Allahu Teâlâ bu gibiler hakkında şöyle buyurmuştur:
“Dili ile iğneleyen, koğuculuk eden, iyiliği dâima önleyen, aşırı giden, suç işleyen, çok yemîn eden alçak zorba, bütün bunlar dışında bir de soysuzlukla damgalanmış...” (Kalem: 11-13)
Abdullah b. Mübarek diyor ki: “Zenîm”, sır tutmayan veledi zinâdır. Bununla beraber sır tutmayan ve bildiğini gezip söyleyenin veledi zinâ olduğuna işaret etmiştir. Yine Allahu Teâlâ şöyle buyurmuştur:
“Dili ile çekiştirip yüzünden de alay edenin vay hâline!” (Hümeze: 1) Denildi ki: “Hümeze” nemmâmlık (söz gezdiren) edendir.
Yine Allahu Teâlâ buyurmuştur:
“Odun hamalı.” (Tebbet: 4) Denildi ki: Bu kadın nemmâm idi, lâf taşırdı.
Yine Allahu Teâlâ şöyle buyurmuştur:
“Onlar, kullarımızdan iki iyi kulun nikâhında iken, onlara karşı inkârlarını gizlemişlerdi de, iki peygamber Allah'tan gelen azabı onlardan savamamışlardı.” (Tahrim: 10)
Rivâyete göre Lût aleyhisselâmın karısı eve gelen misafirleri haber verirdi. Nûh aleyhisselâmın karısı da Nûh'un mecnun olduğunu söylerdi.
Resûli Ekrem (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Söz gezdiren (nemmâm) Cennet'e giremez.”192
Diğer hadiste:
“Kattât Cennet'e giremez.” Buyurdu ki, bu “kattât” kelimesi de nemmâm mânasınadır.
Resûli Ekrem (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Allah katında en sevimliniz, ahlâkı en güzel olanınız ve halk ile güzel geçinip ülfet eden ve ülfet olunanınızdır. Allah katında en sevimsiz olanınız da, insanlar arasında lâf götürüp getiren, dostların arasını açmak için çalışan ve temiz insanlara kusur arayanınızdır.”193
Diğer hadîsde:
“Size kötülerinizi haber vereyim mi? Söz gezdirmekle insanlar arasında dolaşıp dostların arasını bozan ve kusursuzlara ayıp arayanınızdır.”194
Ebû Zer'in (r.a.) rivâyetinde Resûli Ekrem (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Kim bir Müslüman'ı haksız yerde rezîl etmek için bir sözü ifşa eder ise, Allahu Teâlâ kıyamet günü bu yüzden onu Cehennem'e atmakla rezîl eder.”195
Diğer rivâyette:
“Hangi bir adam ki, başka bir kimseyi rezil etmek maksadıyla hiç hayrı olmadığı bir sözü onun aleyhinde ifşa ederse, kıyamet günü o sözü sebebiyle Allahu Teâlâ'nın bu adamı Cehennem'de eritmesini hak etmiştir.”196
Yine Ebû Hüreyre'nin rivâyetinde Resûli Ekrem şöyle buyurmuştur:
"Bir Müslümân'ın aleyhinde yalan yere şehadet eden, Cehennem'deki yerine
hazırlansın.197
Denildi ki, kabir azabının üçde biri söz gezdirmektendir. İbn Ömer'in (r.a.) Resûli Ekrem'den rivayetinde, Resûli Ekrem (s.a.v.) Cennet'in diliyle şöyle buyurdu:
“İzzet ve Celâlim hakkı için sekiz sınıf insan sana giremez: İçkiye devam edenler, zinâda ısrar edenler, söz gezdirenler (nemmâm), deyyûslar, kethüdalar (şurtiler), kendilerini kadınlara benzeten erkekler, akrabaları ile alakalarını kesenler ve bir işi yapacağına dair Allah'a ahid verip de yerine getirmeyenlerdir.”
Ka'b elAhbar'ın rivayetine göre: Isrâiloğullarında kıtlık olmuş. Hz. Mûsâ ile defalarca yağmur duâsına çıktıkları halde, yağmur yağdırılmamış. Allahu Teâlâ Mûsa'ya (a.s.), "Koğuculukta ısrar eden nemmâm içinizde oldukça sana ve maiyyetindekilere icâbet etmem" buyurmuş. Hz. Mûsâ, "Ya Rab, o kimdir bana bildir, aramızdan çıkarayım" deyince Allahu Teâlâ "Sizi koğuculuktan men'edip dururken kendim mi nemmâm olayım" demiş. Bunun üzerine hepsi tevbe ettiler de yağmur yağdırılarak suya kavuştular.
Anlatıldığına bakılırsa, adamın biri, yedi kelime hakkında bilgi sahibi olmak için, yediyüz fersahlık yolu yürüyerek bir hakimin yanına gitti. Huzûruna vardığında ona, Allahu Teâlâ'nın sana bahşettiği ilimden faydalanmak için gelmiş bulunuyorum. Göklerden daha ağır, yerden daha geniş, kayadan daha katı, ateşten daha hararetli, zemberîrden daha soğuk, denizden daha engin, yetimden daha fakiri var mı dır, bana haber ver, der. Hakim ona, lyi kişiye iftira göklerden daha ağır, hak arzdan daha geniş, kanâatkar kalb denizlerden daha engin, hırs ve hased ateşten daha hararetli, yakına ihtiyaç arz edildiğinde, ihtiyaç yerine getirilmezse zemberîrden daha soğuk olur. Kafirin kalbi kayadan daha katıdır.
Nemmâmın koğuculuğu meydana çıktığında, yetimden daha zelil olacağı rivayet edilmiştir. Koğuculuk, toplumun arasını bozan ve insanı rezil eden en büyük afetlerden biridir.