شیخ محمود شبستري


ویرایشگر: دکتر نجاتی آکسو


 

سوءال

اگــرمعــروف و عــارف ذات پــاك اســت
چـه سـودا در سـرِ ايـن م شـتِ خاك است؟

جواب

مكـــن بـــر نعمـــتِ حـــق ناسپاســـي

كــه تــو حــق را بــه نــورِ حــق شناســي

٤١٥

جـز او معـروف و عارف نيست. درياب

ولــيكن خــاك مــييابــد ز خَــور تــاب

 

عجــــب نــــبوَد كــــه ذره دارد امَــــيد

هـــواي تـــابِ مهـــر و نـــورِ خورشـــيد

 

بـــه يـــاد آور مقـــام و حـــال فِطـــرت

كــز آنجــا بــاز دانــي اصــل فكــرت

 

«اَلَســتَ بِــرَبِّكُم» ايــزد كــه را گفــت

كه بود آخر كه آن ساعت «بَلَي» گفت

 

در آن روزي كــه گلهــا مــيسرشــتند

بــــه دل در قصــــة ايمــــان نوشــــتند

٤٢٠

اگـــر آن نامـــه را يـــك ره بخوانـــي

هــر آن چيــزي كــه ميخواهــي بدانــي

 

تــو بســتي عقــد عهــد بندگــي دوش

ولـــي كـــردي بـــه نادانـــي فـــراموش

 

كــلام حــق بــدان گشــته اســت مُنــزَل

كــــــه يــــــادت آورد از عهــــــد اول

 

اگــر تــو ديــدهاي حــق را بــه آغــاز

در ايـــنجا هـــم توانـــي ديـــدنش بـــاز

 

صــــفاتش را ببــــين امــــروز ايــــنجا

كـــه تـــا ذاتـــش توانـــي ديـــد فـــردا

٤٢٥

وگــرنه رنــج خــود ضــايع مگــردان

بــــرو بنــــيوش «لاتَهــــدِي» ز قــــرآن

 

نـــــدارد بـــــاورت اَكمَـــــه زِ اَلـــــوان

وگــر صــد ســال گوئــي نقــل و بــرهان

 

ســپيد و زرد و ســرخ و ســبز و كاهــي

بـــه نـــزد وي نباشـــد جـــز ســـياهي

 

نگـــر تـــا كـــور مـــادرزادِ بــــدحال

كجـــا بيـــنا شـــود از كُحـــلِ كَحُـــال

 

خـــــرد از ديـــــدنِ احـــــوالِ عَقـــــبا

بــــَود چــــون كــــور مــــادرزادِ دنــــيا

٤٣٠

وراي عقـــــلْ طَـــــوري دارد انســـــان

كـــه بشناســـد بـــدآن اســـرار پـــنهان

 

بســـانِ آتـــش انـــدر ســـنگ و آهـــن

نهـاده اسـت ايـزد انـدر جـان و در تـن

 

چـو بـر هـم اوفـتاد ايـن سـنگ و آهـن

ز نــورش هــر دو عــالَم گشــت روشــن

 

از آن مجمــوع پـــيدا گـــردد ايـــن راز

چـــو دانســـتي بـــرو خـــود را بـــرانداز

٤٣٥

توئــــي تــــو نســــخة نقــــشِ الهــــي

بجـو از خـويش هـر چيـزي كه خواهي