شیخ محمود شبستري


ویرایشگر: دکتر نجاتی آکسو


 

سوءال

كــه باشــم مــن؟ مــرا از مــن خبــر كــن
چــه معنــي دارد «انــدر خــود ســفر كــن»؟

جواب

دگـر كردي سؤال از من كه من چيست

مـرا از مـن خبـر كـن تـا كه من كيست

 

چــو هســتِ مطلــق آيــد در اشــارت  شـــد  َ

ــه لفــظ «مــن» كنــند از وي عــبارت

٢٩٠

حقـــيقت كـــاز تَعَـــُُن شد معـــين

تـــو او را در عـــبارت گفـــتهاي «مـــن»

 

مـــن و تـــو عـــارضِ ذاتِ  وجـــوديم

مَشَـــــبُكهاي مشـــــكاتِ وجـــــوديم

 

همــه يـــك نــور دان اشـــباح و ارواح

گـــه از آييـــنه پـــيدا گـــه ز مصـــباح

 

تــو گوئــي لفــظ «مــن» در هــر عــبارت

بـــه ســـوي روح مـــيباشـــد اشـــارت

 

چــو كــردي پيشــواي خــود خــرد را

نميدانـــي ز جـــزوِ خـــويش خـــود را

٢٩٥

بـرو اي خـواجه خـود را نـيك بشـناس

كـــه نــــبوَد فربهــــي مانــــند آمــــاس

 

  «مــنِ» تــو برتــر از جــان و تــن آمــد

كــه ايــن هــردو ز اجــزاي «مــن» آمــد

 

بـه لفـظ مـن نـه انسـان است مخصوص

كـه تا گوئي بدان جان است مخصوص

 

يكــي ره برتــر از كــون و مكــان شــو

جهـان بگـذار و خود در خود جهان شو

 

ز خــــطِّ وهمــــيي «هــــاي» هــــويت

دو چشــمي ميشــود در وقــتِ رؤيــت

٣٠٠

نمانَـــــــد در مـــــــيانه رهـــــــرو راه

چــو «هــاي» «هــو» شــود مَلحُــق بــه االله

 

بـوَد هسـتي بهشـت، امكـان چـو دوزخ

مـــن و تـــو در مـــيان مانـــندِ بـــرزخ

 

چـو برخيـزد تـو را ايـن پـرده از پـيش

نمانـــد نيـــز حكـــمِ مـــذهب و كـــيش

 

همــه حكــمِ شــريعت از «مَــنِ» تواســت

كــه ايــن بربســتة جــان و تــنِ تواســت

 

«مَـــنِ» تـــو چـــون نمانَـــد در مـــيانه

چــه كعــبه چــه كنشــت چــه ديــرخانه

٣٠٥

تَعَــُّين نقطــة وهمــي اســت بــر عــين  

چـو صـافي گشـت غـين تـو شـود عين

 

دو خَطـــوَه بـــيش نـــبوَد راهِ ســـالك

اگـــر چـــه دارد آن چـــندين مِهالِـــك

 

يــك از «هــاي» هــويت در گذشــتن

دوم صــــحراي هســــتي در نَوَشــــتن

 

در ايـن مشـهد يكـي شـد جمـع و اِ فراد

چــو واحــد ســاري انــدر عــينِ اعــداد

 

تـو آن جمعـي كـه عـينِ وحـدت آمـد

تــو آن واحــد كــه عــين كَثــرَت آمــد

٣١٠

كســي ايــن راه دانــد كــاو گــذر كــرد

ز جـز وي سـوي كلـي يـك سـفر كرد