شیخ محمود شبستري


ویرایشگر: دکتر نجاتی آکسو


 

سوءال

كدامــين نقطــه را نطــق اســت انــا الحــق؟
چــه گوئــي؟ هــرزه بــود آن يــا محقــق؟

جواب

انــا الحــق كشــف اســرار اســت مطلــق

جـز از حـق كيسـت تـا گـويد انـا الحق

 

همـــه ذرات عـــالَم همچـــو منصـــور

تـو خواهـي مسـت گيـر و خواه مخمور

 

در ايــــن تســــبيح و تهليلــــند دائــــم

بــــدين معنــــي همــــيباشــــند قــــائم

 

اگـر خواهـي كـه گـردد بـر تـو آسـان

وَ اِن مِـن شَـيئ » را يـك ره فـرو خوان»

٤٤٠

چــو كــردي خويشــتن را پنــبهكــاري

تـــو هـــم حـــلاجوار ايـــن دم بـــرآري

 

بــــرآور پنــــبة پــــندارت از گــــوش

نــــداي «واحِــــدَ القَهَــــار» بنــــيوش

 

نـــدا مـــيآيـــد از حـــق بـــر دوامـــت

چـــرا گشـــتي تـــو موقـــوفِ قـــيامت

 

درآ در وادئ ايمَـــــن كـــــه ناگـــــاه

درختــــي گــــويدت «اِنّــــي اَنَــــا االله»

 

روا باشــــــد انَاالحــــــق از درختــــــي

چـــــــرا نـــــــبوَد روا از نيكبختـــــــي

٤٤٥

هـرآنكس را كـه انـدردل شـكي نيست

يقـين دانـد كـه هسـتي جـز يكي نيست 

 

انانِـــــيَت بـــــوَد حـــــق را ســـــزاوار

كـه هـو غيب است وغايب وَهم وپندار

 

جــناب حضــرت حــق را دوئــي نيســت

درآنحضـرت«مـن» و«ما» و«تو»ئينيست

 

مـــن ومـــا و تـــوي اوهســـتيكچيـــز

كــه در وحــدت نباشــد هــيچ تمييــز

 

هـرآنكو خالـي ازخـود چـون خـلا شد

انــا الحــق انــدر او صــوت و صــدا شــد

٤٥٠

شـــود بـــا وجـــهِ باقـــي غيـــرِ هالـــك

يكـي گـردد سـلوك و سـَير و سـالك

 

حلــــول و اتحــــاد از غيــــرْ خيــــزد

ولـــي وحـــدت همـــه از ســـير خيـــزد

 

تَعَـــين بـــود كـــز هســـتي جـــدا شـــد

نــه حــق شــد بــنده نــه بــنده خــدا شــد

 

حلــول و اتحــاد ايــنجا محــال اســت

كـه در وحـدت دوئي عينِ ضَلال است

 

وجـودِ خلـق و كثـرت در «نُمـود» است

نـه هـرچ آن ميـنُمايد عـينِ «بـود» اسـت

٤٥٥

بـــــنه آييـــــنهئـــــي انـــــدر برابـــــر

در او بنگــر ببــين آن شــخصِ ديگـــر

 

يكـي ره بـاز بـين تـا چيست آن عكس

نـهاينسـت ونه آن پسكيست آن عكس

 

چــو مــن هســتم بــه ذات خــود معــين

نـــدانم تـــا چـــه باشـــد ســـاية مـــن

 

عـدم بـا هسـتي آخـر چـون شـود ضَـم

نباشــد نــور و ظلمــت هــر دو بــا هــم

 

چـو ماضـي نيسـت مسـتقبل مـه و سـال

چـه باشـد غيـر از آن يـك نقطـة حـال

٤٦٠

يكـي نقطـه اسـت وَهمـي گشـته ساري

تـــو آن را نـــام كـــرده نهـــر جـــاري

 

جـز از«مـن» انـدراينصحرا دگركيست

بگـو بـا مـن كه تا صوت و صدا چيست

 

عَــرَض فانــي اســت جوهــر زو مــركب

بگــو كــي بــود يــا خــود كــاو مــركب

 

زطــول وعــرض و ازعَمقَســت اجســام

وجــودي چــون پديــد آمــد ز اعــدام

 

از ايـن جـنس اسـت اصـل جملـه عـالم

چـــو دانســـتي بـــيار ايمـــان و فَالـــزَم

٤٦٥

جـز از حـق نيسـت ديگـر هسـتي الحـق

هُـوَ الحـق گـو و گـر خواهـي اَنَـا الحق

 

نُمـــودِ وُهمـــي از هســـتي جـــدا كـــن

نِـــه اي بـــيگانه خـــود را آشـــنا كـــن