Bu da günah olan sözleri anlatmaktır. “Falan kadına şöyle lâf attım, o bana böyle dedi” gibi kadınların hikâyelerini yapmak; “Falan masa başında şöyle arbede oldu” şeklinde içki masalarından, fâsıkların kepâzeliklerinden, zenginlerin zevk u safasından, hükümdarların ceberût ve mezmûm olan merasimlerinden bahsetmek gibi. Zira bunların hiçbirinden bahsetmek helâl değil, belki haramdır.
Mâlâyâni lüzumsuz sözlere, hattâ lüzumlu sözlerin de çoğuna gelince, bunlarla meşgul olmak haram değilse de terki evlâdır. Çünkü boş sözlerle uğraşan kimse, bâtıla düşmekten emin olamaz. İnsanların ekserîsi, lâf etmekten zevk almak maksadıyla toplanır ama, insanlar hakkında dedikodu yapmaktan ve bâtıla dalmaktan emin olamazlar.
Bâtılın nev'i ve çeşitleri çok olduğu için onları saymak mümkün değildir. Bunun için batıl sözlerden kurtulmanın tek çıkar yolu, yalnız din ve dünya hususunda mühim olan sözlerle iktifa etmektir. Bâtıla dalan insan, ehemmiyetsiz sandığı öyle sözler konuşur ki, bu sözler onu helâke sürükler. Bilal b. Haris'in rivâyetinde, Resûli Ekrem (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Kişi, bir mükâfat alacağını sanmadığı bir sözü söyler. Halbuki bu söz Allah'ın rızasına muvâfık düşer. Bu sözü ile beraber Allahu Teâlâ kıyâmete kadar kendisinden râzı olur. Diğer biri de, hiç mühimsemediği bir söz sarfeder de bu sözü ile kıyâmete kadar Allah'ın gazabına uğrar.”41 Alkame: “Bilal'ın bu rivâyeti beni çok sözlerden alıkoydu” demiştir.
Yine Resûli Ekrem şöyle buyurmuştur:
“Muhakkak kişi arkadaşlarını güldürmek için öyle sözler söyler ki, bu sözleri ile Süreyya Yıldızı'ndan daha uzak mesafeye düşer.”42
Ebû Hüreyre (r.a.) şöyle demiştir: “Kişi hiç aldırış etmediği bir sözü söyler, hâlbuki bu söz sebebiyle Cehennem'e atılır. Yine kişi hiç kıymet vermediği bir söz sarfeder de bu söz sebebiyle Allahu Teâlâ onu Cennet'in âlâ makamlarına yükseltir.”43
Yine Resûli Ekrem (s.a.v.):
“Kıyamet günü insanların en büyük hatâda olanları, dünyada en çok bâtıla dalanlarıdır” buyurmuştur.44
Allahu Teâlâ şöyle buyurmuştur:
“Bâtıla dalanlarla biz de dalardık.” (Müddessir: 45)
“Başka söze dönünceye kadar onlarla bir arada oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz.” (Nisâ: 140)
Selman: “Kıyamet günü, insanların en çok günahkârları, dünyada en çok konuşmalarında Allah'a isyân edenlerdir” demiştir. İbn Sirin de şöyle anlatıyor: Ensârdan bir zat bunların meclisine uğrar ve “Konuştuklarınız abdest bozmaktan çok daha fenâdır” derdi.
İşte bu anlattığımız bâtıla dalmak ve onun cezasıdır ki, bu, ilerde anlatacağımız gıybet, nemime, fuhuş ve diğerlerinden hâriçtir. Bu, geçmişte olmuş kötü şeylere dalmak ve onlardan bahsetmektir veyâhut dinî bir zarûret olmaksızın onlara ulaşmak için onları düşünmektir. Bid'at ve fâsid hikâyelerle, âdetâ sahâbenin bazısına ta'n edecek şekilde aralarındaki mâcerâları anlatmak da bu kısma girer. Bunların hepsi bâtıl şeyler olduğu gibi bunlara dalmak da bâtıla dalmaktır.
Lûtf u keremiyle bizi bâtıldan korumasını Allahu Teâlâ'dan dileriz.