(Latin)

Ey karındaş, peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurmadı mı ki: "Benim ümmetim âhiretde on bölük haşr olurlar; kimi maymun ve kimi hınzîr ve kimi dahi gayrı sûretlerde..."

Fe te'tûne efvâcen. ("Bölük bölük gelirsiniz.") Bu âyet-i kerîmenin tefsîrinde Kādî Beyzâvî aleyhi'r-rahmetü'l-Bârî beyân etmişdir: "Ve ol hayvanlar sûretine girmesinin sebebi nedir, dinledikde dünyâda ol hayvanların hûyı ile hûylanıp, ve sıfatı ile sıfatlandıkları içün âhiretde o sıfata girerler" diyü buyurdiler. Meselâ, maymunun sıfatı koğuculuk ve gıybetdir ve hınzîrın sıfatı haram yimekdir. Şimdi bir kimsenin ekser hûyı ve sıfatı koğuculuk ve gıybet etmede olsa, ol kimsenin her ne kadar sûreti insan ise de sîreti (içyüzü) içerusidir. Maymun olmuşdur, lâkin görünmez. Öldüğü zaman kendini ol sûretde bulur ve mahşerde ol sûretle kalkar. El-iyâzü billâh-i te'âlâ. Meger kim, tevbe idüp ol sıfatdan kabl-el-mevt (ölümden önce) halâs ola.

Ve dahi Sultân-ı Kevneyn sallallâhu te'âlâ aleyhi ve sellem hazretleri buyururlar ki: en-nevmü ahu'l-mevt. Yani, "Uyku ölümün karındaşıdır." Yani bir kişi öldüğü zaman ne hâl üzre olacak ise uykuda dahi kendini ol hâlde görür. Eğer kendi muhâsebe ehli ise, yani (Hâsibû kable en tuhâsebû) "Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekiniz" dinildiği bu muhâsebedir ki, her zaman muhâsebe olunursun. Eğer vâkıanda (rüyada) dilku (tilki) gördün ise kendi sıfatındır. Ânı sana Hakk Teâlâ gösterdiği remzdir ki, hile sıfatından halâs olmana çâre eyleyesin. Ve maymun görür isen kavga ve gıybeti terk eyle demektir. Ve hınzîr görür isen haram yemeği terk eyle demeğe remzdir. "Ölmezden evvel ölmek" dinildiği bu muhâsebeye remzdir. İmdi bir kimse bu mürşid-i kâmile bey'at eylese, muhâsebe ehli olur ve âlemde her ne var ise cümlesini görür ve geçirir. Eger eyu ve eger yaramaz ibtidâ yaramaz sıfatlarını görmeğe başlar ve şeyhinin telkîn ettigi esmâ-ullah ol sıfatları mahv eder.

Sayfa 06