenin nişanını verdim sana,
belki sen kavuşursun, biz varamadıksa da.

Bedenin hastalığı, Ahkâm-ı İslamiye’nin yerine getirilmesini güçleştirdiği gibi kalp hastalığı da İslamiyet’e uymayı güçleştirmektedir. Şûrâ suresi on üçüncü ayetinde mealen, (Müslüman olmalarını istemekliğin, kâfirlere çok güç gelmektedir) ve Bakara suresinin kırk beşinci ayetinde mealen, (Namaz kılmak, ibadet etmek, yalnız müminlere güç gelmez) buyuruldu. Görünen uzuvların kuvvetten düşmesi ibadeti güçleştirdiği gibi kalpte imanın zayıflaması da güçleştirmektedir. Yoksa İslamiyet’in her emrinde kolaylık vardır. Bakara suresinin yüz seksen beşinci ayetinde mealen, (Allahü teâlâ size kolaylık yapmak istiyor, güçlük çıkarmak istemiyor) ve Nisa suresinin yirmi yedinci ayetinde mealen, (Allahü teâlâ emirlerinin hafif olmasını diledi. Çünkü insanlar zayıf yaratıldı) buyuruldu. Bu iki ayet-i kerime de sözümüzü ispat etmektedir.

Bir kimse kör ise güneşin suçu ne?

Bunun için bu hastalığı gidermek çok lazımdır. Bunun mütehassısı olan hakimlere sığınmak farz-ı ayndır. Resul, ancak haber verir.

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi