Otuzuncu Beyân

Övülene düşen vazifeler

Bilmiş ol ki; medhedilen kimse, böbürlenme ve kendini beğenme hastalığına yakalanmaktan ve tembellik göstermekten son derece sakınmalıdır. Bu hastalıklardan insanoğlu ancak kendini bilmesi, riyânın inceliklerini ve amellerdeki afetleri anlaması ile korunabilir. Zira insan, başkasının bilemediği birçok kusurunu kendisi bilir. Eğer kendisini medheden kişi onun kusurlarını bilseydi, onu medhetmekten çoktan vazgeçerdi.

Diğer bir vazifesi de, medheden şahsı küçük göstermek ve “O, bilmez ve anlamaz” demek suretiyle yapılan medh u senâyı kerih (çirkin) karşılamaktır. Nitekim Resûli Ekrem (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

احْثُوا التُّرَابَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ

“Medhedenlerin yüzüne toprak saçın; yani onları hakir görün.”212

Süfyân b. Uyeyne: “Kendini bilen kimseyi övmek ona zarar vermez” demiştir. Sâlihlerden birini övdüklerinde o: “Allah'ım! Beni sen bilirsin, bunlar bilemezler” demiştir.

Diğer biri de medhedildiği zaman "Allah'ım, şu kulun, senin mekrine uğramak sûretiyle bana yaklaşmak istiyor. Ben ona kızdığımda seni şahid tutarım" dedi.

Hz. Ali (r.a.) medhedildiğini duyduğu zaman: “Allah'ım, bunların bilmedikleri kusurlarımı bağışla, bunların sözleri ile beni muâhaze etme, onların sandıklarından beni daha hayırlı eyle” demiştir.

Adamın biri Hz. Ömer'i övmeğe başlayınca, Hz. Ömer: “Nedir, hem beni hem de kendini helâke çalışıyorsun” demiştir.

Adamın biri Hz. Ali'yi gıyâbında zemmettiği halde, yüzüne karşı övmeğe başlayınca, Hz. Ali: “Söylediklerinden daha düşük ve fakat içinden geçenden daha üstünüm” demiştir.